bug\u00fcn kalkt\u0131m, dedim bug\u00fcn olsun memleketine bir katk\u0131n olsun candan, halk\u0131nla ayn\u0131 frekansta ol, \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131k yapma, kalk bir bak bakal\u0131m ab\u2019ye girmemize ne\u00a0 kadar kalm\u0131\u015f\u00a0 mesela, belki bir katk\u0131n olur s\u00fcrece. ger\u00e7i merak ediyorum, bizim dolmu\u015f\u00e7u h\u00fcseyin\u2019in minib\u00fcs\u00fcn\u00fc s\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc daha g\u00f6rmediler, biz \u015firince halk\u0131 onun y\u00fcz\u00fcnden\u00a0 ab\u2019ye al\u0131nmayaca\u011f\u0131m\u0131z korkusunu ta\u015f\u0131yoruz\u00a0 ama, tabii ferhoygen bilir, biz ne anlar\u0131z… ge\u00e7en \u00e7\u0131naralt\u0131\u2019nda diyorlard\u0131, bu ferhoygen bizim kahveci nihat\u2019\u0131n kay\u0131n\u00e7osunun han\u0131m\u0131yla okul arkada\u015f\u0131ym\u0131\u015f diye, belki oradan bizim\u00a0 y\u00f6n\u00fcm\u00fczde bir \u015fey… neyse.<\/p>\n
ab ile ba\u015flam\u0131\u015fken o y\u00f6ndeki meraklar\u0131m\u0131 ara\u015ft\u0131rsam bug\u00fcn, uzun s\u00fcredir akl\u0131mda olan baz\u0131 sorular\u0131: mesela bebek ve \u00e7ocuklar\u0131 araba otura\u011f\u0131 olmadan ta\u015f\u0131mak yasaklanacak m\u0131? evetse adama araba ve\u00a0 oturak\u00a0 alma \u00f6dene\u011fi de verecekler mi? \u00e7\u00fcnk\u00fc ge\u00e7en g\u00fcn \u015f\u00f6yle bir sahne g\u00f6rd\u00fcm: adam k\u0131yt\u0131r\u0131k\u00a0 bir motordan \u00f6nce bebe\u011fi, sonra \u00e7ocu\u011fu indiriyor, sonra kar\u0131s\u0131 ve kendisi iniyorlar, dedim bu adam pek ab\u2019ye giriyor gibi g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor ama, dedim ya ben ne bilirim… g\u00fcnde ka\u00e7 trenin ge\u00e7ti\u011fi hemzemin ge\u00e7itte her zaman anla\u015f\u0131lmaz bir acelesi olup d\u00fcd\u00fcklere yol kesicilere ald\u0131rmay\u0131p illa ge\u00e7meye kalkan s\u00fcr\u00fcc\u00fcler yava\u015flayacak m\u0131 ab sayesinde? \u00f6yle olursa iyi, 1, 2 ya\u015f\u0131ndaki \u00e7ocuklar, 9 ayl\u0131k hamile kad\u0131nlar h\u0131rt\u0131n biri y\u00fcz\u00fcnden \u00f6lmekten kurtulur.<\/p>\n
\u00e7ocuk demi\u015fken, ya bizim 20 bin n\u00fcfuslu sel\u00e7uk il\u00e7emizin devlet hastanesine \u00e7ocuk doktoru verecekler mi? veya devlet hastanesindeki doktorlar, kuduz tedavisinde \u00f6nce 10 g\u00fcn bekleyip sonra k\u00f6pek kuduz \u00e7\u0131karsa a\u015f\u0131 yapmaya ba\u015flaman\u0131n manas\u0131z oldu\u011funu \u00f6\u011frenecekler mi bundan sonra? kamyonetin arkas\u0131na onar, onbe\u015fer dolu\u015fup pamu\u011fa giden kad\u0131nlar dolu\u015fmayacak m\u0131, onlar\u0131 ab kapal\u0131 servisle mi g\u00f6t\u00fcrecek tarlaya? \u201c15\u2019indeki k\u0131z\u0131 okula g\u00f6nderirsen orospu olur\u201d, diye d\u00fc\u015f\u00fcnen adam, ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flayacak m\u0131? \u00fcmraniye\u2019de \u00e7ocuklar da okuldan\u00a0 eve d\u00f6nerken donarak \u00f6lmeyecek herhalde art\u0131k….<\/p>\n
