{"id":282,"date":"2016-03-02T13:19:46","date_gmt":"2016-03-02T11:19:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.candanturhan.com\/?p=282"},"modified":"2016-03-02T13:19:46","modified_gmt":"2016-03-02T11:19:46","slug":"arzu-nesneleri-kahve-ve-kahve-makinasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/2016\/03\/02\/arzu-nesneleri-kahve-ve-kahve-makinasi\/","title":{"rendered":"Arzu nesneleri: Kahve ve kahve makinas\u0131"},"content":{"rendered":"

Hi\u00e7 \u00e2\u015f\u0131k oldunuz mu? Bir kahve makinas\u0131na yani. Geni\u015f, oturakl\u0131 bedenine, p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l parlayan krom veya pirin\u00e7 aksam\u0131na, klasik esteti\u011fine, buram buram yayd\u0131\u011f\u0131 derin kokuya… Sonra kahvesinin dama\u011f\u0131n\u0131zda b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 o basit, sade ama rafine tada. G\u00fcc\u00fcnden, vazge\u00e7ilmezli\u011finden kaynaklanan kendine g\u00fcvenine.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

\u00a0\u201cAffermazioni del progresso umano: Dalla caffettiera dei nostri nonni alla modernissima macchina da caffe…\u201d* \u00a0<\/i><\/p>\n

\"IMG_0958\"<\/p>\n

\u0130talyanca bilmem. Yine de yukardaki c\u00fcmleyi ilk okudu\u011fumda heyecanla, \u201cAaa,\u201d dedim, \u201cbaksan\u0131za \u0130talyanlar kalk\u0131nmay\u0131 bile kahve makinas\u0131na ba\u011fl\u0131yor!\u201d Asl\u0131nda haks\u0131z olduklar\u0131n\u0131 da hi\u00e7bir zaman d\u00fc\u015f\u00fcnmedim. Bir kahve makinas\u0131 sadece kahve yapan bir makina de\u011fildir \u00e7\u00fcnk\u00fc; koca bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn izd\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Ki\u015fili\u011fi olan, varl\u0131\u011f\u0131 bir enerji ta\u015f\u0131yan bir alettir, yapt\u0131\u011f\u0131 kahveler gibi sahibini yans\u0131tan.<\/p>\n

\u0130lk tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m makina La Cimbali oldu\u011fundan herhalde, onun da\u011farc\u0131\u011f\u0131mdaki yeri ayr\u0131d\u0131r. San\u0131r\u0131m \u0130talyanlar i\u00e7in de \u00f6yle. Ger\u00e7i bug\u00fcnk\u00fc tip makinalar\u0131 ilk olarak Bay Achil Gaggia geli\u015ftirmi\u015f ve dolay\u0131s\u0131yla Gaggia makinalar daha k\u0131demli ama yine de La Cimbali daha \u00e7ok akla geliyor kahve makinas\u0131 deyince, de\u011fil mi? Belki de biz \u0130stanbullular\u0131n ilk g\u00f6za\u011fr\u0131s\u0131 Myott\u2019taki makina ondan oldu\u011fundand\u0131r, ben \u201cespresso e\u015fittir Lavazza kahve art\u0131 La Cimbali makina\u201d diye \u00f6\u011frenmi\u015ftim.<\/p>\n

\u0130lk La Cimbali ile espresso nedir, ne de\u011fildir tan\u0131d\u0131m, tan\u0131d\u0131k\u00e7a sevdim, sevdik\u00e7e yak\u0131nla\u015ft\u0131m… \u0130lk zamanlarda, hani espresso ile cappuccino ay\u0131rt edilemezken (bug\u00fcn hala cappuccino y\u00fczde 90 yanl\u0131\u015f yap\u0131l\u0131yor ve yanl\u0131\u015f yaz\u0131l\u0131yor ya, en az\u0131ndan \u201cs\u00fctl\u00fc k\u00f6p\u00fckl\u00fc olan\u201d oldu\u011fu \u00f6\u011frenildi) kahve yapmak i\u00e7in neden elektrikli kocaman bir makina gerekti\u011fi bir t\u00fcrl\u00fc anla\u015f\u0131lamazd\u0131. Ben teknik ve analitik bir insan\u0131m ya, hemen \u00e7\u00f6z\u00fcvermi\u015ftim (!) ve espressonun \u00f6zelli\u011finin, makinan\u0131n kazan\u0131nda kaynayan suyun belli bir bas\u0131n\u00e7la a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r kahvenin i\u00e7inden ge\u00e7mesi oldu\u011funu ke\u015ffetmi\u015ftim.<\/p>\n

