{"id":117,"date":"2016-02-29T15:22:38","date_gmt":"2016-02-29T13:22:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.candanturhan.com\/?p=117"},"modified":"2016-02-29T15:22:38","modified_gmt":"2016-02-29T13:22:38","slug":"ana-fikir-je-coeur-paris","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/2016\/02\/29\/ana-fikir-je-coeur-paris\/","title":{"rendered":"Ana fikir: Je coeur Paris*"},"content":{"rendered":"<blockquote><p><strong>B\u00fct\u00fcn b\u00fcy\u00fck Avrupa \u015fehirlerini sevmek konusunda \u015fartlanm\u0131\u015f de\u011filim vallahi ama ben kendimi hi\u00e7 yabanc\u0131 hissetmedi\u011fim ve asla turistik olarak ya\u015famad\u0131\u011f\u0131m Paris\u2019i de sevdim, Eyfel ve Louvre ve romantizm dayatmalar\u0131na ra\u011fmen.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p>Bunca y\u0131l nas\u0131l denk gelip de gitmedim Paris\u2019e, h\u00e2l\u00e2 hayret ederim&#8230; Ama belki de b\u00f6ylesi en iyisi oldu: Hakk\u0131nda s\u00f6ylenen \u015feylerle kocaman beklentiler geli\u015ftirme evrelerimi ge\u00e7tikten sonra, hakiki bir \u015fehrin m\u00fctevaz\u0131 g\u00fczelliklerini tatma f\u0131rsat\u0131n\u0131 yakalad\u0131m b\u00f6ylece. Kli\u015felerini bir kenara b\u0131rak\u0131p orda kendi ya\u015fad\u0131klar\u0131m\u0131 sevebildim.<\/p>\n<p>Paris hakiki bir \u015fehir \u2013 ad\u0131n\u0131n hakk\u0131n\u0131 veren bir \u015fehir. \u00d6ncelikle, \u201ckolay\u201d bir \u015fehir. Yerle\u015fimi, ula\u015f\u0131m\u0131 kolay. Haritaya bir kere bak\u0131p hangi devasa an\u0131t\u0131n nerde oldu\u011funu akl\u0131n\u0131za yaz\u0131nca, ortada nehir, solda Eyfel, sa\u011fda Notrdam, yukarda Monmartr, a\u015fa\u011f\u0131da Monparnas Kulesi dedikten sonra nerdeyse kaybolmaya imkan yok. \u0130lla ki bir yerlerden bunlardan birini g\u00f6r\u00fcyorsunuz.<\/p>\n<p>Zaten ad\u0131m ba\u015f\u0131 bir otob\u00fcs dura\u011f\u0131 ve her birinde koca birer harita, otob\u00fcslerin hepsi i\u015faretli, duraklarda her birinin ka\u00e7 dakika sonra gelece\u011fi yaz\u0131yor, ve \u2013s\u0131k\u0131 durun!- trafik yok: Paris\u2019te metro kullanmay\u0131 \u00f6nerenlere burdan nanik yap\u0131yorum, otob\u00fcs varken yeralt\u0131na inip bu g\u00fczel manzaralar\u0131 ka\u00e7\u0131rman\u0131n hi\u00e7 anlam\u0131 yok. Tabii otob\u00fcsten \u00e7ok y\u00fcr\u00fcyerek gezdiysem de otob\u00fcslerle dola\u015fman\u0131n keyfi ba\u015fka.<\/p>\n<p>Kolay dediysek, ucuz demedik tabii Paris i\u00e7in. Paray\u0131 veren d\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc \u00e7al\u0131yor, paras\u0131 olmayan temiz kald\u0131r\u0131mlarda k\u00f6pekleriyle oturup espresso i\u00e7iyor&#8230; Dilencilerden bahsediyorum, birer iki\u015fer d\u00fcnya tatl\u0131s\u0131 k\u00f6pekleriyle birlikte kald\u0131r\u0131m kenarlar\u0131nda oturup keyifle tak\u0131lan, hani ge\u00e7enlere bir \u015feyler s\u00f6yleyip para istemeye bile zahmet etmeyen! Sadakam\u0131 k\u00f6pe\u011fe vermek istiyorum m\u00fcmk\u00fcnse&#8230;<\/p>\n<p>Kald\u0131r\u0131m, temizlik ve k\u00f6pek deyince: Asl\u0131nda bu pek do\u011fru bir \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m olmad\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc pek \u00e7ok Paris-severin dedi\u011fi gibi, Paris demek k\u00f6pek pisli\u011fi demek asl\u0131nda. \u00c7ok