11Ekim Cuma, Rishikesh<\/b><\/p>\n
Himalayalar\u0131n eteklerinde, \u015fi\u015f g\u00f6zlerimle oturuyorum. Sabahtan g\u00fcrleyen g\u00f6kler \u015fimdi biraz daha sakin ama \u015fahane bir kapal\u0131, serin ya\u011fmur havas\u0131 var. Otelin, daha do\u011frusu resort’un derinliklerinden bir chant sesleri geliyor, kim bilir nerede kimler meditasyon veya sabah ayini yap\u0131yor. Hen\u00fcz t\u00fcm a\u00e7\u0131k alanlar\u0131 kaplayan yoga m\u00fczi\u011fini koymad\u0131lar teybe. \u0130yi ki burday\u0131m.<\/p>\n
Toplanmay\u0131 bekleyen karman \u00e7orman bir bavul ve al\u0131nmay\u0131 bekleyen \u00fc\u00e7 g\u00fcnl\u00fck ka\u015flar beni bekliyor. Ama yola \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan beri ilk kez uykusunu alm\u0131\u015f ve -say\u0131l\u0131 da olsa- bo\u015f saatleri olan bir insan olarak mutlu ve korkusuzum! Biraz sonra, az bu\u00e7uk kavrad\u0131\u011f\u0131m\u0131z Rishikesh sokaklar\u0131na kendimi at\u0131p uzun g\u00fcn\u00fcm\u00fcz i\u00e7in erzak toparlayaca\u011f\u0131m oda arkada\u015f\u0131mla kendime. Sonra d\u00f6n\u00fcp bavulu toplar, alet edevat\u0131 \u015farj eder, s\u0131rt \u00e7antalar\u0131m\u0131z\u0131 gerekli malzemeyle doldurur ve hep beraber tren istasyonuna do\u011fru yola koyuluruz: bir kez daha 24 km uzakl\u0131ktaki Haridwar’a 1 saatte ula\u015fmak \u00fczere!<\/p>\n
Hindistan’daki \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeyiz. Sikas, benjamin ve mango a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n aras\u0131nda otel lobisinin \u00f6n\u00fcndeki bah\u00e7ede oturuyoruz. Buras\u0131 \u00e7atlak bir yer: \u015eu ana kadar diyebildi\u011fim tek \u015fey bu. Bamba\u015fka bir yer, ba\u015fka bir d\u00fcnya – aynen gidenlerden birinin dedi\u011fi gibi. Rishikesh sokaklar\u0131ndan almak istediklerim aras\u0131nda yiyecekten ba\u015fka ye\u011fenime 100 rupilik \u015fallardan birka\u00e7 tane ve s\u00fcsl\u00fc bindi \u00e7\u0131kartmalar\u0131 var. D\u00f6nmeden \u00f6nce al\u0131nacaklar aras\u0131nda da Himalaya marka kozmetikler, di\u015f macunu, sa\u00e7 ya\u011flar\u0131 falan.<\/p>\n
\u015eallardan buldum zar zor, fazla uza\u011fa gitmeden; \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck bir k\u00fc\u00e7\u00fck ald\u0131m. Bir de “Organik Store” buldum, tren kumanyas\u0131 ordan: peynir, kraker, meyve suyu. Zaten bir miktar ezik muzumuz ve \u00e7e\u015fitli \u00e7erezlerimiz var. Esas konu trende konfor ve temizlik meseleleri. Ama onlar\u0131 zaten trene binmeden evvel tahayy\u00fcl etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil! Binerken burnumuza giren idrar kokusu, ard\u0131ndan ittir kakt\u0131r ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z epeski koltuklar, ufak bir \u00e7al\u0131 s\u00fcp\u00fcrgesiyle yerleri s\u00fcp\u00fcrerek bah\u015fi\u015f isteyen \u00e7ocuk belki bir fikir verebilir…<\/p>\n
Bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler \u00fczerine koltuklar pe\u015ftemalle kapland\u0131, hijyenik maskeleri olanlar takt\u0131, koku bast\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6\u011feler kullan\u0131ma girdi. Az bir r\u00f6tarla kalkan trende portatif \u00e7ayc\u0131 \u00e7ocuklar (“\u00c7ayyyy!” diye y’sini uzatarak sesleniyorlar Hint\u00e7e) ve cips sat\u0131c\u0131lar dola\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Vagon \u00e7ocuklar, Sihler, rengarenk insanlar dolu; bu Nuhnebiden kalma tren ne zaman, nereye varabilecek, asla belli de\u011fil… Rehberimize diyorum ki, Bu trende yaln\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in \u00e7ok mutluyum, hepinize te\u015fekk\u00fcr ederim!<\/p>\n
G\u00f6zlerimin \u015fi\u015fli\u011fi hen\u00fcz ge\u00e7memi\u015fken yine bir uyku \u00e7\u00f6kt\u00fc hafiften. Foto\u011fraf makinam pil mazeretiyle iptal, 8 saatlik bu trende esas me\u015fgul olaca\u011f\u0131m \u015fey Hindistan an\u0131lar\u0131m\u0131 yazmak ve kitab\u0131m\u0131 okumak. O y\u00fczden arada tek g\u00f6z\u00fcm\u00fc kapatma hakk\u0131m da var. \u015eimdi yazma i\u015fimi tamamlamak i\u00e7in ba\u015fa d\u00f6n\u00fcyorum ve ilk g\u00fcnlerde ald\u0131\u011f\u0131m notlar\u0131 temize \u00e7ekmeye giri\u015fiyorum…<\/p>\n
8 Ekim Sal\u0131, Delhi – Rishikesh<\/b><\/p>\n
“If you’re happy and you know it clap your hands, if you’re happy and you know it clap your hands, if you’re happy and you know it then your face will surely show it, if you’re happy and you know it clap your hands.<\/i>” Herkes ona haz\u0131rlan, buna haz\u0131rlan derken ve genel bir panik havas\u0131 yayarken nihayet E. arkada\u015f\u0131m, Ah ne g\u00fczel, ne g\u00fczel, Hindistan!, dedi; bir \u015fey ister misin diye sordu\u011fumda da cevab\u0131 haz\u0131rd\u0131: Her \u015fey! B. han\u0131m\u0131n k\u0131z\u0131 da ge\u00e7enlerde demi\u015f -ki bu bir gen\u00e7 k\u0131z- “Anne, gitti\u011fimiz onca yer aras\u0131ndan nereyi \u00f6zl\u00fcyorum biliyor musun, Hindistan’\u0131! Sanki burnumda t\u00fct\u00fcyor…”<\/p>\n
2.5 saat! Delhi havaalan\u0131na indik, hala iki bu\u00e7uk saate g\u00fcl\u00fcyorum. B\u00f6yle bir saat fark\u0131 olabilir mi yahu? Tam bunu derken u\u00e7a\u011f\u0131n dergisinde Nepal’in saat fark\u0131n\u0131 g\u00f6rmez miyiz: 5 saat 45 dakika! Devenin pabucu diye buna denir. Havadan Delhi tahlili yap\u0131yoruz Esra’yla. Ona \u00f6zenip k\u0131rk y\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131 u\u00e7akta tuvalete gideyim dedim, onda da ba\u015far\u0131s\u0131z oldum. Bir s\u00fcr\u00fc transfer bizi bekliyor ve bir tren yolculu\u011fu, o y\u00fczden THY’nin bir yast\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131yorum.<\/p>\n
S\u0131ra, s\u0131ra, s\u0131ra: Delhi’ye varmak kolay de\u011fil! Pasaport kuyru\u011funday\u0131z ve umursamaz, a\u011f\u0131r aksak g\u00f6revlilerle ba\u015fba\u015fay\u0131z. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki t\u00fcrbanl\u0131 adama bir ba\u015fkas\u0131 sesleniyor, Haci, Haci diye, a\u00e7\u0131lan kuyru\u011fu g\u00f6stermeye. Bizim s\u0131raya bakan g\u00f6revli birden \u00e7ekip gidiyor, tuvalete mi diye dalga ge\u00e7iyoruz, ama sonra g\u00fclecek bir durum kalm\u0131yor: Kuyruk oldu\u011fu gibi duruyor. Etrafta dola\u015fan \u00fcniformal\u0131 g\u00f6revliler Nijerya’daki askerleri hat\u0131rlat\u0131yor, yat\u0131k bereli.<\/p>\n
Nihayet uzun u\u011fra\u015flar ve beklemeler sonucu pasaporttan ge\u00e7ip sa\u011f salim, yeni ayd\u0131nlanan Delhi’ye \u00e7\u0131k\u0131yoruz. Hava sabah\u0131n 6’s\u0131na g\u00f6re gayet s\u0131cak ve nemli. Ve Hintliler hen\u00fcz \u00e7ok misafirperver ve g\u00fclery\u00fczl\u00fc de\u011filler. Gruptan bir \u00e7ift, \u00e7ift olman\u0131n dezavantajlar\u0131ndan birini ya\u015f\u0131yor: Bagajlar\u0131ndan biri al\u0131nmadan terminalden \u00e7\u0131km\u0131\u015flar, her biri \u00f6tekinin ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 sanm\u0131\u015f! Bunu \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken ge\u00e7en zaman, \u00fczerine yollar\u0131n evlere \u015fenlik hali, zaten de pasaporttan ne kadar zamanda ge\u00e7mi\u015fiz, tabii ki trenimizi ka\u00e7\u0131rd\u0131k.<\/p>\n
\u0130stanbul Delhi’nin yan\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n en planl\u0131, en d\u00fczg\u00fcn \u015fehri tabii – buras\u0131 tahayy\u00fcl edilemez bir halde. Ba\u015fkentin tren istasyonunun \u00f6n\u00fcnde nas\u0131l bir karga\u015fa, bir kaos… Sonraki trene de yer olmay\u0131nca otob\u00fcs \u015fof\u00f6r\u00fcm\u00fcz\u00fc ayarl\u0131yoruz, 6 saatlik yol bizi bekliyor: hep methini duydu\u011fum Hindistan karayollar\u0131nda! Asl\u0131nda Liberya’dan, Nijerya’dan sonra burada bir \u015fey yok; \u015fimdiye kadar her \u015fey bana sadece ac\u0131kl\u0131 Afrika seyahatimi hat\u0131rlat\u0131yor. O an\u0131lar\u0131 \u00e7ok depre\u015ftirmesin de Hindistan, gerisi m\u00fchim de\u011fil…<\/p>\n
Delhi’deki bu ilk dakikalar\u0131mda, az \u00e7ok sefil yerler g\u00f6rm\u00fc\u015f biri olarak, akl\u0131m\u0131n almayaca\u011f\u0131 fecaatte bar\u0131naklar ve barakalar ve i\u00e7inde ailelerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 “d\u00fcz zemin + a\u011fa\u00e7 direk + naylon”dan m\u00fcte\u015fekkil “ev”ler g\u00f6rd\u00fcm. Ku\u015flara, a\u011fa\u00e7lara, do\u011faya ve insanlar\u0131n renklerine bakmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m ama sefalet beni soluksuz b\u0131rakt\u0131. “Ama nas\u0131l?! Ama ni\u00e7in!?” diye kalakald\u0131m – ve Hindu felsefesinde bir zamans\u0131zl\u0131k olabilir mi diye d\u00fc\u015f\u00fcnmedim de\u011fil: Tasavvuf \u00f6nderleri de derler ya s\u0131k s\u0131k, bilginin bir seviyeleri vard\u0131r, diyelim bana, bir evliyaya verilen bilgiyi verirsen hem ben yanl\u0131\u015f yorumlar\u0131m, hem bilgi mundar olur. Bu vatanda\u015flara da “bir \u015fey isteme, en iyi \u015fey arzusuzluktur” bilgisi acaba biraz erken mi verilmi\u015f… Anda kalmak, \u00f6ncesini sonras\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemek bu geli\u015fme(me) seviyesinde uygunsuz de\u011fil mi yani?.. Diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum ister istemez haddime d\u00fc\u015fmeyen bu \u015feyleri.<\/p>\n
Neyse, \u015fimdilik oda gibi s\u00fcslenmi\u015f kamyonlar\u0131, arkalar\u0131ndan \u00e7ocuklar sarkan okul servislerini ve yol kenarlar\u0131ndaki Hint\u00e7e grafittileri izleyerek yola devam. Arada kapanmaya \u00e7al\u0131\u015fan g\u00f6zlerimizi, yola \u00e7\u0131kan bir ine\u011fe \u00e7arpmamak i\u00e7in z\u0131nk diye durunca veya 8 korna ayn\u0131 anda \u00e7almaya ba\u015flay\u0131nca falan irkilerek a\u00e7\u0131yoruz. Korna olay\u0131 \u015f\u00f6yle: Burda korna iyi bir \u015fey, nazik\u00e7a uzun uzun \u00e7al\u0131n\u0131yor! B\u00fct\u00fcn kamyonlar\u0131n arkas\u0131nda “Horn please<\/i>” yaz\u0131yor hatta. Zaten t\u00fcm ara\u00e7lar \u015fehirler aras\u0131 yolda ikinci veya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc vitesle gitti\u011finden h\u0131zl\u0131 bir durum yok. Yoldaki \u00e7ukurlar ve kalabal\u0131k ve sollama \/ sollanma vaziyetleri sonucu ortalama h\u0131z herhalde 40 kilometre civar\u0131. Neyse, \u015fimdi bu Hindular ineklere neden tap\u0131yordu, onu bir ara\u015ft\u0131ray\u0131m…<\/p>\n
13 Ekim Pazar, Amritsar – Dharamsala<\/b><\/p>\n
“Good morning, ma’am, a very good morning…” Hindistan’da ka\u00e7\u0131nc\u0131 sabah\u0131m\u0131z bu, b\u00f6yle ba\u015flayan: be\u015finci olmu\u015f bile. 200 kilometrelik yolumuza koyulduk otob\u00fcs\u00fcm\u00fczle. \u015eof\u00f6re sorduk, 7-8 saatte gideriz dedi! Tam ben bunlar\u0131 yazarken de oda arkada\u015f\u0131m Esra geri yan\u0131mdaki s\u0131raya geldi; “Huysuz tatilde!” diye kendiyle dalga ge\u00e7erek. Burada otururken klimay\u0131 fazla buldu, muavine (evet bir muavinimiz var ve \u015fof\u00f6rle ikisi \u00f6nde ayr\u0131 bir kabin \/ odada oturuyorlar) klimay\u0131 k\u0131smay\u0131 anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 uzun s\u00fcre, muavin \u0131srarla zaten k\u0131s\u0131kta oldu\u011funu s\u00f6yleyince k\u00f6s k\u00f6s geri d\u00f6nd\u00fc. Tepesindeki fan k\u0131r\u0131k oldu\u011fundan kapatamad\u0131, d\u00f6nd\u00fcremeyince \u00e7ok so\u011fuk diye arkada bir yere ta\u015f\u0131nd\u0131. Az sonra da, arka taraf feci sall\u0131yor diye geri d\u00f6nd\u00fc! Bir yan koltu\u011fa ge\u00e7mesini \u00f6nerdim, oraya da g\u00fcne\u015f geliyormu\u015f… Eh, hassasiyet zor i\u015f.<\/p>\n