Ba\u015ftan alal\u0131m: Kahve \u00e7ekirdekleri (ki espresso kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in \u00f6zel olarak kavrulmu\u015ftur) uygun boyutta \u00f6\u011f\u00fct\u00fcl\u00fcr. Makinan\u0131n kahve haznesine yeterli miktarda doldurulur, s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Hazne makinaya tak\u0131l\u0131r. Makinan\u0131n s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 yeterlidir, bas\u0131nc\u0131 ayarl\u0131d\u0131r. D\u00fc\u011fmeye bas\u0131l\u0131r ve bas\u0131n\u00e7l\u0131 su, a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r kahveli haznenin i\u00e7inden ge\u00e7erek s\u0131cak espresso fincan\u0131na d\u00f6k\u00fcl\u00fcr. Fincan\u0131n \u00fc\u00e7te ikisi doldu\u011funda d\u00fc\u011fmeye tekrar bas\u0131larak su ak\u0131\u015f\u0131 durdurulur, kahve en k\u0131sa zamanda, s\u0131cak ve k\u00f6p\u00fckl\u00fc, tepeye dikilir…<\/p>\n

Raffi \u0130talya\u2019daki kahve barlar\u0131ndan bahsetmi\u015fti Myott zamanlar\u0131nda, ileri bir zamanda nihayet kendi g\u00f6zlerimle g\u00f6rmek nasip oldu\u011funda da memleketin ilk \u2018barista\u2019s\u0131n\u0131 anm\u0131\u015ft\u0131m: Bolonya\u2019da k\u00fc\u00e7\u00fck sokaklardan birinde bir adam kafeye girmi\u015f, \u201cUn caff\u00e9,\u201d diyerek bozuk paras\u0131n\u0131 da tezgah\u0131n \u00fcst\u00fcne b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. Barista hemen bir miktar kahve \u00f6\u011f\u00fct\u00fcp 20 saniyede adama bir espresso \u00e7ekmi\u015f, adam da kahveyi tepesine dikip toplam\u0131 bir dakika s\u00fcrmeden kafeden \u00e7\u0131k\u0131p yoluna devam etmi\u015fti! \u0130\u015fte \u0130talyanlar i\u00e7in kahvenin, hele de \u201cespresso\u201dnun, yani \u201c\u015fip\u015fak\u201d\u0131n anlam\u0131 buydu…<\/p>\n

Tabii bu h\u0131zla kahve yapabilmek de, t\u00fcketebilmek de i\u015fi derinlemesine \u00f6z\u00fcmsemi\u015f olmakla ba\u011flant\u0131l\u0131. \u201cBenim\u201d diyen \u0130ngiliz, T\u00fcrk ya da Litvanyal\u0131 bu kadar \u00e7abucak bu kadar m\u00fckemmel bir kahve yapabilir mi? Hakikaten, nas\u0131l yap\u0131l\u0131r g\u00fczel bir espresso? Muhtemelen s\u00fcrekli deniyorsunuz bu yaz\u0131y\u0131 okudu\u011funuza g\u00f6re, ya kendi evinizde, ya en sevdi\u011finiz kafede, amma ve l\u00e2kin devaml\u0131 bir \u015feyleri olmuyor nedense \u2013 bak\u0131n bakal\u0131m, mutlaka a\u015fa\u011f\u0131dakilerden biri aks\u0131yor olmal\u0131:<\/p>\n