fazla da k\u00f6pek olmamas\u0131na kar\u015f\u0131n (en az\u0131ndan \u0130spanya\u2019ya k\u0131yasla), k\u00f6pek pisli\u011fine basmadan y\u00fcr\u00fcmek i\u00e7in g\u00f6zlerin s\u00fcrekli detekt\u00f6r olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor olmas\u0131 laz\u0131m. Nitekim aram\u0131zdan biri maalesef bir kere dalarak, hem de spor ayakkab\u0131lar\u0131yla, bir hata yap\u0131nca, di\u011ferlerinin kahkahalar\u0131 aras\u0131nda uzun uzun kald\u0131r\u0131m sular\u0131na basarak, z\u0131playarak, ayak s\u00fcr\u00fcyerek vs temizlenmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Yine de ard\u0131ndan otob\u00fcse binerken at\u0131lma ihtimalimizi g\u00f6ze alm\u0131\u015ft\u0131k&#8230;<\/p>\n<p>\u0130spanya dedim ya, son g\u00f6zlemledi\u011fim \u00fclkeyle bu kom\u015fusu aras\u0131nda nas\u0131l bu kadar ciddi bir \u00fcretim fark\u0131 olabilir, fikri olan varsa payla\u015fs\u0131n l\u00fctfen. \u0130nsan \u00fcretiminden bahsediyorum, bebeklerden yani. \u0130spanya\u2019n\u0131n k\u00f6y\u00fcnden ba\u015fkentine kadar her yerde sokakta ki\u015fi ba\u015f\u0131na 1.75 bebek d\u00fc\u015ferken Paris\u2019te g\u00fcnler boyunca tek bir bebek bile g\u00f6rmemem nas\u0131l a\u00e7\u0131klanabilir? (Nas\u0131l a\u00e7\u0131klanamaz, onu s\u00f6yleyeyim: Demek benimki se\u00e7ici alg\u0131lama de\u011filmi\u015f!) Asl\u0131nda de\u011fil bebek, \u00e7ocuk veya gen\u00e7 \/ ergen de g\u00f6rmedim \u2013 aileleri \u015fehir d\u0131\u015f\u0131na s\u00fcrm\u00fc\u015f olabilir mi Frans\u0131zlar?! Bu metropol \u00e7iftlere ve romantizme kals\u0131n diye mesela&#8230;<\/p>\n<p>Ger\u00e7i ben Paris\u2019e \u00e7ok \u015fey derdim ama romantik bunlar aras\u0131nda gelmezdi. Romantik addedilen neyse&#8230; Paris g\u00fczel, keyifli, g\u00fcvenli, kaliteli, ayn\u0131 zamanda son derece \u201cger\u00e7ek\u00e7i\u201d bir \u015fehir. New York\u2019un ke\u015fmeke\u015fi, korkusu yok, Los Angeles\u2019\u0131n hayalperestli\u011fi yok, Madrid\u2019in kalabal\u0131\u011f\u0131, Londra\u2019n\u0131n mesafelili\u011fi, Viyana\u2019n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, Venedik\u2019in turistikli\u011fi yok. Sanat, k\u00fclt\u00fcr, mimari, tarih, \u015fehircilik, al\u0131\u015fveri\u015f, l\u00fcks, kalite, yeme i\u00e7me, kafe k\u00fclt\u00fcr\u00fc, edebiyat, vb ile ilgilenenler i\u00e7in bir Mekke belki.<\/p>\n<p>Romantizmden ba\u015fka Paris\u2019ten bahseden herkesin mutab\u0131k oldu\u011fu \u015fey Parislilerin ne kadar naho\u015f, ne kadar tats\u0131z olduklar\u0131yd\u0131. O y\u00fczden olsa gerek, ben ba\u015fka bir \u015fehre geldi\u011fimi sand\u0131m: O da ne, Parisliler ne zaman sevimlile\u015fti?! Bu k\u00fcreselle\u015fmenin etkisi mi, yoksa \u015fehir suyuna ila\u00e7 m\u0131 kat\u0131l\u0131yor? 6 g\u00fcn boyunca bir tek surats\u0131z garson, bir tek tersleyen sat\u0131\u015f eleman\u0131, bir tane ilgilenmeyen, yard\u0131m etmeyen vatanda\u015f g\u00f6rmememiz nas\u0131l bir tesad\u00fcf olabilir? \u015ea\u015fk\u0131nl\u0131klar i\u00e7indeyim&#8230;<\/p>\n<p>Muhatap oldu\u011fumuz her Frans\u0131z\u2019\u0131n nerdeyse bir Anadolu insan\u0131 kadar s\u0131cak ve yard\u0131msever olmas\u0131, g\u00fclery\u00fczle ricalarda bulunup te\u015fekk\u00fcrler etmesi bir