Do\u011frusu, \u015fu ana kadar Afrika’n\u0131n en sefil \u00fclkelerindekilerden \u00e7ok farkl\u0131 bir \u015fey g\u00f6rmedim – his de ayn\u0131, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler de. (Tabii burda, yaln\u0131z olmama avantaj\u0131m var!) Ger\u00e7ek anlamda g\u00fczel \u015feyler, do\u011fal olarak at bokuna kelebek konmu\u015f gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Buraya g\u00f6re g\u00fczel olanlar ise, yaln\u0131z benim g\u00f6z\u00fcme mi acaba, tapon, yalap\u015fap, uyduruk\u00e7a veya alelacele yap\u0131lm\u0131\u015f gibi. Diyelim tap\u0131naklar veya \u00f6zel binalar veya an\u0131tlar… Buraya bay\u0131lan, kolay kolay da her \u015feye bay\u0131lmayan E. arkada\u015f\u0131ma mesaj at\u0131yorum, Karde\u015f sen buran\u0131n nesine bay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131n diye. Hen\u00fcz benim i\u00e7in Liberya’dan tek fark\u0131, sokaklarda chant’ler \u00e7al\u0131n\u0131p, herkesin birbirine Namaste demesi.<\/p>\n
Memlekette bir avu\u00e7 insan olarak, \u00e7o\u011funlukla ka\u015flar kald\u0131r\u0131l\u0131p garipsenerek yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve s\u00f6yledi\u011fimiz \u015feylerin burada norm olmas\u0131, ger\u00e7ekten harika bir duygu asl\u0131nda. \u00d6\u011frenilmi\u015f bir \u015fey olarak de\u011fil, i\u00e7inde b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc ve i\u00e7inde b\u00fcy\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc bir k\u00fclt\u00fcr olarak Namaste demek, o mantralar\u0131 m\u0131r\u0131ldanmak, Bir’li\u011fe uygun davranmak di\u011ferlerine. \u0130\u015fte bu, Hindistan fark\u0131.<\/p>\n
Ger\u00e7i Sihli\u011fin merkezi olan Amritsar \u015fehrinde Namaste de kalkt\u0131, yerine “Sat sri agal” geldi, ama el hareketi ayn\u0131. Burada n\u00fcfusun \u00fc\u00e7te ikisi Sih imi\u015f. Sihlerin her \u015feyleri Hindular, Hintliler ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131. \u0130badet kelimesi bile ayn\u0131ym\u0131\u015f mesela. Tap\u0131naklara girerken al\u0131nlar\u0131n\u0131 yere de\u011fiyor, iki ellerini yere bast\u0131r\u0131yor, sonra y\u00fczlerini s\u0131vay\u0131p elleri a\u00e7\u0131p g\u00f6\u011f\u00fcste birle\u015ftiriyorlar \u00f6rne\u011fin. Ama namaz zaman\u0131, tap\u0131nak zorunlulu\u011fu gibi k\u0131s\u0131tlamalar yok. Kutsal kitap istenen zamanda okunuyor.<\/p>\n
Yola d\u00f6n\u00fcnce: Yol tamam\u0131yla fantastik bir deneyim. Hi\u00e7bir sinir ve \u00f6fke ve h\u0131rs olmadan trafik sava\u015f\u0131nda otob\u00fcsler, motorlar, rikshaw’lar, inekler, k\u00f6pekler. Eller kornada, ayaklar gazda, kelle koltukta! Kimse k\u0131zm\u0131yor, kimsenin acelesi yok, kimse kendinde \u00f6zellik \/ \u00f6ncelik \/ hak g\u00f6rm\u00fcyor. Biz de gayet uyumlu turistler olarak en k\u0131sa zamanda Hindistan yollar\u0131na uyum sa\u011fl\u0131yoruz ve arada bir z\u0131play\u0131p koltuk aralar\u0131na yuvarlanarak da olsa uyumay\u0131 ba\u015far\u0131yoruz.<\/p>\n
14 Ekim Pazartesi, Dharamsala<\/b><\/p>\n
Om mani padme hum, om mani padme hum… ezgileri geliyor pencereden. Dharamsala’day\u0131m, 1750 metre y\u00fckseklikte, Himalayalar\u0131n eteklerinde. Buras\u0131 Tibet s\u00fcrg\u00fcnlerinin ve Nepallilerin yo\u011funlukta oldu\u011fu bir kasaba, kuzeyde ve o iki \u00fclkeye yak\u0131n oldu\u011fundan. En b\u00fcy\u00fck \u00f6zelli\u011fi, Buda’n\u0131n enkarnasyonu oldu\u011fu kabul edilen, Tibet’in ve Budist cemaatin \u00f6nderi olan Dalai Lama’n\u0131n yuvas\u0131 olmas\u0131. \u00dclkeyi \u00c7in’in i\u015fgal etmesiyle buraya iltica eden Dalai Lama s\u00fcrg\u00fcndeki Tibet h\u00fck\u00fcmetini kurmu\u015f ve ard\u0131ndan b\u00fcy\u00fck miktarda Tibetliyi de bask\u0131dan kurtararak buraya getirmi\u015f. O y\u00fczden d\u00fckkanlardaki, sokak standlar\u0131ndaki insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu Tibetli.<\/p>\n
Zaten sokaklar her anlamda \u00e7ok de\u011fi\u015fik \u015fimdiye kadarki Hindistan’dan: daha az kirli, daha ineksiz, daha sessiz ve \u00e7ok daha az sefalet var. Buraya \u00e7\u0131karkenki yolda bu anla\u015f\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131, tek tek evler daha temiz ve d\u00fczg\u00fcnd\u00fc, insanlar daha az, daha temiz ve daha uygard\u0131… O kadar da \u015fahane bir manzaran\u0131n i\u00e7inde \u00e7\u0131kt\u0131k ki: Dar, k\u0131vr\u0131lan tek \u015feritli bir yol, sa\u011f\u0131m\u0131z solumuz da\u011flar, karl\u0131 tepeler, bazen yukarda bazen a\u015fa\u011f\u0131da \u015fehircikler, sonra ilerledik\u00e7e alt\u0131m\u0131zda parlayan koca bir g\u00f6l (Dal G\u00f6l\u00fc imi\u015f) ve dev \u00e7amlar, sedirler, bohar a\u011fa\u00e7lar\u0131. Bohar, ya da ona benzer bir ad\u0131 olan a\u011fa\u00e7, buran\u0131n devasa ve an\u0131tsal a\u011fac\u0131.<\/p>\n
Tuvalet i\u00e7in durdu\u011fumuz tesiste, a\u011fa\u00e7lardan z\u0131playarak ve kayalardan yuvarlanarak bize do\u011fru gelen maymun ailelerini seyrettik. Bir g\u00fcn bir maymuna muz verip onu bir saniye i\u00e7inde soyup yemesini izlememiz gerekiyormu\u015f! Biz tuvalet kuyru\u011funa girip \u00e7\u0131k\u0131\u015fta ba\u015ftan aya\u011fa tek tek dezenfekte olurken, \u015fof\u00f6r\u00fcm\u00fcz de otob\u00fcsten inmi\u015f, yolun kar\u015f\u0131s\u0131nda -kafas\u0131n\u0131 \u00e7evirip bizi de kontrol ederekten!- ihtiyac\u0131n\u0131 gideriyordu. Yan\u0131m\u0131zdan okul servisi ge\u00e7ti: \u0130\u00e7i t\u0131kl\u0131m t\u0131k\u0131\u015f dolu, \u00fcst\u00fcne de -evet do\u011fru, otob\u00fcs\u00fcn tepesine- 10-15 kadar \u00f6\u011frenci alm\u0131\u015f…<\/p>\n
When R. asked J., “Is your goal to complete 100.000 khorwa?” he replied, “My goal is to continue.” “I never set any goals for khorwa or prostrations. The Stupa has taught me that walking the path in the present is more important than reaching any goal…”\u00a0<\/i><\/p>\n
“Hedefin 100,000 khorwa yapmak m\u0131?” “Hedefim devam etmek. Herhangi bir hedef koymad\u0131m… Anda kalarak yolda y\u00fcr\u00fcmenin herhangi bir hedefe ula\u015fmaktan daha \u00f6nemli oldu\u011funu \u00f6\u011frendim.” Mahayana gelene\u011fini (ne oldu\u011funu sormay\u0131n) devam ettirmeyi ama\u00e7layanlar\u0131n dergisi Mandala’n\u0131n elimdeki say\u0131s\u0131ndan bir al\u0131nt\u0131 bu. Dergiyi sabahleyin Dalai Lama’n\u0131n tap\u0131na\u011f\u0131nda buldum – b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f gibiydi ama yine de teredd\u00fct ettim do\u011frusu: Almak acaba Budist felsefeye ayk\u0131r\u0131 m\u0131 oldu?! Anlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla khorwa<\/i>, Budistlerin yapt\u0131\u011f\u0131 ibadet hareketi; bizim bildi\u011fimiz g\u00fcne\u015fe selam ile namaz\u0131n aras\u0131nda bir hareket. Her halukarda bu laf bana \u00e7ok etkili oldu: Hedefim, devam etmek<\/i>…<\/p>\n
11Ekim Cuma, Haridwar – Amritsar<\/b><\/p>\n
Domuzlar\u0131n yavrular\u0131yla gezdi\u011fi tren istasyonunda, rehbersiz asla bulamayaca\u011f\u0131m\u0131z peronumuzu ve trenimizi bulup biniyoruz. Hindistan’daki ilk tren maceram\u0131z – ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan sonraki yani. Kad\u0131nlar\u0131n k\u0131yafetleri, adamlar\u0131n t\u00fcrbanlar\u0131 ve sakal modelleri gibi e\u011flencelerimiz var. Bilet\u00e7i, yolcular\u0131n isimlerini kontrol etmekle kalmay\u0131p bir de rehberimizden de\u011fi\u015fen bilet fiyatlar\u0131n\u0131n fark\u0131n\u0131 al\u0131yor!<\/p>\n
Vagonda kom\u015fumuz olan kad\u0131ndan, anla\u015fabildi\u011fimiz kadar Hint sosyal hayat\u0131 hakk\u0131nda bilgi edinmeye siftiniyoruz. Kendisi 33 ya\u015f\u0131nda ve 17 senedir evli imi\u015f. Kocas\u0131 Air India’da m\u00fchendis, yani orta s\u0131n\u0131f bir aileler. 3 \u00e7ocu\u011fu var, az arkada oturan 14 ya\u015f\u0131ndaki k\u0131z\u0131 10 sene sonra evlenece\u011fini beyan ediyor – ama tabii ki ailesinin se\u00e7ti\u011fi adayla. Benim yan\u0131mda da ataerkil bir aile var: anne, baba, \u00e7ok gen\u00e7 bir gelin ve iki a\u011flayan \u00e7ocuk. O\u011fullar\u0131 Kanada’da ya\u015f\u0131yormu\u015f. “Pani lo, cold drink lo<\/i>.” Vagonda gezen sat\u0131c\u0131n\u0131n melodik bir \u015fekilde s\u00f6yledi\u011fi kelimeleri babaya soruyorum ne demek diye, “Su alan, cold drink alan?” demekmi\u015f. Dilime tak\u0131l\u0131yor: Pani lo, cold drink lo…\u00a0<\/i><\/p>\n
Rishikesh’ten Haridwar’a gelirken arabada \u00e7alan \u015fark\u0131n\u0131n s\u00f6zleri \u015f\u00f6yle: You are very beautiful, you are very beautiful, you are very beautiful.<\/i>.. ve b\u00f6yle devam ediyor sonuna kadar. Pani lo, cold drink lo.<\/i>.. Trene \u00e7e\u015fitli istasyonlarda \u00e7e\u015fitli sat\u0131c\u0131lar biniyor, alelacele satacaklar\u0131n\u0131 sat\u0131p yok oluyorlar: \u00e7ayc\u0131, kahveci, duvarlardan yap\u0131\u015farak yuvarlanan \u00d6r\u00fcmcek Adam satan \u00e7ocuk… Birimizin eline s\u0131kacakken, yanl\u0131\u015fl\u0131kla yan\u0131nda oturan Hintli adam\u0131n kafas\u0131na dezenfektan sprey s\u0131k\u0131nca g\u00fclme krizine giriyoruz: B\u00fct\u00fcn Hindistan’\u0131 dezenfekte etmeye mi niyetliyiz nedir!<\/p>\n
“Om nama shivaya<\/i>.” Sabah ak\u0131l almaz fedakarl\u0131klarla, yani uzuuun yolculu\u011fun ertesi g\u00fcn\u00fc 4.30’da kalkarak gitti\u011fimiz tap\u0131naktaki sabah t\u00f6reninden bir c\u00fcmle. Hint\u00e7ede \u015f, \u00e7, s ayn\u0131 harf gibi, telaffuz edene ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fiyor. Dilbilgisine girince, grupta bir Candan daha olunca ad\u0131m\u0131n manas\u0131n\u0131 da \u00f6\u011freniyorum kolayca: Hem bindinin ad\u0131, hem de cool demekmi\u015f. Bir de daha sonra, birisinin onu koklad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi gen\u00e7 Candan: Ayn\u0131 zamanda kokulu sandal a\u011fac\u0131n\u0131n m\u0131 ismiymi\u015f, nedir… Hint\u00e7e zor, Hintli isimleri zor: Tombul yanakl\u0131 Hindu rehberimizin ad\u0131n\u0131 soruyoruz bir ara grup liderimize, cevap \u015f\u00f6yle: “Hmmm, ben ona my friend <\/i>diyorum!”<\/p>\n
Tap\u0131naktaki sabah t\u00f6renine gelince: Saat 5’de ba\u015fl\u0131yor ve sonra da \u00f6\u00f6\u00f6yle devam ediyor. Nereye kadar derseniz, bilmiyoruz valla, biz \u00e7\u0131karken hala her yerde bir \u015feyler s\u00f6yleniyor, \u00e7al\u0131n\u0131yor, yak\u0131l\u0131yor, e\u011filinip kalk\u0131l\u0131yordu… Bir salonda, salonun ortas\u0131ndaki kutucukta bir adam bir \u015feyin \u00fczerine s\u00fctler d\u00f6k\u00fcyor, bir ezgiler s\u00f6yleniyor, birileri girip s\u00fct d\u00f6k\u00fcp \u00e7\u0131k\u0131yor, tekrar s\u0131raya giriyor… Ba\u015fka bir salonda meditasyon yap\u0131l\u0131yor… Her k\u00f6\u015fedeki \u00e7e\u015fitli b\u00fcstlerin, heykellerin, tablolar\u0131n \u00f6nlerinde mumlar yak\u0131l\u0131p e\u011filip kalk\u0131l\u0131yor. S\u00fctl\u00fc salondaki ba\u015fka bir kutucukta ate\u015f yan\u0131yor, onun ba\u015f\u0131nda bir \u015feyler s\u00f6yleniyor konuyor kald\u0131r\u0131l\u0131yor… Sonra s\u00fctl\u00fc kutucukta bu sefer bir mumlar yak\u0131l\u0131yor, acil bir hareketlerle biz izleyenler s\u0131raya diziliyoruz -kad\u0131nlar bir tarafa erkekler di\u011fer tarafa- ve mumlar bize do\u011fru geliyor, aram\u0131zdan ge\u00e7erken ate\u015fini kendimize do\u011fru \u00e7ekiyoruz: Shiva’n\u0131n ruhu imi\u015f o ate\u015f, bizi koruyacakm\u0131\u015f…<\/p>\n
Kim bilir daha neler oldu bitti o sabah ayininde, neler s\u00f6ylendi neler dilendi… Biz elbet bir noktada veda edip \u00e7\u0131kt\u0131k, ye\u015fillikler i\u00e7indeki otelimize d\u00f6nd\u00fck, banyomuza girmek \u00fczere \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 a\u00e7maya kalk\u0131\u015ft\u0131k, lamba d\u00fc\u011fmesinden \u00e7arp\u0131l\u0131p \u00e7\u0131\u011fl\u0131k att\u0131k, yan\u0131m\u0131zdaki oda arkada\u015f\u0131m\u0131z banyoda maymun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc sand\u0131, vs vs… Komiklikler bir yana, Hindular\u0131n her sabah ve her ak\u015fam yapt\u0131\u011f\u0131 bu ayinler hala akl\u0131m\u0131 kurcalamakta: Bir halk g\u00fcn\u00fcn\u00fcn bu kadar uzun bir k\u0131sm\u0131n\u0131 tap\u0131narak nas\u0131l ge\u00e7irebilir?! Yapacak hi\u00e7bir \u015fey, bekleyen hi\u00e7bir i\u015f g\u00fc\u00e7 yok mudur?! Yoksa hayat dedi\u011fin, ayin yapt\u0131\u011f\u0131n, dua etti\u011fin tap\u0131nakla ard\u0131ndan k\u0131vr\u0131l\u0131p uyudu\u011fun sokak kenar\u0131 veya a\u011fa\u00e7 alt\u0131 aras\u0131nda ge\u00e7en bir isteksizlik abidesi midir?..<\/p>\n