atv adl\u0131 televizyon kanal\u0131n\u0131 da\u00a0 protesto etsem bug\u00fcn. sokaklara d\u00f6k\u00fclsem bir pankartla falan, \u201ct\u00fcrkiye\u2019de \u015feriat\u00e7\u0131, fransa\u2019da demokrasi sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131!\u201d\u00a0 diye. gelen ge\u00e7ene anlatsam, t\u00fcrkiye\u2019deki \u00fcniversitelerin kap\u0131s\u0131nda y\u00fczlerce binlerce ba\u015f\u0131n\u0131 \u00f6rtmek isteyen gen\u00e7 k\u0131z okuma hakk\u0131n\u0131 kullanmak i\u00e7in her g\u00fcn bin tane maymunluk yapmak zorunda kal\u0131yor da buna \u201cpolitik z\u0131rt\u00a0 p\u0131rt\u201d diye burun k\u0131v\u0131r\u0131yorlar, sonra fransa\u2019da ba\u015f\u0131n\u0131 \u00f6rtt\u00fc\u011f\u00fcnden okula al\u0131nmayan bir (rakamla: 1) gen\u00e7 k\u0131z sa\u00e7lar\u0131n\u0131 kaz\u0131t\u0131nca k\u0131z\u0131n g\u00f6zya\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6stererek hazin hikayesini ana haber b\u00fcltenine nas\u0131l ve ni\u00e7in malzeme yapabiliyorlar utanmadan, diye… allah\u0131m sen akl\u0131ma mukayyet ol, bu kanal\u0131n bir haber m\u00fcd\u00fcr\u00fc yok mudur, bu ne bi\u00e7im zihniyet, bu kadar da g\u00f6z g\u00f6re g\u00f6re yapmay\u0131n bari, diye i\u00e7imden yalvard\u0131\u011f\u0131m\u0131… evet atv\u2019yi bug\u00fcn protesto edebilirim, ne de olsa dizilerim pazartesi\u00a0 ba\u015fl\u0131yor,\u00a0 o g\u00fcne kadar olabilir.<\/p>\n
sonra kur\u015fun yaras\u0131, bir istanbul masal\u0131, istanbul \u015fahidimdir, bunlar zaten memleketimin g\u00fcndemiyle i\u00e7i\u00e7e oldu\u011fundan kendimi kopuk say\u0131p vicdan yapmam gerekmez. vicdan yapt\u0131\u011f\u0131m bir konu var ger\u00e7i: evet kur\u015fun yaras\u0131 varo\u015f k\u0131zlar\u0131n\u0131n g\u00fczel k\u0131yafetler alabilmek i\u00e7in fahi\u015feli\u011fe kalk\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 dizilere k\u0131yasla \u00e7ok naif ve temiz, mesela uzun s\u00fcredir izliyorum ve hen\u00fcz kimse kimseyle yatmad\u0131! hatta san\u0131r\u0131m \u00f6p\u00fc\u015fen bile olmad\u0131. bir istanbul\u00a0 masal\u0131 \u00e7o\u011fumuzun yak\u0131ndan bildi\u011fi, a\u015fa\u011f\u0131lardan yukar\u0131lara \u201cbinbir fedakarl\u0131kla\u201d (yani insanl\u0131klar\u0131n\u0131 par\u00e7a par\u00e7a yoldaki a\u00e7 kurtlara yedirerek) t\u0131rmanm\u0131\u015f, kendilerini soyadlar\u0131 ve malikaneleriyle tan\u0131mlayan ailelerin \u201cparan\u0131n ne \u00f6nemi var? m\u00fchim olan insanl\u0131k!\u201d kesimine kar\u015f\u0131 s\u00f6zde ma\u011flubiyetini i\u015fleyerek vicdanlar\u0131m\u0131z\u0131 temizlemeyi ama\u00e7layan bir eser. (ah evet ne g\u00fczel esma\u2019yla selim\u2019in a\u015fk\u0131, i\u00e7im eriyor, nas\u0131l da\u00a0 a\u015f\u0131klar de\u011fil mi, dar\u0131s\u0131\u00a0 bizim \u00e7ocuklar\u0131n ba\u015f\u0131na, yooo aman aman ne diyorsun allah yazd\u0131ysa bozsun,\u00a0 \u015feytan kula\u011f\u0131na kur\u015fun!…)<\/p>\n
peki ama istanbul \u015fahidimdir\u00a0 ve aslan f\u0131rat olay\u0131? belinde tabancayla gezen, gerekti\u011finde \u00f6l\u00fcm aletini \u00e7ekip can alma pahas\u0131na kendini koruyan veya deh\u015fet yaratmay\u0131 g\u00f6ze alarak pat diye masan\u0131n \u00fcst\u00fcne koymaktan gocunmayan bu iyi yeti\u015fmi\u015f holding \u00e7ocu\u011funu ni\u00e7in a\u011fz\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131k seyrediyoruz? hani bizim insanc\u0131ll\u0131\u011f\u0131m\u0131z, hani hayvanlar\u0131 bile yemememiz falan? ayn\u0131 \u201caslan\u201d\u0131n beli silahs\u0131z ya da \u00e7at\u0131\u015fmada kalmam\u0131\u015f