yana, b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu \u0130ngilizce konu\u015fmaya g\u00f6n\u00fcll\u00fc bile oldu. Bir m\u00fczedeki g\u00f6revli telefonda konu\u015ftu\u011fum i\u00e7in beni uzaktan nazik\u00e7e uyard\u0131, ben bir s\u00fcre sonra telefonu kapatt\u0131\u011f\u0131mda da yan\u0131ndan ge\u00e7erken \u201cMerci,\u201d dedi. En \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olan\u0131 ise \u015fu an\u0131m: Havaalan\u0131na gitmek \u00fczere tekerlekli iri \u00e7antamla metro istasyonuna iniyorum, y\u00fcr\u00fcmeyen merdivenlerde \u00e7antay\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru \u00e7ekmeye devam ettim, yan\u0131mdan h\u0131zla ge\u00e7erek trenine do\u011fru giden bir adam durup bana d\u00f6nerek, yard\u0131m ister miyim diye sordu&#8230; Sonu\u00e7: Bir daha Frans\u0131zlara toz kondurmam, <i>les Fran\u00e7ais, ils sont tres gentils!<\/i><\/p>\n<p>Hem ayr\u0131ca Frans\u0131zlar\u0131n kahve yapmay\u0131 beceremedikleri de at\u0131lan iftiralar(!) aras\u0131nda: Yalan efendim! Siz do\u011fru kahveyi istemeyi bilemediniz demek. Benim i\u00e7ti\u011fim \u2018<i>cafe creme<\/i>\u2019ler gayet g\u00fczel, kaliteli kahvelerdi \u2013 ki k\u00f6t\u00fc kahveye hi\u00e7 tahamm\u00fcl\u00fcm yoktur. Tek sorun, <i>cafe creme<\/i> ile <i>cafe au lait<\/i> aras\u0131ndaki fark\u0131 \u00e7\u00f6zemedik (tarife g\u00f6re ikisi de s\u00fctl\u00fc kahve ama?); olsun o kadar. Bir de <i>cafe creme<\/i> yerine k\u0131sa olarak \u201c<i>un creme<\/i>\u201d dediklerini nihayet anlad\u0131m (k\u0131rm\u0131z\u0131 \u015faraba \u0130spanya\u2019da k\u0131saca <i>tinto<\/i> \u2013renkli- dedi\u011fimiz gibi) ama \u0130ngilizce men\u00fcye bunu <i>cream<\/i> olarak ge\u00e7irdiklerinde i\u015fler kar\u0131\u015fabiliyor tabii&#8230; Ama o s\u00fct! O ne g\u00fczel, ne lezzetli bir s\u00fct! De\u011fil kahveyi, her \u015feyi lezzetlendirebilir, s\u00fct i\u00e7enleri anlamam\u0131 sa\u011flayabilir bir lezzet.<\/p>\n<p>Her ne kadar bu gezide yeme i\u00e7me sahas\u0131nda \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 olamad\u0131ysak da, \u015fehrin bu alandaki zenginli\u011fini ziyadesiyle takdir etmekten geri kalmad\u0131k. Kahvalt\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 genelde her soka\u011f\u0131 bir i\u015ftah abidesine \u00e7eviren ufak f\u0131r\u0131nlardan ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z kruasan, brio\u015f, bademli pasta, flan, pain au chocolat gibi mamullerle, soka\u011f\u0131m\u0131zdaki bakkaldan eve stoklad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fahane peynirler, jambonlar, yumurta ve tereya\u011f ile ettik. Kafe fas\u0131llar\u0131m\u0131zda ziyaret ettiklerimiz aras\u0131nda me\u015fhur Les Deux Magots (b\u00fct\u00fcn kafede Simone de Beauvoir\u2019\u0131n oturdu\u011fu noktay\u0131 se\u00e7erek oturmu\u015fum!); Trocadero\u2019da Carette (bu kadar g\u00fczel manzaral\u0131 pastalar olabilir mi?) ve makaron ustas\u0131 La Duree oldu.