12 Ekim Cumartesi, Amritsar<\/b><\/p>\n
G\u00fclery\u00fczl\u00fc rehberimiz Goldi (bu kadar da k\u00f6pek ismi gibi olur mu yahu!) bize Sihlik dersi veriyor. Amritsar, Sihli\u011fin merkezi olan \u015fehir. M\u00fcthi\u015f bir tap\u0131naklar\u0131 var ve \u015fehir n\u00fcfusunun \u00fc\u00e7te ikisini olu\u015fturuyorlar. Sa\u00e7lar\u0131n\u0131, “Tanr\u0131n\u0131n bize bah\u015fettiklerini temiz tutmak i\u00e7in” t\u00fcrbanla sar\u0131yorlar (kad\u0131nlar da ba\u015flar\u0131n\u0131 gev\u015fek\u00e7e \u00f6rt\u00fcyor) ve erkekler sa\u00e7 ve sakallar\u0131n\u0131 kesmiyorlar. Ayr\u0131ca kendilerine g\u00fcveni simgeleyen bir k\u0131l\u0131\u00e7 veya b\u0131\u00e7ak ta\u015f\u0131mak zorundalar; kollar\u0131nda da ger\u00e7e\u011fi hat\u0131rlatan birer bilezik. \u0130badetlerini istedikleri zaman, istedikleri yerde yapabiliyorlar.<\/p>\n
1120 sayfal\u0131k Kutsal kitaplar\u0131 10 guru taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015f ve sonuncu guru, bundan sonra yeni gurular olmayaca\u011f\u0131n\u0131 ve sadece Kutsal Kitap’\u0131n takip edilmesi gerekti\u011fini buyurmu\u015f. O y\u00fczden adanm\u0131\u015f Sihler s\u00fcrekli ellerinde kitaplar\u0131, Golden Temple’\u0131n her yerinde ibadet ediyorlar. Ama nas\u0131l sakin, nas\u0131l g\u00fcler y\u00fczl\u00fc bir haldeler ayn\u0131 zamanda, yumu\u015fak, m\u00fcsamahakar insanlar. O tap\u0131na\u011fa her g\u00fcn giren belki 100,000 insana ne kadar “bir” olarak davran\u0131yorlar…<\/p>\n
Tabii tap\u0131nak her g\u00fcn 60-70 bin ki\u015fiye yemek veriyor oldu\u011funa g\u00f6re, en az bu kadar giren \u00e7\u0131kan\u0131 vard\u0131r. Yemek vermelerinin esas anlam\u0131 da, a\u00e7lar\u0131 doyurmaktan ziyade, herkesin e\u015fit ve bir oldu\u011funu deneyimlemek – yemek, herkesin e\u015fit ve bir oldu\u011funu g\u00f6rmek ve g\u00f6stermek i\u00e7in yeniyor yani. E\u015fitlik falan filan – ama bir \u00e7o\u011fu ilk defa beyaz insan g\u00f6r\u00fcyor ve bizle foto \u00e7ektirmeye u\u011fra\u015f\u0131yor.<\/p>\n
Ama tap\u0131na\u011fa giden sokaklar, asla insan\u0131 b\u00f6yle bir spirit\u00fcel deneyim i\u00e7in haz\u0131rlam\u0131yor! Bu kadar karma\u015fa, bu kadar \u015famata, bu kadar pislik ve sefaletin saf alt\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f bir tap\u0131na\u011f\u0131n yan\u0131ba\u015f\u0131nda yer almas\u0131 ak\u0131l al\u0131r gibi de\u011fil. Tap\u0131na\u011f\u0131n sunaklar\u0131n\u0131, mutfak ve yemekhanesini, m\u00fczesini s\u00fcrekli \u00e7alan dualar e\u015fli\u011finde gezdikten sonra geri ger\u00e7ek hayat\u0131n, yani bu karma\u015fan\u0131n i\u00e7ine girip rengarenk i\u015fli terlikler, metal Sih “ger\u00e7eklik” bilezikleri, takkeler al\u0131yoruz. Y\u00fczlerce rikshaw kar\u0131nca gibi etraf\u0131m\u0131zda i\u015fliyor – \u00e7ok g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc kar\u0131ncalar!<\/p>\n
Ve burdan \u00e7\u0131k\u0131p nereye gidiyoruz: bir al\u0131\u015fveri\u015f merkezine! Evet bildi\u011fimiz us\u00fcl, belki Gaziantep ya da Samsun’dakiler gibi, kapal\u0131, klimal\u0131, Bat\u0131l\u0131 d\u00fckkanlarla dolu ve kap\u0131da g\u00fcvenli\u011fi olan… G\u00fcvenlik deyince, \u00e7antam\u0131z aran\u0131rken kabul edilmeyip el konulan \u00fcr\u00fcnler aras\u0131nda \u00e7akmak ve pil de var. Kocaman bir markete girip erzak ve \u00e7ay al\u0131yoruz; ard\u0131ndan bildi\u011fimiz us\u00fcl bir kafeye oturuyoruz yorgun arg\u0131n; \u00f6zledi\u011fim gibi bir cafe latte i\u00e7iyorum. Hem yorgunluk at\u0131yor, hem ruhumuzu biraz sakinle\u015ftiriyoruz: Ses ve hareketin insan\u0131 ne kadar yordu\u011fu inan\u0131l\u0131r gibi de\u011fil.<\/p>\n
D\u00fcn gece trenden ge\u00e7 saatte otele geldi\u011fimizde i\u00e7ti\u011fimiz biralar -ve benim denedi\u011fim Hint \u015farab\u0131- da esas olarak ruh s\u00fckuneti ama\u00e7l\u0131yd\u0131 zaten. Bug\u00fcn \u00f6\u011fleden sonra, Golden Temple ve \u0130ngilizlerin Hintlileri bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir protesto sonunda rastgele vurdu\u011fu an\u0131tsal park gezildikten sonra kendimizi att\u0131\u011f\u0131m\u0131z tandoori restoranda biralar s\u00f6ylendi. Ben bir kez daha do\u011fru yemek s\u00f6ylemeyi ba\u015faramad\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in a\u011fz\u0131m\u0131n tad\u0131n\u0131 yakalamakta ba\u015far\u0131s\u0131z oldum ama di\u011fer masa son derece g\u00fczel yemi\u015f olarak kalkt\u0131.<\/p>\n
Goldi, k\u0131sa sa\u00e7l\u0131 modern g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc bir gen\u00e7 adam. Sihlikten bahsederken, \u00f6zellikle de Sihlerin sa\u00e7lar\u0131n\u0131 ve t\u00fcrbanlar\u0131n\u0131 sordu\u011fumuzda, kendinin de (elhamd\u00fclillah!) Sih oldu\u011funu ama iki sene evvel sa\u00e7lar\u0131n\u0131 kesti\u011fini s\u00f6yledi. Kolunda bilezi\u011fi duruyor tabii, herhalde b\u0131\u00e7a\u011f\u0131 da vard\u0131r. Tap\u0131na\u011fa girerken herkes gibi o da ba\u015f\u0131n\u0131 \u00f6rtt\u00fc – evet, erkekler ve \u00e7ocuklar dahil herkes ba\u015f\u0131n\u0131 kabaca da olsa \u00f6rtmek zorunda Sih tap\u0131na\u011f\u0131nda, ve ayaklar mecburi \u00e7\u0131plak. \u015eimdiye kadarki “ayakkab\u0131y\u0131 \u00e7\u0131kar, \u00e7orab\u0131 giy, tap\u0131naktan \u00e7\u0131karken \u00e7orab\u0131 \u00e7\u00f6pe at” tekni\u011fi dahi uymuyor yani!<\/p>\n
Evet tap\u0131nak \u00e7ok temiz ve bembeyaz mermerlere basmak \u00e7ok keyifli ama ya mutfak?! Ya tap\u0131naktan mutfa\u011fa giden yol? Ate\u015f yak\u0131lan ocak ba\u015f\u0131, odun ta\u015f\u0131nan yollar, \u00e7\u00f6plerin d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc aral\u0131klar? S\u00f6yl\u00fcyorum, \u00e7\u0131plak ayak gezmek hi\u00e7 e\u011flenceli de\u011fil! Sarm\u0131sak soyulan bezin \u00fcst\u00fcndeki ayaklar, a\u00e7\u0131lacak hamur toplar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcndeki sinekler, onca \u00e7al\u0131\u015fan insan\u0131n terleri de ayr\u0131 hikaye tabii. Ama o ayaklar neden \u00e7\u0131plakm\u0131\u015f, tap\u0131nak kirlenmesin diye mi, hi\u00e7 sordunuz mu? Hay\u0131r efendim, tap\u0131na\u011f\u0131n enerjisini en iyi \u015fekilde alabilmemiz i\u00e7in! (Bu da daha ilerde, Doktor DJ’den edindi\u011fimiz bilgi.)<\/p>\n
Alt\u0131n Tap\u0131nak’tan geri d\u00f6nerken, bir kenardaki izbe d\u00fckkanlar aras\u0131nda “Decent Gift Center<\/i>” g\u00f6r\u00fcnce (bana g\u00f6re T\u00fcrk\u00e7esi, “idare eder hediye merkezi”) g\u00fclmeye ba\u015fl\u0131yorum ve akl\u0131ma Rishikesh’teki d\u00fckkan\u0131n “bad sheets<\/i>” tabelas\u0131 geliyor (bed sheets, yatak \u00e7ar\u015faflar\u0131; bad sheets, k\u00f6t\u00fc \u00e7ar\u015faflar). Bir di\u011fer koptu\u011fumuz vaka da \u015f\u00f6yle: Amritsar’daki otelde hep beraber resim \u00e7ektiriyoruz. \u00d6nce rehberle vedala\u015f\u0131rken onunla resim \u00e7ektirmek istiyoruz; kap\u0131 g\u00f6revlisi bizi foto\u011frafl\u0131yor, bak\u0131yoruz, rehber karede yok! S\u0131\u011fmam\u0131\u015f… Buna kopuyoruz bir parti. Ard\u0131ndan \u00e7ok g\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz i\u00e7in kap\u0131 g\u00f6revlisi al\u0131nmas\u0131n diye “Gel senle de resim \u00e7ektirelim,” diyoruz, kap\u0131 gibi adam iki ad\u0131mda gelip l\u00f6nk diye Selda’yla benim tam \u00f6n\u00fcm\u00fcze dikiliyor… Yorgunluk da var, yerlere yuvarland\u0131k vallaha…<\/p>\n
Her topra\u011f\u0131n ay\u0131b\u0131, oluru farkl\u0131 ya, ilk rehberimiz My Friend’e sorduk, “Sen Hindu musun?” diye. Cevap evet. Sonra da birimiz, her tanr\u0131ya ayn\u0131 sayg\u0131y\u0131 g\u00f6stermedi\u011fini fark etmi\u015f, “Shiva’ya m\u0131 tap\u0131yorsun?” diye sordu. Ger\u00e7ekten \u00f6yleymi\u015f, b\u00fct\u00fcn tanr\u0131lara inan\u0131yorum, ama Shiva’ya tap\u0131yorum, dedi. Hindulukta b\u00f6yle bir se\u00e7enek durumu varm\u0131\u015f. Bunu sormak ay\u0131p m\u0131 peki, dedik sonras\u0131nda, neyse o da de\u011filmi\u015f.<\/p>\n
Ama elele gezen erkekleri soramad\u0131m yine de. Amritsar’da, hatta sonra Agra’da falan da g\u00f6rd\u00fck, erkekler aras\u0131nda elele gezme huyu var, parmaklar\u0131 birbirine ge\u00e7irerek, \u00f6zellikle gen\u00e7lerde g\u00f6rd\u00fcm. Soracakt\u0131m rehbere, sonra d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm, ne diyecek ki?! \u00d6yle gezerler i\u015fte!<\/p>\n
13 Ekim Pazar, Dharamsala<\/b><\/p>\n
Da\u011flara, tepelere, sonra daha daha tepelere t\u0131rman\u0131yoruz. Dharamsala yolu. Otob\u00fcs\u00fcm\u00fczle (buraya ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc pek ula\u015f\u0131m yok) a\u011f\u0131r, a\u011f\u0131r ilerlemekteyiz. Yol haritaya g\u00f6re 200 kilometre, \u015fof\u00f6re g\u00f6re 7-8 saat. Gidene kadar eminim mutlaka bir hesap yanl\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funa; ya yol kilometre olarak daha uzun, ya daha az s\u00fcrecek…<\/p>\n
Yol \u00fczerinde Kangra Havaalan\u0131n\u0131 (benim bah\u00e7em daha bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, daha bir i\u015faretlidir!) ve “Welcome to Himachal” tabelas\u0131n\u0131 ge\u00e7tik, maymunlar\u0131n fink att\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131l\u0131klarla kapl\u0131 virajl\u0131 bir gidi\u015f bir geli\u015fli yollardan, ayn\u0131 anda tek arac\u0131n ge\u00e7ebildi\u011fi k\u00f6pr\u00fclerden ge\u00e7tik. Ve \u015eirince yolunun son yar\u0131s\u0131na benzer, daha dik ve daha virajl\u0131 k\u0131sm\u0131na geldi\u011fimizde, hem de yerle\u015fim birimlerinden ge\u00e7meye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, yollar bir otob\u00fcs\u00fc ancak s\u0131\u011fd\u0131rabildi\u011finde anlad\u0131m yolun niye 7 saat s\u00fcrece\u011fini.<\/p>\n
\u015eof\u00f6r iki saat daha yolumuz var dedikten az sonra tabela g\u00f6z\u00fckt\u00fc: Dharamsala 13 km! T\u00fcm beklentileri bir kenara koymu\u015f, ak\u015fam yeme\u011fine varsak iyi diyordum ama nas\u0131l olduysa yar\u0131m saat sonra vard\u0131k Dharamsala – Mac Leod-Ganj’a. \u015eehrin a\u015fa\u011f\u0131 k\u0131sm\u0131 var, daha \u00f6nce i\u00e7inden ge\u00e7ti\u011fimiz yerle\u015fim yerleri, daha s\u0131radan, \u00f6zelliksiz. Mac Leod-Ganj ise esas farkl\u0131 olan, hem de i\u00e7inde Dalai Lama’y\u0131 bar\u0131nd\u0131ran. Bu civarda yava\u015flayan otob\u00fcs\u00fcm\u00fcze bir gen\u00e7 adam bindi; yolcu bile ald\u0131k diyorduk ki yolcunun yerel rehberimiz oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131: Anil. (Bu insanlar hangi arada ne derede nas\u0131l haberle\u015fip b\u00f6yle bulu\u015fabiliyorlar, kavrayamad\u0131m hi\u00e7!)<\/p>\n
Ak\u015fam ufak \u015fehrimizde, grup liderimizin pek iyi bildi\u011fi Tibet lokantas\u0131na gidiyoruz. Bilmesek girmeyece\u011fimiz, k\u0131l\u0131ks\u0131z bir yer ama i\u00e7erisi ve yemek se\u00e7enekleri hakikaten g\u00fczel. Hem de yan masada Budist rahipler, daha do\u011frusu rahip adaylar\u0131 geleneksel k\u0131yafetleriyle yemek yemiyorlar m\u0131! K\u0131yafetin anlam\u0131… evet anlam\u0131yla ilgili birileri bir \u015feyler s\u00f6yledi ama unuttum, benim akl\u0131mda (maalesef kapitalizm \u00e7ocuklar\u0131y\u0131z) bir Pepsi reklam\u0131, bir de \u00c7okonat reklam\u0131.<\/p>\n