    \n
  1. \u0130yi su: Kahve makinas\u0131nda kireci, sertli\u011fi, tad\u0131 ve kokusu i\u00e7me suyu kalitesinde olan bir su kullan\u0131lmal\u0131.<\/li>\n
  2. G\u00fczel kahve \u00e7ekirdekleri: Ba\u015ftan iyi kalite olmal\u0131 (Illy, Lavazza, Segafreddo), teneke ya da camda saklanmal\u0131, hava almamal\u0131, en k\u0131sa zamanda t\u00fcketilmeli.<\/li>\n
  3. \u00d6\u011f\u00fct\u00fcc\u00fc ayar\u0131: Kahve \u00e7ekirdekleri yeterince tadlar\u0131n\u0131 verecek kadar ince, ama \u00e7amurla\u015fmayacak kadar kal\u0131n \u00e7ekilmeli.<\/li>\n
  4. Tazelik: \u00c7ekilmi\u015f kahve \u00e7ekirdekleri beklemeden hemen kullan\u0131lmal\u0131.<\/li>\n
  5. Uygun s\u0131cakl\u0131k: Kahve haznesi doldurulmadan \u00f6nce makinaya tak\u0131l\u0131, yani s\u0131cak olmal\u0131, kahve doldurulup makinaya tak\u0131ld\u0131ktan sonra ise yanmamas\u0131 i\u00e7in bekletilmemeli.<\/li>\n
  6. Miktar: Kahve haznesine do\u011fru miktarda kahve doldurulmal\u0131, \u00f6\u011f\u00fct\u00fcc\u00fcn\u00fcn bast\u0131r\u0131c\u0131s\u0131yla s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda tam haznenin \u00e7izgisine gelmeli.<\/li>\n
  7. Do\u011fru fincan: Espresso fincan\u0131, espresso fincan\u0131 olmal\u0131, makinan\u0131n \u00fcst\u00fcnde tercihen el de\u011fmeyecek kadar \u0131s\u0131nm\u0131\u015f olmal\u0131.<\/li>\n
  8. Su bas\u0131nc\u0131: D\u00fc\u011fmeye bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda 90 derece s\u0131cakl\u0131ktaki su fincana d\u00fczg\u00fcn, ince bir ip \u015feklinde akmal\u0131, 20 il\u00e2 25 saniyede espresso fincan\u0131n \u00fc\u00e7te ikisini doldurmu\u015f olmal\u0131.<\/li>\n
  9. H\u0131z: Kahve en k\u0131sa zamanda t\u00fcketilmeli.<\/li>\n<\/ol>\n

    Bu ko\u015fullar sa\u011flanm\u0131\u015fsa zaten kahve m\u00fcthi\u015f kokular sa\u00e7acak, \u00fcst\u00fcnde yar\u0131m parmak kadar tatl\u0131 kahve renginde bir k\u00f6p\u00fck olu\u015facak, sert ve yo\u011fun olup a\u011f\u0131zda ac\u0131l\u0131k b\u0131rakmayan bir lezzeti olacak. Ama bu ko\u015fullar\u0131 sa\u011flamak kolay m\u0131 san\u0131yorsunuz?..<\/p>\n

    Bu a\u015famada geri d\u00f6n\u00fcp yukardaki maddeleri tekrar ve tek tek g\u00f6zden ge\u00e7iriyorsunuz, ey kahveseverler! Hakl\u0131s\u0131n\u0131z, bir \u00e7o\u011fu kolayca ve amat\u00f6r ilgili bir yakla\u015f\u0131mla halledilebilir \u015feyler. Zor olanlar\u0131 s\u00f6yleyeyim hemen: Ba\u015fta \u00f6\u011f\u00fct\u00fcc\u00fc ayar\u0131, sonra da bas\u0131n\u00e7 ayar\u0131. Asl\u0131nda ayr\u0131 ayr\u0131 da de\u011fil ya, bu iki ayar birbirine tamamen ba\u011fl\u0131, biraz da o y\u00fczden profesyonellik s\u0131n\u0131r\u0131nda bir yakla\u015f\u0131m gerekli en az\u0131ndan. \u015e\u00f6yle: Di\u011fer b\u00fct\u00fcn ko\u015fullar\u0131 sa\u011flayarak bir espresso \u00e7ekilir. 20 il\u00e2 25 saniyede espresso fincan\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te ikisi doluyor mu, kahve fincana d\u00fczg\u00fcn ve ince bir ip gibi ak\u0131yor mu, elde edilen espresso istenen aroma ve lezzete sahip mi? Kahve daha h\u0131zl\u0131 ve d\u00fczensiz ak\u0131yorsa \u00f6rne\u011fin demektir ki \u00f6\u011f\u00fct\u00fcc\u00fc ayar\u0131 gere\u011finden kal\u0131n. Bir t\u00fcrl\u00fc akam\u0131yor, nerdeyse t\u0131kanm\u0131\u015f gibi daml\u0131yorsa da kahve fazla ince \u00e7ekilmi\u015ftir, su bir t\u00fcrl\u00fc i\u00e7inden ge\u00e7emez, hatta ince kahve tanecikleri de fincana akabilir. Ve fakat makinan\u0131n bas\u0131nc\u0131 da gere\u011finden az olabilir, \u00f6\u011f\u00fct\u00fcc\u00fc ayar\u0131 ayn\u0131 tutulup bas\u0131n\u00e7 art\u0131r\u0131larak da do\u011fru k\u0131vama ula\u015f\u0131labilir. Bunda da son s\u00f6z\u00fc, kahvenin aroma ve lezzeti s\u00f6yleyecektir.<\/p>\n