<\/p>\n<p>Ak\u015fam yemeklerimizden en ba\u015far\u0131l\u0131s\u0131n\u0131 tipik bir Paris lokantas\u0131 olan, mutlaka tekrar gitmek isteyece\u011fim Le Bouledogue\u2019da yedik. Le Relais de l\u2019Entrecote maalesef sand\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan daha pop\u00fclermi\u015f, i\u00e7erde g\u00fczelim soslu etlerine yumulanlar\u0131 izleyerek bir s\u00fcre beklememize ra\u011fmen giremedik. Evimizin oldu\u011fu \u201cJapon soka\u011f\u0131\u201dndaki bir s\u00fcr\u00fc su\u015ficiden gayet g\u00fczel bir tanesini yorgun bir ak\u015fam\u0131m\u0131zda de\u011ferlendirdik. Kuzey Afrika esintilerinden L\u2019As du Fallafel ve Le 404\u2019e \u00e7ok istememize ra\u011fmen uygun zaman bulamad\u0131k. Marais\u2019deki daha \u201chip\u201d ve ilgin\u00e7 restoranlarla barlar\u0131 ise daha yeme i\u00e7me odakl\u0131 birilerinin enerjisiyle ziyaret etmeyi kafaya koydum gelecekte&#8230;<\/p>\n<p>Paris\u2019teki di\u011fer en g\u00fczel yeme i\u00e7me an\u0131lar\u0131m: La Duree\u2019nin inan\u0131lmaz tazelikteki makaronlar\u0131n\u0131 sokaklarda kemirmek (makaron delili\u011fini yeni anlad\u0131m) \/ bir metro istasyonundan ald\u0131\u011f\u0131m \u0131slak \u00e7ikolatal\u0131 kek (d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken a\u011fz\u0131m sulan\u0131yor) \/ Concorde Meydan\u0131\u2019ndaki kocaman d\u00f6nmedolaba bindikten sonra yudumlayarak park\u0131 gezdi\u011fim s\u0131cak \u015farap \/ Afrika\u2019dan arkada\u015f\u0131m Lisa\u2019yla bulu\u015ftu\u011fumuz ak\u015fam yedi\u011fimiz mantar \u00e7orbas\u0131, peynir taba\u011f\u0131 ve k\u0131rm\u0131z\u0131 \u015faraptan olu\u015fan hafif ve \u015fahane yemek \/ Louvre civar\u0131nda pestilim \u00e7\u0131k\u0131nca oturdu\u011fum, Comedie Fran\u00e7aise meydan\u0131ndaki <i>very Paris<\/i> bir kafede i\u00e7ti\u011fim <i>Cote du Rhone<\/i>.<\/p>\n<p>Buralar\u0131 pek iyi bilen bir arkada\u015f\u0131m mesajla soruyor: Paris\u2019i sevdin mi? Sevilmez mi! Medeniyet, sanat, canl\u0131l\u0131k, ho\u015f insanlar, kafe ve restoranlar, an\u0131t binalar, gece ve g\u00fcnd\u00fcz g\u00fczel manzaralar \u2013 daha ne olabilir bir \u015fehirde? Br\u00fcksel geldi akl\u0131ma, ac\u0131 ac\u0131 g\u00fcld\u00fcm kendime: Gezmeye diye git sen kafelerin saat 18.00\u2019de kapand\u0131\u011f\u0131 \u015fehre, kal bir hafta! Ceza gibiydi vallahi&#8230;<\/p>\n<p>Paris\u2019in en ho\u015fuma giden yanlar\u0131ndan biri, \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc. Hemen her yer, her sokak ki\u015filikli, tek \u00f6rnek d\u00fckkanlarla dolu; bilinen zincir d\u00fckkanlardan parmakla say\u0131lacak kadar az var, belki birka\u00e7 Starbucks, bir Darty, bir McDonalds g\u00f6rm\u00fc\u015f\u00fczd\u00fcr. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k en meskun mahalde bile kendine has \u00fcr\u00fcnler satan \u00f6zg\u00fcn d\u00fckkanlar var. Ve her sokak, her cadde, her meydan kitap\u00e7\u0131 dolu! St Michel bulvar\u0131nda, \u00f6rne\u011fin, hepsi y\u00fcr\u00fcme mesafesinde olmak \u00fczere, b\u00fcy\u00fck bir zincir kitap\u00e7\u0131dan \u00fc\u00e7 tane (her biri birka\u00e7 katl\u0131) ve ayr\u0131ca tek tek kitap\u00e7\u0131 d\u00fckkanlar\u0131 var. Ufak sokaklarda ise antikac\u0131, k\u0131rtasiyeci, kitap\u00e7\u0131 kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131ndan en az birer tane \u2013 \u00fczerinde kitap\u00e7\u0131 d\u00fckkan\u0131 olmayan bir sokaktan ge\u00e7medim san\u0131r\u0131m: Ac\u0131 ama Frans\u0131zlarla aram\u0131zdaki fark, b\u00f6ylece anla\u015f\u0131l\u0131yor!