Dayanamad\u0131k, \u015fimdiye kadar hep egzotik bir manzara olarak hafsalam\u0131zda yer alan rahipleri taciz ederek resimler \u00e7ektirdik. Haz\u0131r bula\u015fm\u0131\u015fken sabah aralar\u0131na kar\u0131\u015fmak i\u00e7in chant saati de sorduk, 7.30 dediler, ne ala – bize bir sabah daha uyku yok… Tibet lokantam\u0131z netice olarak harikayd\u0131, herkes biralar i\u00e7ip keyiflendi, mekan\u0131n \u00f6zel tatl\u0131s\u0131 “hello to the queen” payla\u015f\u0131ld\u0131 – bisk\u00fcvi k\u0131r\u0131nt\u0131s\u0131 \u00fczerine dondurma ve \u00e7ikolata sosundan olu\u015fan sofistike(!) bir tatl\u0131. Yorgunluktan ba\u015f\u0131m\u0131z d\u00f6n\u00fcyor ama mutluyuz. Dharamsala’da, Himalayalar\u0131n k\u0131y\u0131s\u0131nda, Dalai Lama’n\u0131n mekan\u0131nday\u0131z…<\/p>\n
14 Ekim Pazartesi, Mac Leod-Ganj<\/b><\/p>\n
\u015eehrin a\u015fa\u011f\u0131 k\u0131sm\u0131, yukar\u0131 k\u0131sm\u0131, \u00e7e\u015fitli k\u0131s\u0131mlar\u0131 ve semtleri var. Biz de Mac Leod-Ganj’day\u0131z i\u015fte. Dalai Lama da burda, turistler ve spirit\u00fcalist Bat\u0131l\u0131lar da. Ufak bir yerle\u015fim yeri, diyorum, bizim k\u00f6yden hallice, 3-4 tane caddesi var, n\u00fcfusu ka\u00e7 ki\u015fi olabilir ki?.. 2 milyon. Evet, rehber Anil ger\u00e7ekten bu cevab\u0131 veriyor. \u00c7e\u015fitli k\u00f6ylere ve g\u00f6rmedi\u011fimiz da\u011f tepelerine, yama\u00e7 ve vadilere da\u011f\u0131lm\u0131\u015f durumdaym\u0131\u015f n\u00fcfus. Hindistan b\u00f6yle i\u015fte, \u00fclkede bir milyar iki y\u00fcz milyon ki\u015fi olunca 1.750 metre y\u00fcksekte bile s\u00fckunet yok!<\/p>\n
Anil ile bulu\u015fmam\u0131z kahvalt\u0131dan sonra; sabah\u0131n k\u00f6r\u00fcnde ise Dalai Lama tap\u0131na\u011f\u0131yla randevumuz var. Ger\u00e7i art\u0131k 7.30 sabah\u0131n k\u00f6r\u00fc gelmiyor ya, neyse… D\u00fcn geceki Budist arkada\u015flar\u0131n ayinindeyiz i\u015fte. D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi bir chant olmasa da ho\u015f, etkileyici, en az\u0131ndan benim gibi her rit\u00fceli, her t\u00f6reni seven biri i\u00e7in ilgin\u00e7.<\/p>\n
Ayn\u0131 klasik g\u00f6r\u00fcnt\u00fcde bir s\u00fcr\u00fc rahip \/ aday, tap\u0131nakta yerde oturuyorlar d\u00fczenli bir \u015fekilde, monoton bir ses tonuyla bir nakarat s\u00f6yl\u00fcyorlar. Bir s\u00fcre sonra nakarat duruyor ve kakofonik bir \u015fekilde ellerindeki zil, \u00e7an, d\u00fcmbelek gibi \u015feyleri \u00e7al\u0131yorlar. Sonra yine nakarat k\u0131sm\u0131 devam ediyor, ve bu b\u00f6yle b\u00f6yle devam ediyor. \u00d6yle ki ben sonunda \u015f\u00f6yle bir \u00e7\u0131kar\u0131ma geldim: “Monoton olarak s\u00f6ylenen nakarat, i\u00e7imizde varmak istedi\u011fimiz s\u00fckunet, d\u00fczl\u00fck, huzur hali. Araya d\u00fczeni bozan, \u015famata yapan, g\u00fcr\u00fclt\u00fcc\u00fc bir \u015feyler girse de, tekrar o d\u00fcz huzur haline geri d\u00f6n\u00fcyoruz. Ama\u00e7 da bu zaten: D\u00fcnyan\u0131n kaosuna ve \u015famatas\u0131na ald\u0131r\u0131\u015f etmeden, onu bir kenara b\u0131rakarak i\u00e7imizde huzur ve dengede kalabilmek.” Muhtemelen bu t\u00f6renin a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 bu de\u011fildir ama olsun, bana bunu ifade etti, kime ne?..<\/p>\n
Dharamsala rehberimiz Anil’den Budizm hakk\u0131nda \u00f6zet bilgi istiyoruz otelden \u00e7\u0131kmadan. Otelimiz harika bir yerde, bu arada: da\u011f\u0131n kenar\u0131nda, a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru bakan kocaman camlar\u0131 var, hem odalar\u0131m\u0131zda, hem de lobide. \u0130\u015fte lobide bu dev camlardan \u00e7aml\u0131 da\u011flara, vadilere, a\u015fa\u011f\u0131da parlayan Dal G\u00f6l\u00fc’ne bakarak Buda’y\u0131 dinliyoruz Anil’den: Buda, sahip oldu\u011fu her \u015feyi kaybedince bilgiyi edinmi\u015f, yani Budi’yi. Heykellerde eliyle yere dokunurmu\u015f: Evrene, Ayd\u0131nland\u0131m ve seninle birim, diyormu\u015f.<\/p>\n
Sabah ayininde, rahipler nakaratlar\u0131n\u0131 s\u00f6ylerken, biz de yerlere oturup dinledik. Yine neredeyim Tanr\u0131m, dedim. Bir kez daha b\u00f6yle olmu\u015ftum, ne tuhaf: \u0130spanya’n\u0131n ortalar\u0131nda bir da\u011fda, kendi halindeki Rabanal del Camino adl\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00f6yde. Ben nas\u0131l bir mucizeyle buraday\u0131m, demi\u015ftim: Ege’nin bir da\u011f\u0131ndaki bir k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00f6yden kalk\u0131p gelmi\u015f M\u00fcsl\u00fcman bir kad\u0131n olarak, Benedikt Manast\u0131r\u0131nda ak\u015fam ayininde bulmu\u015ftum kendimi. Ne fantastik bir \u015fey!.. \u0130\u015fte \u015fimdi de Dalai Lama’n\u0131n tap\u0131na\u011f\u0131nda, g\u00f6zlerimi kapat\u0131p \u0130lahi G\u00fcce, “Evrendeki yerimi bulmama yard\u0131m et,” dedim. An\u0131nda cevap geldi: “Evrendeki yerindesin!” Ben de bu kez i\u00e7imden, sevgi ve sevgiyle ya\u015fama istedim…<\/p>\n
Anil “natural truth” (do\u011fal ger\u00e7ek) ile karman\u0131n fark\u0131n\u0131 anlatt\u0131 – ya da anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Kendi i\u00e7inde do\u011fal ger\u00e7ekte kalmakm\u0131\u015f esas \u00f6nemli olan. Epey detayl\u0131 bir bilgiler vard\u0131 ama zaten bir lokmas\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015ft\u0131m, onu da unuttum… Bense Hindistan seferimde hen\u00fcz b.ka basmamay\u0131 ba\u015fard\u0131m: Buda’ya g\u00f6re bu da “natural truth” say\u0131l\u0131r m\u0131? Ben b.ka basmayarak kendi i\u00e7imdeki b.ksuzlu\u011fu… falan neyse. Zaten grupta da galiba Selda demi\u015fti, her \u015feyin derin evrensel anlam\u0131n\u0131 aramaktan vazge\u00e7sek diye… Kendisi Rishikesh’te b.ka basarak d\u00fckkana al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131, bu arada!<\/p>\n
Dharamsala’da \u015fehrin biraz d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131k, \u015felaleye y\u00fcr\u00fcyoruz muhte\u015fem da\u011flar aras\u0131ndan. Bulutlar, aralar\u0131nda tap\u0131naklar, otelcikler. \u015eelale \u00e7ok ho\u015f, yolu daha da ho\u015f. B\u00f6yle b\u00fcy\u00fck bir \u015fehrin yan\u0131ba\u015f\u0131nda b\u00f6yle bir yere gelmek, y\u00fcr\u00fcy\u00fcp t\u0131rmanmak, Hintliler ve Tibetliler ve turistlerle birlikte dola\u015fmak g\u00fczel. Biz ince uzun yoldan yukar\u0131 do\u011fru t\u0131rman\u0131rken alt\u0131m\u0131zda bir \u00e7ay ak\u0131yor. \u00c7ay\u0131n epey alt\u0131nda bir yerde Tibetli rahipler g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor k\u0131rm\u0131z\u0131 turuncu k\u0131yafetleriyle, aman ne g\u00fczel rahipler de haftasonu gezmesi yap\u0131yor diye zumlayarak resimlerini \u00e7ekiyorum. Bir bak\u0131yorum ki adamlar soyunuyor, \u00e7ayda k\u0131yafetlerini y\u0131kamak \u00fczere!<\/p>\n
Aram\u0131zdaki gen\u00e7lere – uygun m\u00fc\u015fteri olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fckleri – bir d\u00fckkanda hashish teklifi yap\u0131l\u0131yor, turistik \u015felale d\u00fckkanlar\u0131ndan al\u0131\u015fveri\u015fler ediliyor, yoldaki Hint k\u0131nac\u0131lar\u0131ndan kollara ellere boyamalar yapt\u0131r\u0131l\u0131yor. Ard\u0131ndan yine otob\u00fcse dolu\u015fup, \u015fehre t\u0131rman\u0131rken orman\u0131n i\u00e7inde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz kiliseye gidiyoruz: Church of St John in the Wilderness. Hakikaten vah\u015fi do\u011fan\u0131n ba\u011fr\u0131nda, vakti zaman\u0131nda buralara kadar ula\u015fm\u0131\u015f olan ingilizler taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f. “In the midst of life, we are in death,” diyor kilise bize.<\/p>\n
Maymun desenli kahve i\u00e7ti\u011fim kafede oturup keyif yap\u0131yorum d\u00f6n\u00fc\u015fte. Modern d\u00fcnyan\u0131n wifi olanaklar\u0131yla uzaklardan g\u00fczel haber geliyor: Gezinin kalan k\u0131sm\u0131 i\u00e7in araba ayarlanabilmi\u015f, alt\u0131 ki\u015fi kalaca\u011f\u0131m\u0131z son \u00fc\u00e7 g\u00fcn \u00f6zel \u015fof\u00f6rl\u00fc arabayla Jaipur ve Delhi’yi gezebilece\u011fiz… Ya\u015fas\u0131n! Hi\u00e7 bunlar\u0131 planlamadan uzatm\u0131\u015ft\u0131m oysa ben bu \u00fc\u00e7 g\u00fcn\u00fc, Delhi’de biraz kendi ba\u015f\u0131ma tak\u0131l\u0131r\u0131m herhalde diye, neye niyet neye k\u0131smet.<\/p>\n
Dharamsala’ya damgas\u0131n\u0131 vuran yatak \u00f6rt\u00fcs\u00fc aray\u0131\u015f\u0131m nihayet ba\u015far\u0131yla sonu\u00e7land\u0131, ta\u015f\u0131mas\u0131na da \u00fc\u015fenmeyerek m\u00fcthi\u015f a\u011f\u0131r, m\u00fcthi\u015f buralar\u0131n el i\u015finden bir \u00f6rt\u00fc ald\u0131m. Arada sokaktan ilerlerken bakt\u0131m bizimkiler bir ufak d\u00fckkanda, me\u011fer tesbih dizdiriyorlarm\u0131\u015f, aa ne g\u00fczel fikir! Haydi ben de eklendim mi s\u0131raya… Tibet usul\u00fc dizilenleri bozup, bizim usul tesbihler diziliyor teker teker memlekete hediyelik olarak.<\/p>\n
Tesbihcimiz Muhammed Yasin Ke\u015fmirli bir M\u00fcsl\u00fcman gen\u00e7. Oralardan ka\u00e7m\u0131\u015f, burda ekmek paras\u0131 u\u011fruna didiniyor, ailesi orda, hen\u00fcz evlenememi\u015f… Onca tesbih dizilirken epey tan\u0131\u015f\u0131p muhabbet ettik tabii: “En iyi \u015fey evlenip \u00e7ocuk yapmak!” sav\u0131ndan sonra, son ben kalm\u0131\u015f ve a\u011fz\u0131mda t\u00fcm sokaklardaki mantray\u0131 m\u0131r\u0131ldan\u0131rken, “Niye om mani padme hum?” m\u00fcdahalesine maruz kald\u0131m. Peki o halde, dedim, bu iyi mi: Allahh\u00fcmme salli ala, seyyid ina… Aman, bir a\u011fz\u0131 kulaklar\u0131na vard\u0131 ki g\u00f6rmeyin!<\/p>\n
Dharamsala k\u00f6pek imparatorlu\u011fu! \u0130nek gibi kutsal sanki. Tek bir hayvana ufac\u0131k k\u00f6t\u00fc davran\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmedim. K\u00f6peklerin de al\u0131nlar\u0131na k\u0131rm\u0131z\u0131 boyayla bindi yap\u0131lm\u0131\u015f! Bunun biraz da buradaki beyazlar\u0131n i\u015fi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum, sadece bindinin de\u011fil de iyi davranman\u0131n yani. Kedi yok dedim rehbere, \u00e7ok az var ama k\u00f6pek \u00e7ok dedi. Yal\u00e7\u0131n bey Amritsar’da park giri\u015finde buldu\u011fu yaral\u0131 ku\u015fu, ku\u015f bakan birine teslim etmi\u015f. Nas\u0131lsa! \u0130nsanlara bile bak\u0131lamazken bir de ku\u015f bakanlar var demek… Bu da bir \u015fey.<\/p>\n
Dalai Lama tap\u0131na\u011f\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131m Budist dergiyi kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yorum bir ara, bir makalede \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: We make the ocean and the fish will come. (Okyanusu yapal\u0131m, bal\u0131klar gelir.) Lama bi\u015fi demi\u015f bu laf\u0131. Mac Leod-Ganj’\u0131n az yukar\u0131s\u0131ndaki da\u011f k\u00f6y\u00fcne \u00e7\u0131k\u0131labilirmi\u015f gezmeye, isteyen taksi, yani tuktuk ile gidecek, rehber Anil’e soruyoruz, \u015fof\u00f6re ne diyelim? “Nothing.” Yahu nas\u0131l hi\u00e7bir \u015fey yani, bir yer ismi s\u00f6ylemek gerekmiyor mu taksiye binince? Nothing. Me\u011fer k\u00f6y\u00fcn ad\u0131 Nadi imi\u015f, hey Allah\u0131m ne g\u00fcld\u00fcm… Sonu\u00e7ta gidenler aras\u0131na kat\u0131lamad\u0131m Nothing’e, al\u0131\u015fveri\u015fle ikisinin aras\u0131ndan se\u00e7mem gerekince.<\/p>\n
Al\u0131\u015fveri\u015f yolunda \u00e7e\u015fitli beyazlarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Daha \u00f6nce ba\u015fka bir yere ko\u015ftururken g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm, pek tatl\u0131 Tibet Yak ti\u015f\u00f6rtleri ortadan kayboldu, sokakta in \u00e7\u0131k bir t\u00fcrl\u00fc bulamad\u0131m, bizim ye\u011fenler de b\u00f6ylece kele\u011fe geldi. Ak\u015fam yine heyecanla ko\u015ftu\u011fumuz yer ise Tibet yemek\u00e7isi – ama bu sefer kar\u015f\u0131daki ufak Tekel d\u00fckkan\u0131ndan \u015farab\u0131m\u0131z\u0131 da al\u0131p geliyoruz. Her \u015fey \u00e7ok ucuz Hindistan’da, yaln\u0131z i\u00e7ki, \u00f6zellikle de \u015farap pahal\u0131; san\u0131r\u0131m bir s\u00fcr\u00fc vergi var ondan. Bu kez lokantada ne yiyece\u011fimizi daha iyi biliyoruz, herkes mutlu. \u00d6zlem’in ge\u00e7en sefer yedi\u011fi kuzusu \u015fahane mesela!<\/p>\n