halini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp ayn\u0131 \u00e7ekicili\u011fi bulamamam\u0131z neden? kan m\u0131 \u00e7ekiyor silaha… nereden baksan\u0131z atalar\u0131m\u0131z\u0131n silahs\u0131z ya\u015famad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse. peki ya ab\u2019de b\u00f6yle belinde silahla gezemeyecekse bizim aslanlar, biz de ilanihaye bekar m\u0131 kalaca\u011f\u0131z yoksa mecburen s\u00fcms\u00fck diye itip kakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z adamlara m\u0131 varaca\u011f\u0131z? adaleti silahlar yerine devlet da\u011f\u0131tmaya ba\u015flay\u0131nca silahlar\u0131m\u0131z\u0131 ne yapaca\u011f\u0131z?<\/p>\n
i\u015fte merak bu, tutam\u0131yor ki insan. ge\u00e7enlerde hapisten san\u0131r\u0131m 10 y\u0131l\u0131n sonunda b\u0131rak\u0131lan leyla zana hapse at\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda benim \u015fimdiki ya\u015f\u0131mdayd\u0131. \u015fimdi beni hapse atsalar, 10 y\u0131l boyunca da al\u0131koyup yarg\u0131lamay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrseler, ne yapar\u0131m onu merak ediyorum mesela. milletin beni koydu\u011fu en y\u00fcce makamlardan birinden, \u00e7ocuklar\u0131m\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck oldu\u011fu 34 ya\u015f\u0131mdan, kimbilir neler ya\u015fam\u0131\u015f bir k\u00fcrt kad\u0131n\u0131, bir milletvekili, bir anne olmaktan 10 y\u0131l sonraya ne yapar\u0131m…<\/p>\n
yine ge\u00e7enlerde hapishanede bir kad\u0131n foto\u011fraf\u0131 g\u00f6rd\u00fcm, laf\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fken payla\u015fay\u0131m, yerin dibine girmek, kafam\u0131 hal\u0131lar\u0131n alt\u0131na gizlemek, bir daha insanlara g\u00f6r\u00fcnmemek istedim. kad\u0131n hapishanede i\u015fkence yap\u0131yor ve e\u011fleniyordu. kad\u0131nd\u0131, gen\u00e7ti, g\u00fczel bir hayat\u0131 olabilirdi, karn\u0131 tok s\u0131rt\u0131 pekmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu ve bir insan\u0131n insanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ayaklar alt\u0131na al\u0131yor ve g\u00fclerek poz veriyordu… d\u00fcnyan\u0131n bug\u00fcne kadar daha da fena bir yer haline gelmemesinin nedeni insanlar\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131n kad\u0131n olmas\u0131 ve kad\u0131nl\u0131\u011f\u0131n da, bir hal olarak, o kadar fenal\u0131k tutmamas\u0131yd\u0131 bence. ve \u015fimdi, erkek d\u00fcnyada varolabilmek i\u00e7in i\u00e7lerindeki kad\u0131n\u0131 yok etmi\u015f kad\u0131nlar her alanda \u201cy\u00fcce erkekler\u201dle e\u015fit olarak yar\u0131\u015fta yerini al\u0131yor: i\u015fkencede de. alleluya! kad\u0131n\u0131n y\u00fcz\u00fcndeki ifadeyi hat\u0131rl\u0131yor musunuz? \u201csizin oyununuzda sizi yendim, nas\u0131l ama?!\u201d diye muzaffer bak\u0131yordu. benim akl\u0131ma hep, 2. d\u00fcnya sava\u015f\u0131nda toplama kamp\u0131ndan kurtulup 1990\u2019larda intihar eden adam\u0131n son notu geliyordu: \u201cne kadar zaman ge\u00e7erse ge\u00e7sin, i\u015fkence edilmi\u015f insan, i\u015fkence edilmi\u015f olarak kal\u0131yor…\u201d<\/p>\n