<\/p>\n<p>Fark\u0131n g\u00f6z\u00fcm\u00fcze girdi\u011fi bir nokta daha, tarih. Paris\u2019in her soka\u011f\u0131nda birka\u00e7 binada plaket var, \u015fu yazar \u015fu senelerde burda oturmu\u015f, \u015fu ressam \u015fu eserini bu binada yapm\u0131\u015f, \u015fu kral bu noktada ta\u00e7 giymi\u015f, vb. \u00c7\u00fcnk\u00fc o binalar, o daireler, o caddeler ve an\u0131tlar duruyor, muhafaza ediliyor, de\u011feri biliniyor. Kimse Picasso\u2019nun Guernica\u2019y\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 binay\u0131 y\u0131k\u0131p yerine parlak camdan bir plaza veya 30 katl\u0131 g\u00f6kdelen dikmeyi akl\u0131ndan ge\u00e7irmiyor! Burda h\u00fcz\u00fcnle burnumu \u00e7ekiyorum&#8230; \u015eehir k\u00fclt\u00fcr\u00fc m\u00fc acaba bu, bizim yabanc\u0131 oldu\u011fumuz \u015fey? Y\u00fczlerce sene evvel sekiz \u015feritli bulvarlar ve binlerce metrekarelik meydanlar yapan k\u00fclt\u00fcr\u00fcn vizyonu ve kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Bu bulvarlar\u0131, bu k\u00fclt\u00fcr\u00fc, Paris\u2019in o keyifli g\u00fcven hissini \u015fahane bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fle deneyimledim bir gece. \u00d6nce yedi\u011fimiz su\u015fileri sindirmek i\u00e7in evin hemen alt\u0131ndaki Jardin de Luxembourg\u2019un etraf\u0131nda bir tur att\u0131k, eve 15 dakikada geliverince bakt\u0131m beni kesmedi bu y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f, \u201cBen devam ediyorum,\u201d dedim. Ve 22.30\u2019dan geceyar\u0131s\u0131na kadar y\u00fcr\u00fcd\u00fcm: Pantheon, Sorbonne, St Germain, St Severin soka\u011f\u0131, nehir, sonra geri, St Germain sokaklar\u0131ndan, ara yollardan St Michel bulvar\u0131na ve eve. Arada nas\u0131lsa hak ettim diye bir f\u0131r\u0131na girip g\u00fczel bir pasta al\u0131p onu yiyerek devam ettim yoluma.<\/p>\n<p>Sorbonne \u00dcniversitesi\u2019nin ne kadar g\u00fczel, nas\u0131l etkileyici bir varl\u0131k oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcnce tekrar \u00fcniversiteye gitmek istedim. 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda \u00e7\u0131kan olaylar\u0131n yerinde bir plaketin, \u201cVichy h\u00fck\u00fcmetinin i\u015fbirli\u011fiyle \u00f6ld\u00fcr\u00fclen \u00f6\u011frencileri\u201d and\u0131\u011f\u0131n\u0131 okuyunca kendi \u00fclkenin hatalar\u0131n\u0131 kabul etmenin meziyetlerini hat\u0131rlad\u0131m. Kararl\u0131 ad\u0131mlarla y\u00fcr\u00fcmemden olacak, bana s\u00fcrekli yol soran turistlere ve hatta Frans\u0131zlara yollar tarif ettim. Ve gece vakti sakin ama canl\u0131 \u015fehirde, sar\u0131 \u0131\u015f\u0131klarla tarihi binalar\u0131n aras\u0131nda ruhumun beslendi\u011fini hissederek dola\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p>Tarih demi\u015fken: Montmartre\u2019\u0131 sevenler, acaba oraya 15 sene kadar evvel gitmi\u015f olabilir mi? Kartpostal sat\u0131c\u0131lar\u0131 ve \u201cMiss, Miss, do you speak English?