15 Ekim Sal\u0131,\u00a0<\/b>Dharamsala – Pathankot – Delhi<\/b><\/p>\n
Yakla\u015f\u0131k 15 dakikad\u0131r oldu\u011fumuz yerde duruyoruz. Dharamsala’dan Pathankot’a giden yolda, otob\u00fcs\u00fcm\u00fczdeyiz. Pathankot merkezi bir istasyon, ordan Delhi trenine binece\u011fiz ak\u015fam 9 civar\u0131nda ve geceyi trende ge\u00e7irece\u011fiz. \u00c7ok, \u00e7ok, \u00e7ok merak i\u00e7indeyiz bu nas\u0131l bir \u015fey olacak diye! Uyku bast\u0131, sessizlik \u00e7\u00f6kt\u00fc. Sakin Dharamsala’n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcne getirip \u00e7e\u015fitli d\u00fckkanlar\u0131 \u00e7ekirge s\u00fcr\u00fcs\u00fc misali ihya eden grubumuz, halihaz\u0131rda kaotik Delhi’ye giderken enerji toplamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Herhalde, diyorum, nerdeyse \u00fc\u00e7 g\u00fcn g\u00fczel Dharamsala’da, s\u00fckunette ve Budistlerle kald\u0131ktan sonra Delhi bizi pald\u0131r k\u00fcld\u00fcr d\u00f6vecek…<\/p>\n
\u0130kinci sabah tap\u0131na\u011fa gittik tabii yine (hayatta ka\u00e7 sabah Dalai Lama tap\u0131na\u011f\u0131na gelme f\u0131rsat\u0131 olur insan\u0131n!), bu kez chant veya t\u00f6ren yoktu. Budist namaskara yapt\u0131k biz de. Geni\u015f alanlarda bunun i\u00e7in matlar ve gerekli malzeme var, herkes istedi\u011fi yerde istedi\u011fi kadar yap\u0131yor. Harika bir egzersiz, bedene ve ruha. Belli bir say\u0131da yap\u0131lmas\u0131 usuldenmi\u015f (108 miydi?!) ama ben kendimi kapt\u0131rd\u0131m ve saymad\u0131m bile. Sonra, ya da \u00f6nce miydi, tap\u0131nakta oturdum kendi ba\u015f\u0131ma: T\u00fcm ya\u015fad\u0131klar\u0131m i\u00e7in \u015f\u00fckrettim ve evrenden, bana bah\u015fetti\u011fi b\u00fct\u00fcn g\u00fczelliklerin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 vermeme yard\u0131m etmesini diledim. Evren, ki yanl\u0131\u015f anlamay\u0131n, benle \u00f6yle pek s\u0131k konu\u015fmaz, hemen cevab\u0131 yeti\u015ftirdi: “Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 veriyorsun varl\u0131\u011f\u0131nla!”<\/p>\n
Dharamsala, kalbimi \u00e7eldi, kalbimi \u00e7ald\u0131… \u00dc\u00e7 g\u00fcn art arda ayn\u0131 kafede, maymun desenli cappuccino i\u00e7tim. Ayn\u0131 adamlarla selamla\u015ft\u0131m, kader birli\u011fi i\u00e7inde oldu\u011fumuz beyazlarla fikir al\u0131\u015fveri\u015fi yapt\u0131m. Ke\u015fmirli M\u00fcsl\u00fcman karde\u015fimize sokaktan ge\u00e7erken Selam\u00fcnaleyk\u00fcm diye seslendim. D\u00fckkan vitrinlerini, tezgahlar\u0131n kolyelerini, sokaklar\u0131n mantralar\u0131n\u0131 ezberledim. \u0130\u00e7imde kendili\u011finden \u00e7\u0131nlamaya ba\u015flad\u0131 art\u0131k: Om mani padme hum, om mani padme hum…<\/p>\n
Sonra yine yol, yol, yol… Hindistan yava\u015ftan kendini sevdirir, al\u0131r beni senden bana getirir.<\/i> Hakikaten, ilk bir iki g\u00fcnde pek s\u0131cak bakmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z her \u015fey, \u015fimdi daha bir ho\u015flukla an\u0131msan\u0131r oldu. Biraz al\u0131\u015fma, biraz an\u0131 edinme, biraz k\u00f6t\u00fcden iyiye do\u011fru ilerlememiz… “It kind of grows on you.<\/i>”<\/p>\n
16 Ekim \u00c7ar\u015famba, Delhi<\/b><\/p>\n
D\u00fcn ak\u015fam tren istasyonunda bavullar\u0131m\u0131z\u0131n \u00fcstlerinde falan trenimizi bekliyoruz, tuvalet burada m\u0131 trende mi daha fenad\u0131r gibi can al\u0131c\u0131 sorularla cebelle\u015fiyoruz, bir anons yap\u0131ld\u0131: 10 saat r\u00f6tar! Ba\u015fka bir trenin neyse ki. B\u00f6yle manzaralar\u0131 ben istisna veya abart\u0131 zannederdim, de\u011filmi\u015f. Baz\u0131 vagonlar var, g\u00f6r\u00fcyoruz, i\u00e7lerinde insanlar, nas\u0131l diyeyim, pencerelerden d\u0131\u015far\u0131 f\u0131\u015fk\u0131rm\u0131\u015f durumda. Vagon pencereleri demir parmakl\u0131kl\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc i\u00e7erdekiler d\u0131\u015far\u0131 d\u00f6k\u00fclebilir, veya zaten d\u0131\u015fardan da girmek isteyenler olabilir. Bu kalabal\u0131\u011fa bakmak bile insan\u0131 mahvediyor.<\/p>\n
Neyse, trenimiz geldi, g\u00f6revlilerle sa\u00e7ma bilet konular\u0131 nedeniyle biraz u\u011fra\u015ft\u0131k, sonra b\u00f6lmelerimize yerle\u015ftik. Islak mendillerle yatak parmakl\u0131klar\u0131ndan lambalara, ask\u0131lardan camlara kadar g\u00fczel birer temizlik yapt\u0131ktan sonra \u00fcstl\u00fc altl\u0131 ranzalara serildik en rahat k\u0131yafetlerimizle. D\u00fcn ak\u015famdan zulalanm\u0131\u015f \u015faraplar\u0131m\u0131z da ellerimizde dola\u015fa dola\u015fa uykuya yard\u0131mc\u0131 olunca (bir yandan da \u00e7ok tuvalet ihtiyac\u0131 do\u011fmas\u0131n diye i\u00e7ecekleri k\u0131s\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz… tuvalet, tabii, \u00e7ok parlak de\u011fil!) fazla kalmadan herkes sessizli\u011fe b\u00fcr\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n
Ve sabah ayd\u0131nl\u0131kta Delhi’ye vard\u0131k. Yolda gidi\u015fle geli\u015fin aras\u0131nda, orta ref\u00fcjde serili \u00e7ama\u015f\u0131rlar da vard\u0131, modern bulvarlar ve heykeller de, yemye\u015fil ve geni\u015f bir konsolosluk caddesi de g\u00f6rd\u00fck Ankara’dakine benzer, rengarenk ve kalabal\u0131k pazarlar da. S\u00fcrekli insan “biz ve onlar” de\u011ferlendirmeleri ve \u00e7\u0131kar\u0131mlar\u0131 yap\u0131yor, do\u011fal olarak. Rishikesh kahvalt\u0131s\u0131nda fark etmi\u015ftim ki adamlar bize ekmek yeti\u015ftiremiyor \u00e7\u00fcnk\u00fc biz semirmi\u015f Bat\u0131l\u0131lar\u0131n ne kadar yiyebilece\u011fini tahayy\u00fcl edemiyorlar! Onlara g\u00f6re bir dilim ekmek doyuruyor i\u015fte karn\u0131, daha ne olsun… Aram\u0131zda, edebiyat\u0131n ve sineman\u0131n bu co\u011frafyayla ilgili \u00fcr\u00fcnlerini konu\u015fuyoruz, bundan sonra farkl\u0131 bir g\u00f6zle tekrar okunmas\u0131 ya da g\u00f6r\u00fclmesi gereken \u00fcr\u00fcnler not ediliyor: Kalk\u00fcta’n\u0131n \u00c7ocuklar\u0131 (belgesel), Kathmandu (belgesel), A Passage to India (kitap ve film), Geceyar\u0131s\u0131 \u00c7ocuklar\u0131 (Salman R\u00fc\u015fd\u00fc).<\/p>\n
Dilli’deyiz. \u00c7ok g\u00fczel ve \u00e7ok \u00e7irkin yerleri var Dilli’nin. 16.5 milyon resmi n\u00fcfus, 7.5 milyon kay\u0131tl\u0131 otomobil! Yine de beklendi\u011finden, en az\u0131ndan benim bekledi\u011fimden \u00f6te d\u00fczg\u00fcn, hatta g\u00fczel yerleri, parklar\u0131, binalar\u0131 da var. Zaten hava o kadar tropik, o kadar nemli ki nebat \u00e7\u0131ld\u0131rm\u0131\u015f halde; bu da \u015fehre ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir g\u00fczellik kat\u0131yor, bir s\u00fcr\u00fc \u00e7irkinli\u011fi \u00f6rt\u00fcyor zaten. Esra bekledi\u011fi \/ umdu\u011fu spirit\u00fcelli\u011fi bulamam\u0131\u015f Hindistan gezimizden… Spirit\u00fcellik i\u00e7in zaten Delhi’ye falan u\u011framamak gerek! Buras\u0131 insan\u0131 en k\u0131sa zamanda en d\u00fcnyevi, en \u00f6z\u00fcnden uzak haline getirir herhalde.<\/p>\n
2600 y\u0131l \u00f6nce, d\u00fcnyada ilk kez heykeline tap\u0131lan ki\u015fi Buda imi\u015f; me\u011fersem “putperest” kelimesi de bu y\u00fczden, Buda isminden t\u00fcremi\u015f. Rehber, \u015fifac\u0131, \u00f6\u011fretmen ve bilge ki\u015fi Doktor J. B. Singh bize bir s\u00fcr\u00fc \u015fey \u00f6\u011fretiyor Budizm, tap\u0131naklar ve enerji hakk\u0131nda. (Selda DJ diye seslense de, meslekleri aras\u0131nda DJ’lik yok san\u0131r\u0131m…)<\/p>\n
Tap\u0131naklar\u0131n piramit tipi veya kubbeli, yukar\u0131ya do\u011fru \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 binalar olmas\u0131 gerekirmi\u015f mesela, bunlar enerjiyi toplay\u0131p i\u00e7indekilere yo\u011fun bi\u00e7imde aktar\u0131rlarm\u0131\u015f. K\u0131yafetlerimiz bizi \u00f6rtmekten ya da hava ko\u015fullar\u0131na kar\u015f\u0131 korumaktan ziyade, enerjimizi sarmalamak, korumak i\u00e7inmi\u015f, olur olmaz kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z herkesle mecburi enerji al\u0131\u015fveri\u015finde bulunmamam\u0131z i\u00e7in. Tap\u0131naklarda ayaklar\u0131n \u00e7\u0131plak olmas\u0131n\u0131n nedeni de temizlik de\u011fil, bu enerji meselesiymi\u015f: \u00c7\u0131plak ayakla tap\u0131na\u011f\u0131n enerjisini daha do\u011frudan alabiliyormu\u015fuz.<\/p>\n
Peki ya tak\u0131lar\u0131n ne kadar \u00f6nemli bir enerji transfer arac\u0131 oldu\u011funa ne demeli? \u00d6zel ta\u015flar, elmaslar, z\u00fcmr\u00fctler, alt\u0131nlar enerjiyi \u00e7ekip toplayan yap\u0131lar oldu\u011fundan, bunlar\u0131n v\u00fccudun \u00f6zel noktalar\u0131na konmalar\u0131 hedefiyle tak\u0131 ve m\u00fccevherat sekt\u00f6r\u00fc do\u011fmu\u015f! Hele krallar, krali\u00e7eler: Ba\u015flar\u0131ndaki o ta\u015flarla dolu alt\u0131n ta\u00e7larla enerjiyi tepe \u00e7akraya \u00e7ekiyor, “Ta\u00e7 giyen ba\u015f ak\u0131llan\u0131r,” s\u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011fruluyorlarm\u0131\u015f… Kucakla\u015fma ise en iyi insan selamla\u015fma yoluymu\u015f, \u00fcst\u00fcste gelen kalp \u00e7akralar\u0131 b\u00f6ylece uyumlan\u0131yormu\u015f.<\/p>\n
Doktor Singh gen\u00e7 ama m\u00fcthi\u015f etkileyici bir yap\u0131 olan A\u015fkardam Tap\u0131na\u011f\u0131’nda anlat\u0131yor bunlar\u0131 \u00e7o\u011funlukla. Bu devasa tap\u0131nak birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce, sadece 5 y\u0131lda tamamlanm\u0131\u015f, yap\u0131m\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n say\u0131s\u0131 ise 39,000 ki\u015fi. Ger\u00e7ek alt\u0131n, yakut ve z\u00fcmr\u00fctler kullan\u0131lm\u0131\u015f. Rehberimiz diyor ki, her tap\u0131nakta trilyon kere h\u0131zl\u0131 olur her \u015fey, titre\u015fim \u00e7ok daha fazlad\u0131r, hatlar, kanallar daha a\u00e7\u0131k yani – d\u00fc\u015f\u00fcncelerimize dikkat etmek laz\u0131m! Tap\u0131na\u011f\u0131n bir binas\u0131ndaki filli yap\u0131y\u0131 inceliyoruz. Filler genel olarak bu k\u00fclt\u00fcrde hem bilgelik hem g\u00fc\u00e7 sembol\u00fc. Filin alt\u0131nda da arzunun sembol\u00fc var; bir \u015feyin ger\u00e7ekle\u015fmesinin ilk sebebi, ilk \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 olan arzunun. Ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7inse hem arzu, hem g\u00fc\u00e7 laz\u0131m, diyor JB, o y\u00fczden altl\u0131 \u00fcstl\u00fc burda yer al\u0131yorlar. \u0130lgin\u00e7: arzu ve g\u00fc\u00e7 i\u015fbirli\u011fi.<\/p>\n
Program\u0131n kalan\u0131nda, Delhi sokaklar\u0131ndan \u00e7ok etkileyici India Gate ve yan\u0131ndaki yemye\u015fil park ve kar\u015f\u0131daki g\u00fczel binal\u0131 National Gallery of Modern Art arabayla gezerek g\u00f6r\u00fcld\u00fckten sonra Dilli Haat, yani Delhi pazar\u0131 gezmesi, sonra yemek ve otel var. Fuara benzeyen pazarda yine kendimizi kuma\u015flar\u0131n, sarilerin, \u00f6rt\u00fc ve \u015falvarlar\u0131n aras\u0131nda kaybettik; her birimiz ta\u015f\u0131yabilece\u011fimizin ve ihtiyac\u0131m\u0131z olan\u0131n iki kat\u0131n\u0131 y\u00fcklenip \u00e7\u0131kt\u0131k. Restoran ise fazlaca l\u00fcks bulundu, adam ba\u015f\u0131 250 rupiye doymaya al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan.<\/p>\n
Bu arada online al\u0131nan haberlere g\u00f6re Jaipur ve \u00f6teki Delhi otelleri okeylendi, kalacak bagaj\u0131m\u0131z\u0131 da \u015fu andaki otelimize emanet b\u0131rak\u0131yoruz, \u015fof\u00f6r ve arabam\u0131z da bize okey dedi\u011finde tamam olaca\u011f\u0131z. Yar\u0131n sabah hep birlikte Agra’ya do\u011fru yola \u00e7\u0131karken biz sonraki g\u00fcnlere kalan 6 ki\u015fi, yan\u0131m\u0131za sadece ufak birer \u00e7anta alaca\u011f\u0131z – oh ne rahat!<\/p>\n