heidi gibi\u00a0 bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fu yeti\u015ftirebilir miyim onu merak ediyorum bir de. \u201cikea yuvalanma i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fc\u201d* ve \u201clifestyle saplant\u0131s\u0131\u201d* neticesinde sahip oldu\u011fu \u015feylerle kendini tan\u0131mlayarak ya\u015fam\u0131n\u0131 bir s\u00fcr\u00fcngeninkine \u00e7evirmeyecek, “burnum nas\u0131l? karn\u0131m nas\u0131l? g\u00fczel miyim?” diye sormayacak, “en birinci ben olmal\u0131y\u0131m” gibi \u015feyleri akl\u0131ndan ge\u00e7irmeyecek, kendiyle, kendinde, kendine d\u0131\u015far\u0131dan bak\u0131p ay\u0131plamayacak ve k\u0131rba\u00e7lamayacak bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fu yeti\u015ftirmek** m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc g\u00fcn\u00fcm\u00fczde? veya muadili bir erkek \u00e7ocu\u011fu elbet…<\/p>\n
dinlemeye tenezz\u00fcl etmedi\u011fim(!) radyo kanallar\u0131nda dinleyicilerin arad\u0131\u011f\u0131 programlarda duydu\u011fum, rahat, sakin, \u00f6zg\u00fcvenli, s\u0131radan ve ba\u015fka bir \u015fey olmaya da \u00f6zenmeyen ve \u00e7ok, \u00e7ok mutlu, ve bizlerin kendimize yaratt\u0131\u011f\u0131m\u0131z mutsuzlu\u011fu alg\u0131layamayacak kadar hayat\u0131m\u0131z\u0131 bo\u011fdu\u011fumuz etkenlere yabanc\u0131, insanlara daha yak\u0131n bir \u00e7ocuk. gecekondu usul\u00fc, yeri ta\u015f, \u00fcst\u00fcne tahta paletler at\u0131lm\u0131\u015f, du\u015fu a\u00e7\u0131k banyomu \u201cayyy ne kadar g\u00fczel!\u201d diye kar\u015f\u0131layan ye\u011fenim, bizim \u015fa\u015f\u0131rmam\u0131z \u00fczerine fark etti \u00e7\u00fcnk\u00fc l\u00fcks olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in buray\u0131 be\u011fenmemesi \u201cgerekti\u011fini\u201d; i\u00e7inde bir yerde o \u00e7ocu\u011fa ait saf zevkler var yani, ve biz onu yok etmesine yol a\u00e7\u0131yoruz. a\u00e7mayadabiliriz belki, kimbilir.<\/p>\n
bug\u00fcn karar da versem, \u00e7ocuk yapmak isteyip istemedi\u011fime. art\u0131k ab\u2019ye dahi girerken b\u00f6yle bir belirsizlik de kalmasa hayat\u0131mda, karar verilmi\u015f olsa…<\/p>\n
her \u015feyi bilen insanlara da tahamm\u00fcl g\u00f6stersem bug\u00fcn! zaten hayat\u0131mdan \u00e7o\u011funlu\u011funun tasfiye oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnerek, kalanlara da yeterince (ama kendimi zorlamadan) nezaket g\u00f6stersem. bir t\u00fcr olarak yok olmad\u0131klar\u0131n\u0131, sadece uzakla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131, uygun \u015fekilde uzakla\u015f\u0131labildi\u011finde yok say\u0131labileceklerini hat\u0131rlasam da kabala\u015farak kendime k\u0131zmasam.<\/p>\n
peki merak konusundan uzakla\u015fmadan, baz\u0131 gen\u00e7lerin nas\u0131l ama nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131, bile\u015fimlerinde benim akl\u0131m\u0131n muhayyilemin almad\u0131\u011f\u0131 ne oldu\u011funu merak etti\u011fimi de s\u00f6ylemeden ge\u00e7meyeyim: baz\u0131 gen\u00e7ler derken mesela, \u201cbe\u011fendi\u011fim bir k\u0131z oldu\u011funda \u00fcst\u00fcmdekilerin ka\u00e7 para etti\u011fini hesapl\u0131yorum, sonu\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fckse k\u0131za hi\u00e7 yana\u015fm\u0131yorum bile\u201d, diyen bir gen\u00e7 bu zihniyeti nas\u0131l geli\u015ftirmi\u015ftir?\u00a0 veya \u201csevgilim \u2018seni seviyom\u2019 dedi\u011fi i\u00e7in onu b\u0131rakmak zorunda kald\u0131m\u201d, diyen k\u0131z. veya \u201cay, amerika\u2019daki sevgilimle t\u00fcrkiye\u2019dekini kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yorum, sevi\u015firken sorun olmaz in\u015fallah, kikir kikir!\u201d, diyen k\u0131z. veya \u201cistedi\u011fim k\u0131zla evlendim ama sel\u00fclitleri varm\u0131\u015f, nas\u0131l kurtulaca\u011f\u0131m ondan?\u201d, diyen adam. (tabii kur\u015fun yaras\u0131\u2019n\u0131 de\u011fil de melekler adas\u0131\u2019n\u0131 izlerlerse b\u00f6yle devam da eder ya…)<\/p>\n