\u201dciler g\u00fczel semti turistik sezondaki Sultanahmet Meydan\u0131\u2019na \u00e7evirmeden evvel hani&#8230; Belki bir zamanlar hakiki bohem hayat\u0131n\u0131n temsiliymi\u015f buras\u0131 ama \u015fimdi ressamlar\u0131n kendi taklitlerini yapt\u0131klar\u0131, yapay ve vasat, Paris\u2019le alakas\u0131z bir yer olmu\u015f. Sacre Coeur \u00e7ok g\u00fczel bir yap\u0131 tabii Montmartre\u2019\u0131n tepesinde, manzara g\u00fczel, ufak Dali m\u00fczesi de g\u00fczel, i\u015fte o kadar. Ger\u00e7ek Paris\u2019e ko\u015fa ko\u015fa d\u00f6n\u00fcyor insan&#8230;<\/p>\n<p>Mesela bir Centre Georges Pompidou varken, bir meydanda a\u011fz\u0131 pipolu, da\u011f\u0131n\u0131k sa\u00e7l\u0131 bir adama para verip karikat\u00fcr \u00e7izdirmek neden?! Pompidou e\u015fsiz modern sanat koleksiyonu, s\u00fcrekli de\u011fi\u015fen ge\u00e7ici sergileri (mesela \u201c<i>Danser Sa Vie<\/i>\u201d sergisi dans \u00fczerine tablo ve heykelleri toplam\u0131\u015f d\u00fcnyadan), \u00e7ocuk oyun alanlar\u0131, \u00f6zg\u00fcn d\u00fckkan\u0131, manzara teras\u0131 ve kafe-restoran\u0131yla b\u00fct\u00fcn g\u00fcn\u00fcn ge\u00e7irilebilece\u011fi bir merkez. Hayat boyu kitaplarda resimlerine, posterlerine bakt\u0131\u011f\u0131m Matisse\u2019leri, Kandinsky\u2019leri, Miro\u2019lar\u0131, Rodin\u2019leri ve Picasso\u2019lar\u0131 burda g\u00f6rd\u00fcm.<\/p>\n<p>Sonra son g\u00fcn\u00fcmde, art\u0131k bu kadar da gezmezsem ay\u0131p, diye d\u00fc\u015f\u00fcnerek gezip g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm sanat eserleri, Louvre M\u00fczesi ve Musee d\u2019Orsay\u2019\u0131 ba\u015fka bir sefere b\u0131rakmama ra\u011fmen i\u00e7imi \u00e7ok derin \u015f\u00fckran hisleriyle doldurdu: Jardin de Luxembourg\u2019un i\u00e7indeki ufak m\u00fczede \u201c<i>Cezanne et Paris<\/i>\u201d sergisi, ard\u0131ndan Paris Modern Sanat M\u00fczesi\u2019nde Chagall\u2019in e\u015fe\u011fi, Modigliani\u2019nin buz rengi g\u00f6zl\u00fc kad\u0131n\u0131, Dufy\u2019nin 1937 Paris Fuar\u0131 i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 300-400 metrekarelik muhte\u015fem, rengarenk elektrik tablosu ve Matisse salonundaki kocaman La Danse, beni benden ald\u0131.<\/p>\n<p>Bir de ard\u0131ndan y\u00fcr\u00fcyerek Champs-Elysee\u2019nin yukars\u0131nda Avenue Montaigne\u2019e devam edince kar\u015f\u0131ma \u00e7\u0131kan onlarca sanat galerisi m\u00fcze kalitesiyle g\u00f6zlerimi bir kez daha doyurunca, Madeleine meydan\u0131ndaki Pinacoteque\u2019e gidip ekspresyonizm sergisini g\u00f6rmeye ihtiyac\u0131m kalmad\u0131&#8230; Uzaktan Madeleine\u2019i g\u00f6rd\u00fcm, koca bulvardan Place Concorde\u2019a indim, d\u00f6nme dolapta tek ba\u015f\u0131ma bindi\u011fim kabinden \u0131\u015f\u0131klar\u0131 yanmakta olan \u015fehri izledim, parktan y\u00fcr\u00fcyerek Luvr\u2019a do\u011fru gelip cam piramidi g\u00f6rd\u00fcm, bir saat kadar inatla Cafe Marly\u2019yi arad\u0131m, bulunca be\u011fenmemeyi de ba\u015fard\u0131m ve ayaklar\u0131ma kara sular inince ba\u015fka \u2013 hakikaten bay\u0131ld\u0131\u011f\u0131m \u2013 bir kafede kendime geldim. Garsonum ve iki yan\u0131mdaki masalardaki Frans\u0131zlar g\u00fclerek selamlay\u0131p espriler yapt\u0131klar\u0131nda da keyiften iyice u\u00e7tum&#8230;<\/p>\n<p>O kadar yorgunlu\u011fa, ak\u015fam\u0131n \u00e7oktan bast\u0131rm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen nehri bir kez daha g\u00fczel bir k\u00f6pr\u00fcden y\u00fcr\u00fcyerek ge\u00e7me iste\u011fime kar\u015f\u0131 koyamad\u0131m. \u00d6tedeki Pont Neuf\u2019e bakt\u0131m \u0131\u015f\u0131klar\u0131yla, Eyfel Kulesi\u2019nin g\u00fczel siluetini izledim ve arkamdaki Notre Dame\u2019a tekrar tekrar bakt\u0131m. Carrie\u2019nin Big\u2019le kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve tekrar biraraya geldikleri k\u00f6pr\u00fc Pont Neuf\u2019m\u00fc\u015f, bak\u0131n bu \u00e7ok m\u00fchim! Bu yap\u0131lar\u0131n hepsini, manzaralar\u0131n\u0131, anlamlar\u0131n\u0131 suyu \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f turistikliklerine ra\u011fmen \u00e7ok etkileyici buldu\u011fumu s\u00f6ylemem laz\u0131m&#8230;<\/p>\n<p>Son Paris ak\u015fam\u0131mda ayaklar\u0131m\u0131 s\u00fcr\u00fckleyerek St Germain\u2019den eve do\u011fru y\u00fcr\u00fcrken, o kadar sanata maruz kald\u0131ktan sonra, sanat\u0131n e\u015fsizli\u011fi bir kez daha beni sard\u0131. Hayat\u0131n boyutlar\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm sanat\u0131n, \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z i\u00e7in esas \u00f6devimizin bu oldu\u011funu: hayat\u0131n \u201c\u00f6teki\u201d boyutlar\u0131n\u0131 onlara g\u00f6stermek, ya\u015fatmak. M\u00fczik, heykel, mimari, tasar\u0131m, resim, foto\u011fraf, peyzaj, hatta moda ile.<\/p>\n<p>Sanat demi\u015fken, Paris\u2019in mezarl\u0131klar\u0131n\u0131 da unutmamak gerek: Son g\u00fcn\u00fcn bize en g\u00fczel s\u00fcrprizlerinden biri Montparnasse Mezarl\u0131\u011f\u0131 oldu. Sadece o tarafta kahvalt\u0131 etmeye gitme niyetimiz oldu\u011fundan, Boulevard Raspail bana tavsiye edilmi\u015f oldu\u011fundan, Cezanne sergisinden sonra bir semt daha g\u00f6rm\u00fc\u015f olal\u0131m diye oraya do\u011fru indi\u011fimizden ve Raspail\u2019\u0131n \u00fczerinde de mezarl\u0131\u011f\u0131n oku oldu\u011fundan! Evet Simone de Beauvoir ile Jean Paul Sartre\u2019\u0131n mezarlar\u0131n\u0131n orda oldu\u011funu bilenler s\u00f6ylemi\u015flerdi ama di\u011fer herkesin de orda oldu\u011funu, mezarlar\u0131n birer sanat eseri ve yarat\u0131c\u0131l\u0131k \u015faheseri oldu\u011funu bilmiyordum.<\/p>\n<p>Charles Baudelaire, Samuel Beckett, Cioran, Marguerite Duras, Emile Durkheim, Serge Gainsbourg, Man Ray, Guy de Maupassant, Camille Saint-Saens, Tristan Tzara benim tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m yazar, ressam, filozof ve sanat\u00e7\u0131lardan birka\u00e7\u0131. Tabii yazarlar\u0131n mezarlar\u0131 sadelikleriyle ve hayranlar\u0131n\u0131n b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 \u00e7i\u00e7ek ve benzeri g\u00fczelliklerle \u00f6teki, \u00e7o\u011fu ya ilgin\u00e7 ya g\u00f6steri\u015fli mezardan ayr\u0131l\u0131yordu. Hele en g\u0131pta etti\u011fim yazarlardan Marguerite Duras\u2019n\u0131n mezar\u0131, sadece isminin yazd\u0131\u011f\u0131 d\u00fcz betondan yap\u0131lm\u0131\u015f, \u00fczerini kaplayan yosunlarla do\u011fan\u0131n par\u00e7as\u0131 olmu\u015f haliyle beni o kadar etkiledi ki, i\u015fte dedim, insan b\u00f6yle ya\u015famal\u0131, b\u00f6yle \u00f6lmeli!<\/p>\n<p>Ana fikir, Paris\u2019in yan\u0131 s\u0131ra Parislileri de \u00e7ok be\u011fendim. Mutlu, tatmin olmu\u015f, sakin, kararl\u0131, medeni ve insanc\u0131llar. \u00c7ok netler, \u0131v\u0131rma k\u0131v\u0131rma yok, ihtimaller yok: Her \u015fey apa\u00e7\u0131k ortada. Birine yer mi verdiniz diyelim? \u201cAy ama olur mu, siz oturun, rica ederim&#8230;\u201d falan yok, \u201c<i>Vous etes tres gentil<\/i>,\u201d ve sizi takdir ederek oturuyor. Ya da kahve \u0131smarlad\u0131n\u0131z yan\u0131n\u0131zdakine, \u201c<i>Ah, mais tu es tres genereux, mille merci!