Hay bin kunduz, Dharamsala’dan \u00e7i\u00e7ek almay\u0131 unuttum ya! Hay Allah, Delhi’de akl\u0131ma geldi, geri d\u00f6nmek istedi\u011fim yerden bir \u00e7i\u00e7ek al\u0131p eve g\u00f6t\u00fcrmem gerekti\u011fi. Eh, bu durumda Delhi’den al\u0131r\u0131m art\u0131k; en az\u0131ndan oradan transfer yap\u0131l\u0131r Dharamsala’ya, Rishikesh’e, Nepal’e.<\/p>\n
17 Ekim Per\u015fembe, Delhi – Agra -Jaipur<\/b><\/p>\n
wahe guru = hey lord<\/p>\n
guru = the supreme<\/p>\n
J.D. bilgilerinden k\u0131r\u0131nt\u0131lar. \u015eimdi kendisiyle hep beraber, expressway denen yolda Taj Mahal kenti olarak bilinen Agra’ya do\u011fru ilerliyoruz. Expressway deyince, o kadar da ekspres de\u011fil tabii, Hindistan usul\u00fc: Bisikletler de var, durup ba\u015fka araca yol soran da. Ama Delhi’deki ilk saatlerimizde katetti\u011fimiz Rishikesh yolu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, buras\u0131 otoyol say\u0131l\u0131r. San\u0131r\u0131m en berbat Hindistan an\u0131lar\u0131m\u0131z o yolda vuku buldu, o y\u00fczden sonras\u0131 hep daha iyiye gitti bizim i\u00e7in…<\/p>\n
\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki 3 g\u00fcn\u00fcn \u015fof\u00f6rl\u00fc program\u0131 teyid edilince huzur doluyoruz. Orient ellerde i\u015f ayarlamak o kadar kolay de\u011fil \u00e7\u00fcnk\u00fc. Benim ayarlad\u0131\u011f\u0131m araban\u0131n epey alt\u0131nda bir fiyata Selda’n\u0131n acentas\u0131 okeyledi. Asl\u0131nda fiyat hakikaten az ve daha az \u015feklinde, o y\u00fczden daha sonra g\u00f6rece\u011fiz ki fiyattan daha \u00f6nemlisi \u015fof\u00f6r\u00fcn kendisi. O a\u00e7\u0131dan gayet \u015fansl\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131k… Ama Mukesh an\u0131lar\u0131 daha sonra.<\/p>\n
\u015eimdi Agra’ya girerken yine \u015fehir unsurlar\u0131 \u00fcst\u00fcm\u00fcze geliyor, trafik, sefalet, kalabal\u0131k, \u00e7\u00f6pl\u00fcklerde ineklerle domuzlar \u00e7\u00f6p kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor, yol kenarlar\u0131nda maymunlar geziniyor, Hindistan’\u0131n sefil halleri… Amritsar’dayd\u0131 galiba, Golden Temple yolunda y\u00fcr\u00fcrken bir baraka-bakkalda durduk su almak i\u00e7in, i\u00e7erde sat\u0131lanlar \u015funlard\u0131: su, paket ekmek ve ghee. Ba\u015fka hi\u00e7bir \u015fey yok.<\/p>\n
Agra \u00e7ok yoksul. Ama \u015eah Cihan’\u0131n hikayesi \u00e7ok zengin. Kar\u0131s\u0131na annesi hep \u00f6zel olmak, farkl\u0131 olmak i\u00e7in bir \u015feyler yapmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemi\u015f. K\u0131z da herkes rengarenk giyinirken hep beyazlar giyermi\u015f ve beyaz\u0131 s\u00fcslemek i\u00e7in de \u00fczerlerine de\u011ferli ta\u015flar i\u015flermi\u015f. Annesinin bu gibi yakla\u015f\u0131mlar\u0131 sayesinde olsa gerek, \u00f6zg\u00fcveni de \u00e7ok sa\u011flamm\u0131\u015f. \u015eah Cihan onu bir g\u00fcn pazarda g\u00f6rm\u00fc\u015f, bir fiyat sormu\u015f, k\u0131z bunu terslemi\u015f, o\u011flan da \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131kla pazarl\u0131k bile etmeden paray\u0131 vermi\u015f ve gitmi\u015f. Sonraki g\u00fcnlerde uykular\u0131 ka\u00e7\u0131p, “Ben a\u015f\u0131k oldum,” demesi \u00fczerine, \u00f6yle b\u00f6yle k\u0131z istenmi\u015f.<\/p>\n
Bu arada k\u0131z isteyen \u015eah Cihan 15 ya\u015f\u0131nda! O zamanki ismiyle Farsl\u0131 Banu Beg\u00fcm ise 14. Bu y\u00fczden 5 y\u0131l beklemeleri istenmi\u015f aileleri taraf\u0131ndan. Evlendiklerinde M\u00fcmtaz Mahal, \u015eah Cihan’\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kar\u0131s\u0131 olmu\u015f – ben bunu, \u015eah Cihan’\u0131n ilk iki evlili\u011fi bitmi\u015f olarak ald\u0131m bir anda ama hay\u0131r, e\u015fzamanl\u0131 devam eden evliliklerden bahsediyoruz – ama her zaman, her anlamda “birinci” e\u015f imi\u015f. Devlet i\u015flerinde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belli eden, bilgi ve fikir sahibi olan, t\u00fcm seferlere kocas\u0131yla birlikte giden bir e\u015f. Eh, bu durumda \u015fa\u015fmamak gerek, 14’\u00fcnc\u00fc \u00e7ocu\u011funu do\u011fururken \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde an\u0131s\u0131na muhte\u015fem Taj Mahal’in yap\u0131lmas\u0131na. Mozole\/saray\u0131n beyaz mermerleri i\u00e7ine renkli de\u011ferli ta\u015flar g\u00f6m\u00fclerek desenlenip s\u00fcslenmesi ise, M\u00fcmtaz han\u0131m\u0131n k\u0131yafetlerini and\u0131rmak i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f.<\/p>\n
Taj Mahal \u00e7ok g\u00fczel tabii, ama s\u0131rf bunun i\u00e7in Agra’da kal\u0131nmaz – Taj Mahal yakla\u015ft\u0131k\u00e7a artan 5 y\u0131ld\u0131zl\u0131 otellerde dahi olsa. Rehberimiz g\u00fczel bir Hint lokantas\u0131 daha buluyor bize, ge\u00e7 \u00f6\u011flen yeme\u011fimiz i\u00e7in. Emine’nin Hintlilerle al takke ver k\u00fclah T\u00fcrk\u00e7e pazarl\u0131k yapmas\u0131na, Hindistan u\u00e7a\u011f\u0131nda kokudan bezip \u015farapla s\u0131zanlara, garsonun sipari\u015fleri tek tek kontrol etmesine (“Sen lassi’ni i\u00e7memi\u015fsin?!”) g\u00fcl\u00fcyoruz.<\/p>\n
Delhi’de, ger\u00e7ekten \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck standartlardaki otel odam\u0131zda g\u0131c\u0131rdayarak d\u00f6nen tavan pervanesi bana \u00c7\u00f6lde \u00c7ay’\u0131 ve benzeri filmleri an\u0131msat\u0131yor. B\u00fct\u00fcn o Do\u011fu’da Bat\u0131l\u0131lar filmlerini daha iyi anl\u0131yorum \u015fimdi. Ben de Do\u011fu’da bir Bat\u0131l\u0131y\u0131m. Ya da \u00f6yle miyim?.. Bir zamanlar birisi Ani’den, mutlaka g\u00f6rmek gerekti\u011finden bahsederken kendi kendime demi\u015ftim gayriihtiyari; Ani kim, ben kim, ne zaman nas\u0131l olacak da Kars’lara kadar gidip Ani’yi g\u00f6rece\u011fim?!<\/p>\n
Hi\u00e7 Ani’ye gidece\u011fimi d\u00fc\u015f\u00fcnemedi\u011fim gibi, muhte\u015fem resimlerine bakarken bir g\u00fcn Taj Mahal’e gelece\u011fim de akl\u0131mdan ge\u00e7memi\u015fti. O bembeyaz, kusursuz a\u015fk an\u0131t\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde durup onun havas\u0131n\u0131 soluyaca\u011f\u0131m. K\u0131smet. Ya da, Simyac\u0131’da denildi\u011fi gibi, mektub. \u00d6yle yaz\u0131lm\u0131\u015f. \u0130yi ki! \u0130\u015fte bundan birka\u00e7 y\u0131l sonra Ani’yi tepe tepe gezdi\u011fim gibi \u015fimdi de Hindistan’day\u0131m, \u00f6nce \u0130ngilizlerin, sonra da spirit\u00fcalistlerin ke\u015ffetti\u011fi Hindistan’da. D\u00fc\u015f\u00fcnemediklerim oluyor, ne g\u00fczel. Do\u011fu’da, giderek daha do\u011fuda \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 bulacak m\u0131y\u0131m yeniden?..<\/p>\n
Delhi’deki en temiz tuvalet ve en d\u00f6rt d\u00f6rtl\u00fck tuvalet servisi, restoran\u0131m\u0131z\u0131nki. G\u00f6revli gen\u00e7 adam kabin kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131p biz han\u0131mlar\u0131 buyur ediyor, \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda herbirimize muslu\u011fu a\u00e7\u0131p sabun s\u0131k\u0131yor ve pe\u00e7ete uzat\u0131yor. K\u0131zlar dalga ge\u00e7iyorlar, adam\u0131n \u0131srar\u0131na ra\u011fmen tuvalete girmedik diye: 5 y\u0131ld\u0131zl\u0131 tuvalet.<\/p>\n
Sonra yine, ince uzun yollar… Grupla vedala\u015f\u0131p \u00f6zel arabam\u0131zla 6 ki\u015fi Agra’dan Jaipur’a do\u011fru yola \u00e7\u0131k\u0131yoruz. Grup i\u00e7in \u00fcz\u00fcl\u00fcyorum, ta buralara kadar gelip Jaipur’u g\u00f6rmeden gitmek olur mu diye. Sonra bir de yolda Fatehpur Sikri \u00e7\u0131kmaz m\u0131 kar\u015f\u0131m\u0131za! Nas\u0131l sevindim, nas\u0131l denk geldim… Buraya gelmek \u00e7ok istiyordum ama organize edecek g\u00fcc\u00fc bulamam\u0131\u015ft\u0131m \u00e7\u00fcnk\u00fc. Uzaktan g\u00f6z\u00fck\u00fcyor, kocaman hayalet \u015fehir. Uzaktan da olsa -belki daha da g\u00fczel- g\u00f6rd\u00fcm ya, gam yemem art\u0131k.<\/p>\n
Tabii daha Mukesh’le de iyi tan\u0131\u015fm\u0131yoruz. Mukesh ince uzun bir Hintli. Bu arada, Hintliler \u00e7ok uzun boylu, hi\u00e7 beklemezsiniz ama \u00f6yle. Mukesh g\u00fcler y\u00fczl\u00fc, sessiz, \u0130ngilizcesi de fena de\u011fil – asl\u0131nda, konu\u015fuyorum diyen bir \u00e7ok Hintliden daha iyi! Neyse, bana (grubun temsilcisi \/ lideri \/ sorumlusu olarak belirlenmi\u015f oldu\u011fumu hen\u00fcz \u00e7ok sonra anlayaca\u011f\u0131m!) dili d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnce Fatehpur Sikri anlat\u0131yor, terk edilmi\u015f \u015fehir, giri\u015fi 1 kilometre i\u00e7erde, zaten \u015fu saatte kapal\u0131, vb.<\/p>\n
Jaipur yolunda biraz Mukesh ile muhabbet, biraz etraf\u0131 seyretme, bir adet ekstra kaz\u0131k mola (\u00e7aya ka\u00e7 rupi ald\u0131lar unuttum ama iyi ge\u00e7irdiler hani), yine de her \u015fey Delhi – Rishikesh yolundan iyi. Ve otele girerken ne oluyor dersiniz: \u0130ki ki\u015fi T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fuyor! \u015ea\u015fk\u0131nl\u0131kla selamla\u015f\u0131yoruz, daha sonra barda tekrar kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca bir grup olduklar\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Bu kez daha bilin\u00e7li olarak yanlar\u0131na gidip selamla\u015f\u0131yoruz – ben de babam gibi oldum, tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131m insanlara selam veriyorum, ne sinir olurdum k\u00fc\u00e7\u00fckken buna!- ve bilgi talep ediyoruz. Rehberleri Sinan, a\u015fkla bu diyar\u0131 anlatan bir gen\u00e7 adam. Durup dururken grubunu b\u0131rak\u0131p bize uzun uzun Jaipur ve Delhi anlat\u0131yor sa\u011f olsun. Biz de ilerki Nepal ve Sri Lanka turlar\u0131 i\u00e7in kendisine yamanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n
Ve yar\u0131nki hedefimizi Sinan’la birlikte belirledik: Fillerle Amber Mahal adl\u0131 saraya \u00e7\u0131kma, b\u00fct\u00fcn Jaipur resimlerinde g\u00f6r\u00fclen Hawa Mahal ve yan\u0131ndaki pazar yeri, tarihi rasathane Jantar Mantar.<\/p>\n
18 Ekim Per\u015fembe, Jaipur<\/b><\/p>\n
Sabah kahvalt\u0131 salonuna girerken g\u00f6zlerimi ovu\u015fturmam gerekiyor; bir Bollywood filminde miyim? Salonun kenar\u0131nda mihrace k\u0131l\u0131kl\u0131 bir adam Hint zurnas\u0131 \u00e7al\u0131yor ve bir o\u011flan \u00e7ocu\u011fu dans ediyor! Hatta o\u011flan kendisine bakan birini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde iki elini altl\u0131 \u00fcstl\u00fc kafas\u0131na getirip, kafay\u0131 oynat\u0131yor! Bir s\u00fcre kendime gelemiyorum, l\u00fcks Hint otelinin sabah kahvalt\u0131 atraksiyonu beni yerimden oynat\u0131yor.<\/p>\n
Kahvalt\u0131n\u0131n bir di\u011fer g\u00fczelli\u011fi ise, a\u00e7\u0131k b\u00fcfeyi talan eden T\u00fcrk grubun incelik yaparak, yanlar\u0131nda getirdikleri beyaz peynirden bize de ikram etmesi. Bu arada otelde zaten promosyon vard\u0131, iyi fiyata gayet iyi \u00fc\u00e7 oda tutmu\u015ftuk. Sonra bir bakt\u0131k giri\u015f yaparken bir aksilik var, hay Allah, falan: Hop, bizim odalar suit odaya \u00e7evrildi! \u015eimdi odada misafir a\u011f\u0131rlayabilece\u011fimiz L kanepeli b\u00f6l\u00fcm ve dev yatakl\u0131 \u00f6teki b\u00f6l\u00fcm \u015feklinde at ko\u015fturabiliyoruz. Buralarda bir par\u00e7a l\u00fcks, iyi geliyor insana… Oda arkada\u015f\u0131m Hatice, daha \u00f6nceki otellerimizden birinde \u015eebnem’in kirli, kokuyor dedi\u011fi \u00e7ar\u015fafa oda spreyi s\u0131kan otel g\u00f6revlisini anlat\u0131yor. Almayal\u0131m…<\/p>\n
Art\u0131k bu uzun an\u0131lar\u0131 biraz k\u0131sa ge\u00e7mek gerekiyor. Yazmas\u0131 bir sene s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc gibi, okumas\u0131 da bir o kadar s\u00fcrmesin… O y\u00fczden h\u0131zl\u0131ca anlataca\u011f\u0131m Amber Mahal’i ve Jaipur maceralar\u0131n\u0131, biz gezenlere hat\u0131rlatmak, gezmeyenlere neler ka\u00e7\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 bildirmek ama\u00e7l\u0131. Saray\u0131 gezmeye tamam fillerle \u00e7\u0131kal\u0131m, k\u0131zlar fillere bay\u0131l\u0131yor, bu f\u0131rsat\u0131 ka\u00e7\u0131rmayal\u0131m, yaln\u0131z Hatice file binmeye kar\u015f\u0131, y\u00fcr\u00fcyerek \u00e7\u0131kacak o y\u00fczden ben fil s\u0131ras\u0131nda kendime e\u015f ar\u0131yorum.<\/p>\n