    Ve son kahve testi: Espresso \u00e7ekildikten sonra kahve haznesi makinadan \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131r, ters \u00e7evrilerek bir \u00e7\u00f6p kutusunun kenar\u0131na \u201ct\u0131k\u201d diye vurulur, kullan\u0131lm\u0131\u015f kahve bir kal\u0131p halinde \u00e7\u0131k\u0131p \u00e7\u00f6p\u00fcn dibini boyluyorsa her \u015fey yolunda, ama yok, hazneye s\u0131va\u015farak \u00e7amur gibi ak\u0131yor, ard\u0131nda mutlak bir y\u0131kama gere\u011fi b\u0131rak\u0131yorsa i\u015finiz i\u015f demektir… Giri\u015fin ayarlara!<\/p>\n

    \u0130nsani etkenlerin d\u0131\u015f\u0131nda tabii en \u00f6nemlisi makina, makina, makina! Boyut \u00f6nemli de\u011fil, i\u015flev \u00f6nemli demeyin; boyut i\u015fleve de etki eder her zaman… \u015e\u00f6yle ki: B\u00fcy\u00fck, ticari makinalarda su s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 ve bas\u0131nc\u0131 daha iyi ayarlanabilir \u00e7\u00fcnk\u00fc buhar i\u00e7in kullan\u0131lan hazne ile s\u0131cak su haznesi ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r. Ayr\u0131ca bu makinalar su \u015febekesine ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131ndan gerekti\u011fi gibi su alarak gerekli bas\u0131nc\u0131 yaratma imkanlar\u0131 var. Hazneli ev tipi k\u00fc\u00e7\u00fck makinalarda ise esas k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k yaratan etken bu.<\/p>\n

    Espresso makinalar\u0131 ilk kez 1900 y\u0131llar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, tabii elektrik falan hak getire, s\u0131cak su kahvenin i\u00e7inden buhar bas\u0131nc\u0131yla ge\u00e7ermi\u015f. Bu bas\u0131n\u00e7 da kolay kolay ayarlanamad\u0131\u011f\u0131ndan elde edilen kahvenin bug\u00fcnk\u00fc m\u00fckemmel espresso oldu\u011fu gayet \u015f\u00fcpheli. Sonra 1945\u2019te \u0130talyan Bay Gaggia pistonlu makinay\u0131 geli\u015ftirince (b\u00fct\u00fcn sava\u015f boyunca onun \u00fczerinde mi \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, nedir?) i\u015fler biraz daha g\u00fczelle\u015fmi\u015f, s\u0131cak su, baristan\u0131n manuel olarak pompalamas\u0131yla \u00f6\u011f\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f kahveden ge\u00e7irilmeye ba\u015flanm\u0131\u015f. Yayl\u0131 modelde ise barista makinan\u0131n kolunu pompalayarak yay\u0131 kurar, sonra yay bo\u015fal\u0131rken su gerekli bas\u0131n\u00e7la kahveden ge\u00e7ermi\u015f.<\/p>\n