\u201d<\/i> ve te\u015fekk\u00fcrle kabul edildi, hesap kavgas\u0131, havada u\u00e7u\u015fan paralar yok. Ne istedi\u011fini, ne istemedi\u011fini bilen, bireyselli\u011fi tavan yapm\u0131\u015f, kendini birinci planda tutan insan\u0131n tatmin olmu\u015flu\u011fu san\u0131r\u0131m bu, ve \u00e7ok rahatlat\u0131c\u0131 bir \u00f6zellik bir insanda.<\/p>\n<p>Bir \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6zellikleri daha, \u201c<i>anti-aging attitude<\/i>\u201d diyebilece\u011fim bir \u015fey. Her ya\u015ftan, her kesimden kad\u0131n ve erkek Parislilerin enerji olarak ya\u015f ayr\u0131m\u0131 yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131kla ve takdirle g\u00f6zlemledim. Yani kimse kendini ya\u015f\u0131yla k\u0131s\u0131tlam\u0131yor, \u015fu ya\u015fta bu giyilir, bu ya\u015fta \u015f\u00f6yle y\u00fcr\u00fcn\u00fcr, o ya\u015fta \u00f6yle davran\u0131l\u0131r, \u015fu araba kullan\u0131l\u0131r, burada oturulur, \u015fu yenmez, vb gibi kal\u0131plar\u0131 yok i\u00e7ine oturtmak i\u00e7in kendilerini k\u0131s\u0131tlad\u0131klar\u0131. Hi\u00e7bir Parislinin hayatta \u201cEh ben art\u0131k ya\u015flad\u0131m&#8230;\u201d gibi bir c\u00fcmle kurdu\u011funu sanm\u0131yorum \u00f6rne\u011fin! Herkes kendine d\u00fcnyan\u0131n tek insan\u0131 gibi davran\u0131yor \u2013 bu da kendini en iyi, en g\u00fczel, en ho\u015f g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc haliyle ger\u00e7ekle\u015ftirmesini sa\u011fl\u0131yor san\u0131r\u0131m. Ger\u00e7ekten de her Parisli, her ya\u015fta ve her konumda, gen\u00e7 ve g\u00fczel. \u0130nsan kendine b\u00f6yle davranmal\u0131 i\u015fte, dedirtiyor insana.<\/p>\n<p>\u0130nsan kendine iyi davranmal\u0131 ger\u00e7ekten: M\u00fcmk\u00fcn olduk\u00e7a para biriktirmeli, arada bir Paris\u2019e gitmeli, m\u00fczeleri sergileri g\u00f6rmeli, l\u00fcks d\u00fckkanlarda kendini haval\u0131 hissetmeli, parklar\u0131nda sokaklar\u0131nda y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fler yapmal\u0131, makaronlar ve taze \u00e7ikolatal\u0131 ekmekler ve kanl\u0131 etler yemeli, bol k\u0131rm\u0131z\u0131 \u015farap i\u00e7meli ve Parislilere biraz s\u00fcr\u00fcnerek onlar gibi ya\u015fs\u0131z ve canl\u0131 bir tatmin olmu\u015flu\u011fa b\u00fcr\u00fcnmeli.<\/p>\n<p><b><i>Je coeur Paris*: <\/i>I heart Paris \/ Paris\u2019i seviyorum.<\/b><\/p>\n<p><b>(\u015fubat 2012)<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u00fct\u00fcn b\u00fcy\u00fck Avrupa \u015fehirlerini sevmek konusunda \u015fartlanm\u0131\u015f de\u011filim vallahi ama ben kendimi hi\u00e7 yabanc\u0131 hissetmedi\u011fim ve asla turistik olarak ya\u015famad\u0131\u011f\u0131m Paris\u2019i de sevdim, Eyfel ve&#8230;<\/p>\n<div class=\"more-link-wrapper\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/2016\/02\/29\/ana-fikir-je-coeur-paris\/\">Devam\u0131 i\u00e7in&#8230;<span class=\"screen-reader-text\">Ana fikir: Je coeur Paris*<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[13],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=117"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":118,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117\/revisions\/118"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=117"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}