Hadi onu bulduk son anda, filciler barbar ba\u011f\u0131r\u0131n\u0131yor, biner binmez -sanki ka\u00e7aca\u011f\u0131z!- d\u00f6n\u00fcp d\u00f6n\u00fcp para istiyor. Bir yandan dev \u00e7ivilerin oldu\u011fu sopalarla fillere vuruyorlar. Sedef a\u011flamakl\u0131, vurmamas\u0131 i\u00e7in yalvar\u0131yor. Falan derken fille saraya \u00e7\u0131kma i\u015fi biraz \u0131st\u0131rap oluyor neticede. Neyse fil \u00fcst\u00fcnde 3-5 poz verdik en az\u0131ndan.<\/p>\n
Sarayda s\u00fcslemeler hakikaten \u015fahane. Her b\u00f6l\u00fcm ayr\u0131 bir etkide kalm\u0131\u015f gibi farkl\u0131. \u0130ne \u00e7\u0131ka farkl\u0131 salonlar, avlular, kaleler, surlar, g\u00f6zetleme kuleleri geziyoruz. Yan da\u011flarda uzun uzun devam eden surlar\u0131n ve a\u015fa\u011f\u0131daki g\u00f6letin manzaras\u0131 \u015fahane – ama hepsinin en g\u00fczeli de hemen her zaman oldu\u011fu gibi, kafe! Tarihi bir saraydaki modern bir kafede, o eski ta\u015flar\u0131n \u00fcst\u00fcnde oturup kahvemizi i\u00e7mek, oray\u0131 solumak bence o giri\u015f biletinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131, yoksa oras\u0131 hakk\u0131nda verilen ansiklopedik bilgi falan de\u011fil.<\/p>\n
\u00c7\u0131k\u0131\u015fta ilk kez rastlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir \u015fey var: trafik polisi! \u00d6n yolcu emniyet kemeri takm\u0131yor diye, hem de saraydan hen\u00fcz 100 metre ilerlemi\u015fken, \u00e7evre yolunda falan de\u011fil, 300 rupi ceza kesmek istiyor polis. Ama anla\u015f\u0131lan ceza pazarl\u0131\u011fa tabi, Mukesh biraz konu\u015fup bizim hesab\u0131m\u0131za 200 \u00f6dedi ve ilerledik. Yol kenar\u0131nda g\u00fcvercin lokantas\u0131 ve evlerine giden filler g\u00f6rd\u00fck. G\u00f6l kenar\u0131nda durup g\u00f6l\u00fcn ortas\u0131ndaki Water Palace’\u0131n resimlerini \u00e7ektik, hindistancevizi s\u00fct\u00fc i\u00e7tik (hi\u00e7 methettikleri gibi de\u011fil, d\u00fcmd\u00fcz bir s\u0131v\u0131yd\u0131!), mihrace \u015fapkas\u0131 ald\u0131k ve tuhaf \u00e7erezlerin resimlerini \u00e7ektik.<\/p>\n
Mukesh bizi gitmek ister miyiz diye sorduktan sonra bir eli\u015fleri d\u00fckkan\u0131na g\u00f6t\u00fcrd\u00fc; g\u00fczel oymalar\u0131n, boyamalar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra tapon \u015feyler de doluydu, ya\u015fl\u0131 d\u00fckkanc\u0131lardan biri ilgin\u00e7(!) \u00e7izimler g\u00f6stermi\u015f mesela k\u0131zlar\u0131m\u0131za! Sonra Hawa Mahal yani City Palace geldi, saraya girmeyip d\u0131\u015f\u0131ndan baksak da saray\u0131n giri\u015findeki restoran\u0131 be\u011fendik, oturup \u015farap keyfi yapt\u0131k: Sula Hint \u015farab\u0131 ile. D\u0131\u015fardaki y\u0131lan oynat\u0131c\u0131 resim \u00e7ekenlerden para istiyordu, y\u0131lan\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda oturan \u00e7ocuk versin paray\u0131 deyip ka\u00e7\u0131\u015ft\u0131k biz de. Karn\u0131m\u0131z doyunca ise Jaipur pazar\u0131na da\u011f\u0131ld\u0131k, s\u0131ra s\u0131ra pazarl\u0131klarla lambalar, hat\u0131ral\u0131k ti\u015f\u00f6rtler, kuma\u015flar ve yast\u0131klar al\u0131nd\u0131.<\/p>\n
Bu arada ak\u015fam oldu tabii… Jaipur’daki \u00e7ok \u015f\u0131k, ama k\u00f6t\u00fc ve pis bir yol kenar\u0131na t\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f otelimizden \u00e7\u0131k\u0131p yeme\u011fe M.I. Road adl\u0131 caddeye, t\u00fcm restoranlar\u0131n oldu\u011fu b\u00f6lgeye gidece\u011fiz. \u00d6nce taksi istedi\u011fimizde otelde bir \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k ya\u015fan\u0131yor, sonra otel g\u00f6revlisiyle birlikte bir tuktukla pazarl\u0131k ediliyor, bir tuktuka 6 ki\u015fi – ikisi bagaj\u0131ms\u0131 arka b\u00f6l\u00fcm olmak \u00fczere – oturuyor… \u015eof\u00f6rlerin gidi\u015fini ve trafi\u011fin halini de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce, ultrau\u00e7uk bir deneyim!<\/p>\n
Restoran aramak \u00fczere M. I. Road \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcrken, tuktuklar yolumuzu kesip motorlar aya\u011f\u0131m\u0131z\u0131n kenar\u0131ndan ge\u00e7erken de ba\u015fka bir Hint deneyimi edindik. Ama b\u00fct\u00fcn o toz toprak pislik: Tanr\u0131m, yemekten d\u00f6n\u00fcnce tekrar m\u0131 du\u015f almam\u0131z gerekecek?! Bir “sokak tuvaleti” var cadde \u00fcst\u00fcnde: bir duvar, aral\u0131klarla ay\u0131r\u0131c\u0131 duvarlar var, o kadar! Caddeye s\u0131rt\u0131n\u0131 d\u00f6n\u00fcp, yanyana duvara i\u015fiyor yani adamlar… Daha ne olsun, de\u011fil mi! Restoran bulmak da ciddi i\u015f burda. Ama nihayet d\u00fczg\u00fcn, “international” bir yer bulup sipari\u015f verirken bamba\u015fka bir a\u015final\u0131k, al\u0131\u015fkanl\u0131k, handiyse keyif edindi\u011fimizi fark ediyoruz hepimiz. Sevdi\u011fimiz, al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fey Hindistan’\u0131n kendisi mi acaba, yoksa Hindistan’da beyaz insan olma deneyimi mi?..<\/p>\n
Yemekler ve Candan’\u0131n tatl\u0131s\u0131 hakk\u0131nda yazacaklar\u0131m vard\u0131 ama not almay\u0131nca unutuldu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi; tek hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m, Candan’\u0131n cesaretle sipari\u015f verdi\u011fi tatl\u0131da ilgin\u00e7 bir \u015fey vard\u0131. Sonra geldi d\u00f6n\u00fc\u015f zaman\u0131: Sokaktan korna \u00e7alan tuktuklara y\u00fcz vermedik de tuktuk dura\u011f\u0131na m\u0131 gittik? Pazarl\u0131k ettik de yine de geli\u015ften daha m\u0131 pahal\u0131ya geldi? Arkada oturanlar\u0131 de\u011fi\u015ftirdik bak onu hat\u0131rl\u0131yorum, herkesin o deneyimi edinmesi gerekli diye!<\/p>\n
Tabii b\u00fct\u00fc\u00fc\u00fc\u00fcn bunlar olurken, bize rahatl\u0131k veren, pazarl\u0131klar yapmam\u0131z\u0131 ve istedi\u011fimizde diretmemizi falan sa\u011flayan temel \u015fey, burada k\u00f6t\u00fc niyetli bir \u015fey veya k\u00f6t\u00fc niyetli bir insan olmad\u0131\u011f\u0131 duygusu, inanc\u0131 ve sonra da deneyimi. Bunca zaman, bunca insan\u0131n aras\u0131nda dola\u015ft\u0131k ama tek bir kere, birinin birine k\u0131zd\u0131\u011f\u0131n\u0131, ba\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya da k\u00f6t\u00fc bir his duydu\u011funu g\u00f6rmemi\u015ftim – yar\u0131nki d\u00fckkan gezmesinde, laf kalabal\u0131\u011f\u0131 yap\u0131p kafam\u0131 \u015fi\u015firen d\u00fckkanc\u0131ya “Seni dinlemek zorunda de\u011filim!” diyene kadar. \u0130lk defa k\u0131zg\u0131n bir Hintliyi o zaman g\u00f6rd\u00fcm, \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131kla uzakla\u015ft\u0131m.<\/p>\n
K\u0131zlar trende g\u00f6rd\u00fckleri yeni evli \u00e7ifti anlatt\u0131 bir ara: Adam kad\u0131n uyuyana kadar ayak ucunda beklemi\u015f, uyuyunca \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rtm\u00fc\u015f, \u00f6te berisini uzatm\u0131\u015f. Bizim yan b\u00f6l\u00fcmdeki de farkl\u0131 bir \u00e7iftti, ger\u00e7i herkesle hemen ahbapl\u0131k kurup bilgi toplayan ara\u015ft\u0131rmac\u0131 doktor arkada\u015f\u0131m\u0131z daha iyi bilir ama: Ranzalar\u0131m\u0131za kurulmu\u015f trenin kalkmas\u0131n\u0131 beklerken \u00f6nce bir yemek kokusu geldi, nerden nedir derken bakt\u0131k ellerinde tabldot gibi bir \u015fey, i\u00e7inde soslar bir \u015feyler, pideler ellerle sosa bat\u0131r\u0131l\u0131yor falan. Bunu oraya nas\u0131l s\u0131cak getirebilmi\u015fler, bilemiyoruz tabii.<\/p>\n
19 Ekim Cumartesi, Jaipur – Delhi<\/b><\/p>\n
Son g\u00fcnler geldi, herkes sa\u011f salim, ben de art\u0131k gemi iyice az\u0131ya al\u0131yorum: \u0130\u00e7kimi buzlu i\u00e7mek, taze salata yemek, nerdeyse sokak yeme\u011fi yemeye kadar vard\u0131raca\u011f\u0131m i\u015fi! Nitekim yemek olmasa da, sevmedi\u011fim bir d\u00fckkan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda beklerken (herhalde buradayd\u0131 k\u0131zg\u0131n Hintli!) sokakta meyve suyu s\u0131kan adama tamam dedim, doldur bir tane. Ananas portakal kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 hesapta, pek de tatl\u0131 de\u011fildi. Bir de 500 rupinin \u00fczeri 450 rupiyi gidip bir saatte bozdurup tamam\u0131 10’luk olarak vermez mi! Duracak yer de bulamad\u0131m zaten, bir yer \u00e7i\u015f kokuyor biri \u00e7\u00f6p, ne yapaca\u011f\u0131m\u0131 \u015fa\u015f\u0131rd\u0131m, pislik kokular\u0131 aras\u0131nda taze meyve suyu i\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum… Asl\u0131nda tam bir Hindistan tan\u0131m\u0131 oldu bu da.<\/p>\n
Ak\u015fam Delhi’de metroya binip, iki aktarma ve bol y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fler, yol sormalarla Khan Market’a ula\u015f\u0131p, al\u0131\u015fveri\u015f yap\u0131p, g\u00fczel yiyecek yer de bulabiliyorsam, eh yak\u0131nda sokak yeme\u011fi de olur diyorum! Sabah otelin kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7makla g\u00f6revli adam ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6r\u00fcnce seslenerek eliyle para i\u015fareti yap\u0131nca, bu \u015fehrin fazla turistik oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesi peki\u015fti. H\u0131zl\u0131ca Jantar Mantar’\u0131 gezdik (Mukesh’in de Delhi’de olmas\u0131 gereken saat vard\u0131), sonra 280 kilometrelik Jaipur yolunu 6 saatte ald\u0131k (beklentilerimizi d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcnce yolu iyi bile bulduk!) ve gelir gelmez otele e\u015fyalar\u0131m\u0131z\u0131 at\u0131p f\u0131rlad\u0131k – hedef, kapanmadan Khan Market’e yeti\u015fmek.<\/p>\n
Market deyince pazar gibi geliyor ama asl\u0131nda d\u00fckkanlar\u0131n dizildi\u011fi birka\u00e7 caddenin ismi bu. Epey de d\u00fczg\u00fcn d\u00fckkanlar, hepimize hitap ediyor. Son dakika al\u0131\u015fveri\u015flerimizi yap\u0131p g\u00fczel bir “continental”, yani Bat\u0131l\u0131lara hitap eden kafe\/restoran da bulduk mu de\u011fme keyfimize. Her \u015fey tamamlan\u0131p geri metroya do\u011fru y\u00fcr\u00fcrken sokakta bir de d\u00fc\u011f\u00fcn alay\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fmaz m\u0131y\u0131z! Ampull\u00fc fenerler ve at \u00fcst\u00fcnde damat, bir kalabal\u0131k ve m\u00fczi\u011fimsi bir kakafoni ile ge\u00e7tikten sonra arkadan da jenerat\u00f6r kamyoneti geldi; havai fi\u015fekleri de patlad\u0131 \u00fcst\u00fcm\u00fczde.<\/p>\n
Jaipur g\u00fczel \u015fehir evet, \u015fehir olarak be\u011fendik ama bu ne b\u00f6yle, herkes para istiyor, resmini \u00e7ekti\u011fimiz renkli k\u0131l\u0131kl\u0131 insanlar, yerleri s\u00fcp\u00fcr\u00fcr gibi yapan kad\u0131nlar, bo\u015f bo\u015f dola\u015fan \u00e7ocuklar, otelin kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7an adam bile! Omzumdaki s\u0131rt \u00e7antas\u0131n\u0131 kapmak isteyen g\u00f6revliyle s\u00fcrekli \u00e7eki\u015fiyorum, ta\u015f\u0131yacak da bah\u015fi\u015f alacak – bu beyaz adam ile k\u00f6le mant\u0131\u011f\u0131 hem ac\u0131, hem sinir bozucu. Ayn\u0131 g\u00f6revli az sonra arkada\u015f\u0131m\u0131n yan\u0131na giderek, beni g\u00f6stererek (ben s\u00f6ylemi\u015fim gibi!) \u00e7antalar\u0131 arabaya ta\u015f\u0131maya yelteniyor: \u00fc\u00e7 tane s\u0131rt \u00e7antas\u0131! \u00dc\u00e7 kat\u0131 y\u00fcr\u00fcyerek inelim dedi\u011fimizde aman\u0131n, asans\u00f6re binin l\u00fctfen diye asans\u00f6rc\u00fc kendini y\u0131rt\u0131yor. S\u0131k\u0131c\u0131 biraz. Liberya’n\u0131n da\u011f\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda bir k\u00f6ye gitti\u011fimiz geliyor akl\u0131ma: Pislik i\u00e7inde \u00e7ocuklar ve kad\u0131nlar bizi g\u00f6r\u00fcnce hemen yan\u0131m\u0131za gelip ellerini uzatarak, “Hello give me money!” diyorlard\u0131…<\/p>\n