    Zaman i\u00e7inde manuel pompalaman\u0131n yerini bildi\u011fimiz elektrikli su pompas\u0131 al\u0131nca, yar\u0131 otomatik makinalara ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f \u2013 yukarda anlatt\u0131\u011f\u0131m tarz, bir d\u00fc\u011fmeye basarak su ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 ba\u015flat\u0131p durduran sisteme yani. Son y\u0131llarda her \u015fey her g\u00fcn daha daha otomatikle\u015firken elbette kahve makinalar\u0131 da geri kalmam\u0131\u015f ve otomatik denilen, su miktar\u0131 \u00f6l\u00e7ekli olan makinalara (d\u00fc\u011fmeye bir bas\u0131\u015fla gerekli miktarda su ak\u0131yor ve duruyor) ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f. Daha sonra da s\u00fcper otomatik \u00e7\u0131km\u0131\u015f ortaya: Kahve d\u00fc\u011fmesine bast\u0131\u011f\u0131n\u0131zda gerekli miktarda kahve \u00e7ekirde\u011fini \u00f6\u011f\u00fct\u00fcyor, hazneye dolduruyor, gerekti\u011fi kadar bast\u0131r\u0131yor, s\u0131cak bas\u0131n\u00e7l\u0131 suyu i\u00e7inden ge\u00e7iriyor ve duruyor. Bir kahveyi koklay\u0131p yudumlamad\u0131\u011f\u0131 eksik yani…<\/p>\n

    Oysa bir kahvesever i\u00e7in o kahve \u00e7ekirdeklerinin sesini duymak, hazneyi doldurmak, d\u00fc\u011fmelere bas\u0131p kahve ayarlar\u0131n\u0131 yapmak, bunlar\u0131n hepsi kahve a\u015fk\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Hem g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc de yabana atmayal\u0131m: Estetik, kahvenin \u00e7ok \u00f6nemli y\u00f6nlerinden biri de\u011fil midir? En modern, ultra otomatik, yan\u0131p s\u00f6nen d\u00fc\u011fmelerle dolu makinalarla misal, bir klasik La Pavoni, De Longhi veya La Marzocco bir olabilir mi bu a\u00e7\u0131dan? La San Marco\u2019nun pirin\u00e7 kapl\u0131 geleneksel Preziosa 80 modeli \u00fcst\u00fcndeki pompas\u0131yla, tepesinde kanatl\u0131 aslan\u0131yla mutfa\u011f\u0131n\u0131zda s\u00fcz\u00fclse, sesleri, kokular\u0131 evinizi doldursa fena m\u0131 olur?<\/p>\n

    Ocak\u00fcst\u00fc espresso makinalar\u0131 mesela: Alt b\u00f6lmesine su doldurulur, ortadaki hazneye \u00f6\u011f\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f kahve konur, \u00fcst b\u00f6lmeye de oca\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcnde \u0131s\u0131nd\u0131k\u00e7a olu\u015fan su buhar\u0131n\u0131n bas\u0131nc\u0131yla kahvenin i\u00e7inden ge\u00e7en su, yani espresso dolar. \u0130talya, \u0130spanya ve Portekiz\u2019de s\u0131k kullan\u0131lan bu makinalarda (moka pot \/ macchinetta \/ cafetera<\/i>) elbette bas\u0131n\u00e7 ayars\u0131zd\u0131r ve bu sistemin ideal espressoyu olu\u015fturmas\u0131 \u00e7ok zordur ama yine de i\u015fin i\u00e7inde bir klasiklik, bir ki\u015fisellik, el eme\u011fi g\u00f6z nuru bir kahve olu\u015fturmak vard\u0131r ki lezzet kadar \u00f6nemlidir desem yalan olmaz…<\/p>\n

    Kahve ki\u015fisel bir \u015feydir. Biraz el de\u011fmeli, biraz zevke g\u00f6re \u015fekillenmeli, biraz u\u011fra\u015f\u0131lmal\u0131. Her a\u015famas\u0131nda \u00f6zen ve a\u015fk \u015fart, i\u00e7erken de sade bir zevk…<\/p>\n

    * \u201c\u0130nsan\u0131 kalk\u0131nman\u0131n teyidi: B\u00fcy\u00fckannelerimizin mutfa\u011f\u0131ndan modern kahve makinas\u0131na…\u201d<\/i><\/p>\n

     <\/p>\n

    (ekim 2008)<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Hi\u00e7 \u00e2\u015f\u0131k oldunuz mu? Bir kahve makinas\u0131na yani. Geni\u015f, oturakl\u0131 bedenine, p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l parlayan krom veya pirin\u00e7 aksam\u0131na, klasik esteti\u011fine, buram buram yayd\u0131\u011f\u0131 derin kokuya……<\/p>\n

    Devam\u0131 i\u00e7in…Arzu nesneleri: Kahve ve kahve makinas\u0131<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[24],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/282"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=282"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/282\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":284,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/282\/revisions\/284"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=282"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=282"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=282"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}