her \u015feyi bilen insanlardan, bana i\u00e7inden veya sesli olarak, \u201ce k\u0131z\u0131m devir b\u00f6yle, heh he, art\u0131k al\u0131\u015fcan bunlara, kalmad\u0131 \u00f6yle goethe\u2019ninki falan gibi a\u015fklar, a\u015fklar da g.te geldi\u201d, diyecek olanlara da tahamm\u00fcl g\u00f6sterecek miyim?… bilemem. ben de her \u015feyi bilen bir ba\u015fka insan olarak her \u015feyin al\u0131\u015fmakla ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 onlara anlatmaya \u00e7al\u0131\u015facak m\u0131y\u0131m?<\/p>\n
bir starbucks\u2019ta kahvemi i\u00e7erken \u00e7evremde oturan, en iyi okullara giden, en g\u00fczel semtlerde oturan, her\u015feyin en iyisine ve en g\u00fczeline ve en \u00e7okuna sahip bir s\u00fcr\u00fc insan\u0131n, bir s\u00fcr\u00fc gencin aras\u0131nda g\u00f6zlerinin i\u00e7i parlayan, \u015f\u00f6yle\u00a0 kocaman bir g\u00fcl\u00fcmsemeyi y\u00fcz\u00fcne yak\u0131\u015ft\u0131rarak ferah ferah ta\u015f\u0131yan tek ki\u015finin \u201cablac\u0131m bir ciklet al\u0131r m\u0131s\u0131n?\u201d, diye dola\u015fan g\u00fczel adam oldu\u011funu anlatmaya. bunun nedenini d\u00fc\u015f\u00fcnmemiz gerekti\u011fini.<\/p>\n
\u201cdaha b\u00fcy\u00fck, daha iyi, daha h\u0131zl\u0131, daha fazla\u201dn\u0131n fenal\u0131klar\u0131n\u0131, reklamlar\u0131n ak\u0131l almazl\u0131klar\u0131n\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n \u201cparam\u0131z yok!\u201da kar\u015f\u0131l\u0131k olarak ebeveynlerine, \u201ckart\u0131ndan \u00e7eksene\u201d, dediklerini ve bunun ne devasa bir sorumluluk oldu\u011funu reklamc\u0131lar\u0131n fark m\u0131 etmedi\u011fini, bize mutluluk vadedip \u00fcr\u00fcn satt\u0131klar\u0131n\u0131, mutlulu\u011fu \u00fcretmenin yine bize kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 (hem de kredi kart\u0131 bor\u00e7lar\u0131 i\u00e7inde!), \u201cdaha fazlas\u0131n\u0131 iste\u201dye isteye haciz memurlar\u0131n\u0131n kap\u0131lara dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve insanlar\u0131n k\u00f6pr\u00fclerden atlad\u0131\u011f\u0131n\u0131. ve bunlara al\u0131\u015fmaman\u0131n onur verici bir \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131k oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131m\u0131.<\/p>\n
ama bug\u00fcn \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131k yapmayacakt\u0131m ya…<\/p>\n
(ekim 2004)<\/p>\n
* fight club filminden tan\u0131mlamalar<\/em><\/p>\n ** ece temelkuran\u2019\u0131n heidi tan\u0131mlamas\u0131<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" bug\u00fcn kalkt\u0131m, dedim bug\u00fcn olsun memleketine bir katk\u0131n olsun candan, halk\u0131nla ayn\u0131 frekansta ol, \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131k yapma, kalk bir bak bakal\u0131m ab\u2019ye girmemize ne\u00a0 kadar kalm\u0131\u015f\u00a0…<\/p>\n