Yollarda Buda’n\u0131n dijestif bisk\u00fcvilerinden yiyoruz – yani tap\u0131nakta Buda’ya b\u0131rak\u0131lanlardan, hakikaten g\u00fczel, ba\u015fta “Buda’n\u0131n haz\u0131m sorunu m\u0131 var?” diye dalga ge\u00e7mi\u015ftim ama Buda a\u011fz\u0131n\u0131n tad\u0131n\u0131 biliyormu\u015f. Ayr\u0131ca a\u00e7l\u0131k korkusuyla bavullar\u0131m\u0131zda ta\u015f\u0131nan kilolarca f\u0131nd\u0131k f\u0131st\u0131k kay\u0131s\u0131 \u00e7erez de hala bize e\u015flik ediyor – Yal\u00e7\u0131n beyin Dharamsala’da Buda’ya ikram ettiklerinden geri kalanlar (rahip epey bir \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131kla bakm\u0131\u015ft\u0131 elinde uzatt\u0131\u011f\u0131 kay\u0131s\u0131lara).<\/p>\n
20 Ekim Pazar, Delhi<\/b><\/p>\n
Mukesh’le sabahlar\u0131 el s\u0131k\u0131\u015f\u0131yoruz, Hello, how are you? I’m fine and you? \u0130yi insan Mukesh, beni rahats\u0131z eden hi\u00e7bir \u015feyi yok. \u00c7ok da gayretli, iki kuru\u015f \u0130ngilizcesine ra\u011fmen nas\u0131l u\u011fra\u015f\u0131yor anlatmaya, bize bir katk\u0131da bulunmaya. Sadece \u015fof\u00f6r de\u011fil rehber asl\u0131nda. Mesela bizim i\u00e7in Sai Baba tekkesini ararken yol \u00fcst\u00fcnde \u015fahane bir yemye\u015fil alan g\u00f6sterdi, Lodhi Gardens diye. Hi\u00e7 de duymam\u0131\u015ft\u0131k – yani \u00f6teki arkada\u015flar zaten duymazd\u0131 da ben bile ara\u015ft\u0131rmalarda kar\u015f\u0131la\u015fmam\u0131\u015ft\u0131m. Nas\u0131l ho\u015f tropik, dev a\u011fa\u00e7larla doluydu, hepimizin can\u0131 b\u00f6yle biraz ye\u015fil, biraz sakin, biraz derin nefes \u00e7ekti herhalde, sonra buraya gelelim dedik…<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnden de g\u00fczelmi\u015f, iyi ki gelmi\u015fiz! \u0130\u00e7inde eski camiler, t\u00fcrbeler, g\u00fczel kal\u0131nt\u0131lar varm\u0131\u015f renkli, k\u0131rm\u0131z\u0131l\u0131 ta\u015flardan, Hint ve \u0130slam desenlerinin birarada oldu\u011fu, lotuslu kubbeli mimarileriyle. Bu lotus bilgisini ald\u0131\u011f\u0131m g\u00f6revliye, bu arada, 5 TL bozdum, evet aynen \u00f6yle. Nereli oldu\u011fumu sordu, s\u00f6yleyince cebinden ge\u00e7en hafta bir rehberin verdi\u011fi 5 TL’yi \u00e7\u0131kart\u0131p rupi yapar m\u0131y\u0131m diye sordu. \u00c7imenlerin \u00fczerine oturup sincaplar\u0131, bobileri, spor yapanlar\u0131, elele gen\u00e7 \u00e7iftleri, piknik yapan aileleri ve k\u00f6pek gezdirenleri izliyoruz. Delhi’de bizim bildi\u011fimize benzer bir sosyal hayat (da) varm\u0131\u015f me\u011fer, ilk izlenimimde haks\u0131zl\u0131k etmi\u015fim \u00e7ok korkun\u00e7 olarak yaftalad\u0131\u011f\u0131m bu \u015fehre.<\/p>\n
Yoksa bu da “maladie d’Afrique” gibi bir \u015fey mi – “maladie d’Orient” diye bir \u015fey var m\u0131? Yine de, Hindistan’a tekrar gelsem dahi Delhi’de bir daha kalmayabilirim diye Lotus Tap\u0131na\u011f\u0131’nda sonsuz g\u00f6z\u00fcken s\u0131rada beklemeyi d\u00fc\u015f\u00fcnmeden g\u00f6ze al\u0131yorum. Tap\u0131nak d\u0131\u015fardan bir \u015fahane, bembeyaz dev bir lotus \u00e7i\u00e7e\u011fi, etkileyici bir sanat eseri, mimari bir \u015faheser. \u0130\u00e7i ise – valla i\u00e7ini bilemiyorum, tam i\u00e7eri girmek \u00fczereyken para \u00e7antam\u0131n\u00a0d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011funu fark ettim ve geldi\u011fim yolu ko\u015farak geri gittim…<\/p>\n
Tabii ki ortal\u0131kta yok para \u00e7antam, ama sa\u011fl\u0131k olsun: \u0130\u00e7inde sadece seyahatin son g\u00fcnlerine kalm\u0131\u015f az bir rupi ve art\u0131k kullan\u0131lmamas\u0131 daha hay\u0131rl\u0131 olacak bir kredi kart\u0131 vard\u0131, onlar\u0131 da Bahailere ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015f oldum! Bu arada, Lotus Tap\u0131na\u011f\u0131’n\u0131n da d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcnden ba\u015fka bir numaras\u0131 yokmu\u015f, i\u00e7i tek bir d\u00fcmd\u00fcz b\u00fcy\u00fck salon, i\u00e7inden ge\u00e7ip aynen geri gidiyoruz. Niye bu kadar \u00e7ok insan bu tap\u0131na\u011f\u0131 geziyormu\u015f bilemedim. G\u00f6revlilere “bir \u00e7anta bulan oldu mu?” gibi soru giri\u015fimlerimiz tabii ki anlams\u0131z bak\u0131\u015flarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yor, ben de hemen vazge\u00e7iyorum; enerjimin nerede en faydal\u0131 olabilece\u011fini se\u00e7mem gerek.<\/p>\n
Buradan art\u0131k sa\u011f\u0131m\u0131z\u0131 solumuzu bilen, g\u00f6ren ve de\u011ferlendirebilen insanlar olarak gelirken g\u00f6z\u00fcm\u00fcze kestirdi\u011fimiz al\u0131\u015fveri\u015f merkezi ile food court aras\u0131 yere gidiyoruz, bir kahve i\u00e7meye. Bir gezide, “Oturup bir kahve i\u00e7elim,” demek, benim i\u00e7in oran\u0131n tad\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmak i\u015fte. \u0130ster tarihi kal\u0131nt\u0131lar, kaleler aras\u0131nda olsun, ister bir parkta ya da bir g\u00f6l kenar\u0131nda, oturup oray\u0131 solumak, etrafa bak\u0131nmak, orada sadece “olmak” oray\u0131 g\u00f6rme deneyiminin \u00e7ok \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 benim i\u00e7in. \u0130\u015fte bu nedenle, Hindistan’\u0131n modern kafe zincir Cafe Coffe Day’de birer \u00e7ay ya da kahve s\u00f6yleyip, on ila on be\u015f dakika beklemeyi g\u00f6ze al\u0131yoruz.<\/p>\n
Vallahi \u015fikayet de\u011fil ama ne yap\u0131yorlar bu kadar zaman, bo\u015f bir kafede \u00fc\u00e7 fincan \u00e7ay ve kahveyi nas\u0131l on be\u015f dakikada yapmay\u0131 beceriyorlar, \u00e7ok merak ediyorum. Genel olarak Hindistan’da servis gibi \u015feyler \u00e7ok, \u00e7ok yava\u015f. Selda’n\u0131n seyahate \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce dedi\u011fini \u015fimdi anl\u0131yorum, bir lokantaya girip yiyip \u00f6deyip \u00e7\u0131kmam\u0131z 2 saat s\u00fcrer diye. Bo\u015f bir lokantada hesab\u0131 toplu istedi\u011fimizde bile gelmesi en az on dakika s\u00fcr\u00fcyor. Kurban olay\u0131m ben hizmet edemeyen milletimin hizmetine!<\/p>\n
Sevgili Mukesh’in bizi g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u00e7e\u015fitli al\u0131\u015fveri\u015f noktalar\u0131ndan sonra nihayet kapanmas\u0131na 1 saat kala National Gallery of Modern Art binas\u0131na ula\u015f\u0131yoruz. \u0130yi ki de ula\u015f\u0131yoruz: M\u00fcze hakikaten g\u00fczel, i\u00e7inde sadece Hint sanat\u0131 olmas\u0131 da daha iyi bir panorama sunuyor bize bu \u00fclkenin sanat seviyesiyle ilgili. Do\u011frusu Afrika’da m\u00fczeye gitmi\u015f biri olarak fazla bir beklentim yoktu ama gayet g\u00fczel ve \u00e7a\u011fda\u015f, bana Klimt, Schiele, Nuri \u0130yem, Kemal \u00d6nsoy, Abidin Dino, Picasso ve Gauguin’i hat\u0131rlatan eserlerden bol bol g\u00f6rd\u00fcm. Hatta bir kad\u0131n ressam\u0131 da -gen\u00e7 ya\u015fta \u00f6len Amrita Bir \u015fey- akl\u0131ma yazd\u0131m. \u00c7imenli bah\u00e7edeki mermer ve demir heykellere ve \u00f6ylece sokak hayat\u0131n\u0131n i\u00e7inde olmalar\u0131na ayr\u0131ca bay\u0131ld\u0131m.<\/p>\n
Ak\u015fam\u00fczeri, nedense Delhili rehberimiz nezdinde hi\u00e7 bahsi ge\u00e7meyen ama neyse ki benim ara\u015ft\u0131ran g\u00f6zlerimden ka\u00e7amayan(!) Connaught Place’te Mukesh ile vedala\u015f\u0131yoruz. Acentas\u0131na kendisi hakk\u0131nda bir \u00e7ift olumlu laf s\u00f6yleyece\u011fiz tabii. Bu meydan da kocaman bir yer; yerli ve yabanc\u0131 d\u00fckkanlarla, lokanta ve kafelerle dolu, temiz, modern yap\u0131l\u0131, \u0131\u015f\u0131kl\u0131, \u015f\u0131k. Delhi’ye ba\u015fka bir g\u00f6zle bakmay\u0131 sa\u011flayacak bir yer Connaught Place.<\/p>\n
\u015e\u0131k bir terasta oryantal dekorda i\u00e7kilerimizi i\u00e7iyor, Delhi’ye kadeh kald\u0131r\u0131yoruz; yine yar\u0131m saatte hesab\u0131m\u0131z\u0131 ancak \u00f6deyebilip ba\u015fka bir lokantada terso garsonumuzla son Hint yeme\u011fimizi yiyoruz (benimki ortaya kar\u0131\u015f\u0131k Hint sokak yeme\u011fi taba\u011f\u0131), 4500 rupilik yeme\u011fe hi\u00e7 hak edilmeyen 800 rupi servis bedeli \u00f6deyip, ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z oyuncak tuktuklarla avunuyoruz. Sonra ger\u00e7ek tuktuk\u00e7ulara 120 rupilik yola 400 rupi istedikleri i\u00e7in k\u0131z\u0131p yine metroya gidiyor, 60 rupiye pa\u015fa pa\u015fa otelimize d\u00f6n\u00fcyoruz. Ama her zamanki gibi: Stanno tutti bene! Ya da: Hakuna matata!<\/p>\n
***<\/p>\n
Eee? D\u00f6n\u00fcyoruz ama en \u015fiddetle yapmam\u0131z \u00f6nerilen \u015feyi yapmad\u0131k, maymuna muz vermedik! Hayvanlar\u0131 sokakta s\u00fcr\u00fc s\u00fcr\u00fc g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde f\u0131rsat\u0131 de\u011ferlendirecektik… D\u00f6n\u00fcnce daal makhani pi\u015firme planlar\u0131 yap\u0131yoruz, burdaki gibi olamayaca\u011f\u0131n\u0131 bilsek de, sanki olacakm\u0131\u015f gibi bir hevesle. Bir daha g\u00fczel daal makhani i\u00e7mek, garlic naan yemek i\u00e7in tek yol, buraya gelmek, bunu biliyoruz asl\u0131nda hepimiz. Ama hen\u00fcz buraya tekrar gelmeyi konu\u015fmak i\u00e7in \u00e7ok erken. Epey bir toparlanmam\u0131z gerek daha. Haridwar’daki nehir kenar\u0131 t\u00f6renini yazmam\u0131\u015fs\u0131n diyorlar, yazmad\u0131m, unutmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum o karma\u015fay\u0131, o anlams\u0131z rit\u00fcelleri, o pisli\u011fi.<\/p>\n
Soruyorlar, “Peki insanlar mutlu mu?” Duraks\u0131yorum… \u0130nsanlar umars\u0131z. Mutlu ya da mutsuz olmalar\u0131 onlar i\u00e7in bir \u015fey fark etmiyor; kabullenmi\u015f durumdalar. Olumsuz hi\u00e7bir hisleri yok, ne kendi durumlar\u0131yla ilgili ne ba\u015fka bir \u015feylerle. Kimsenin kimseye k\u00f6t\u00fc davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya olumsuz hisler duydu\u011funu da g\u00f6rmedim. Peki nereye gitti yarg\u0131, h\u0131rs, k\u0131skan\u00e7l\u0131k, nefret, arzu, \u00f6fke ve saz arkada\u015flar\u0131?.. Hem diyelim bunlar “k\u00f6t\u00fc” hisler ama ya \u00f6tekiler, ne\u015fe, co\u015fku, gurur, keyif, tutku, a\u015fk… Mutlularsa bu halde mutlu olmalar\u0131, bu hali kabul etmeleri kabul edilebilir bir \u015fey mi, pislik, sefalet, hastal\u0131k i\u00e7inde? Hangi Hintli spirit\u00fcel \u00f6\u011fretilerle, yogayla falan halvet oluyor? Temelsiz bir \u015fekilde yap\u0131lan g\u00fcnl\u00fck iki \u00fc\u00e7 saatlik tap\u0131nmalar spirit\u00fcel mi yani – cahilce, k\u00f6rlemesine, sofuca oru\u00e7 tutup namaz k\u0131lan, \u00f6rt\u00fcn\u00fcp zikir yapandan fark\u0131 ne peki bunun?<\/p>\n
Bana bunlar tapon geliyor diyorum, Hatice bunca insan\u0131n inand\u0131\u011f\u0131 \u015feyin tapon olamayaca\u011f\u0131n\u0131 savunuyor… neden olamaz? O tap\u0131naklarda, 10 sene, 20 sene evvel in\u015fa edilmi\u015f binalar\u0131n i\u00e7lerine uyduruk basit heykel bozuntular\u0131 konup \u00e7i\u00e7ekler at\u0131lm\u0131\u015f diye derin ve \u00e7ok boyutlu bir inan\u00e7 m\u0131 oluyor kar\u015f\u0131m\u0131zdaki? \u0130nsan inanc\u0131n\u0131 hayat\u0131na yans\u0131tm\u0131yorsa, inanc\u0131n\u0131 ailesini, \u00fclkesini, d\u00fcnyay\u0131 iyile\u015ftirmek, g\u00fczelle\u015ftirmek, daha y\u00fcksek, daha kaliteli, daha \u00e7ok boyutlu bir hayat geli\u015ftirmek i\u00e7in uygulamaya koymuyorsa, ne anlad\u0131m ben o inan\u00e7tan?<\/p>\n
Evet benim Hindistan gezimin \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131 bu oldu: \u0130nan\u00e7, Hakikat, Bir, \u00d6z insan\u0131 daha iyi bir yere getirmeli bana g\u00f6re; insanl\u0131k onurunu y\u00fcceltmeye hizmet etmeli. Hintliler, daha insan onurunu y\u00fcceltmek de\u011fil, yerlerden toplamak i\u00e7in bile \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131lar. Ama ona da pek niyetleri var gibi durmuyor!<\/p>\n
(Ekim 2013)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
11Ekim Cuma, Rishikesh Himalayalar\u0131n eteklerinde, \u015fi\u015f g\u00f6zlerimle oturuyorum. Sabahtan g\u00fcrleyen g\u00f6kler \u015fimdi biraz daha sakin ama \u015fahane bir kapal\u0131, serin ya\u011fmur havas\u0131 var. Otelin, daha…<\/p>\n