{"id":401,"date":"2016-05-25T14:00:20","date_gmt":"2016-05-25T11:00:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.candanturhan.com\/?p=401"},"modified":"2016-05-25T14:00:20","modified_gmt":"2016-05-25T11:00:20","slug":"mardin-sen-bana-yar-olmazsin-yuzume-gulme-benim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/2016\/05\/25\/mardin-sen-bana-yar-olmazsin-yuzume-gulme-benim\/","title":{"rendered":"Mardin: Sen bana yar olmazs\u0131n,\u00a0y\u00fcz\u00fcme g\u00fclme benim\u2026"},"content":{"rendered":"

Mardin’i ilk ziyaretimde tekrar gelece\u011fimi s\u00f6ylemi\u015ftim. \u0130\u015fte nihayet 6 seneden sonra yeni bir Do\u011fu seferi ile k\u0131smet oldu bu s\u0131cak sar\u0131 \u015fehri bir de s\u0131caklarda tatmak\u2026 Ve de memleketimin \u2018huzur ve bar\u0131\u015f\u2019 ortam\u0131nda!<\/em><\/strong><\/p><\/blockquote>\n

\"IMG_2313\"<\/p>\n

Hem abbaralarda dola\u015famam\u0131\u015ft\u0131m o zaman. \u015eimdi, tam da aval aval dolan\u0131p mal mal bakma havamdayken Mardin iyi gelecek\u2026 dedim daha u\u00e7aktayken. Hem Urfa’ya ilk geli\u015fim: Siverek’ten ge\u00e7mi\u015ftim sadece ilk Do\u011fu seferimde. Tepeden fantastik g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, boz, boz, boz tepeler ve aralar\u0131nda patlayan Atat\u00fcrk baraj g\u00f6l\u00fc, turkuaz. Ufak ufak, da\u011f\u0131n\u0131k yerle\u015fim birimleri. Yine o soruya geliyoruz ama hele bir yak\u0131ndan g\u00f6relim, i\u00e7ine girelim, ondan sonra soral\u0131m, “Bu insanlar neden burda?” diye.<\/p>\n

Urfa’n\u0131n nesi var? Urfa’n\u0131n \u015fan\u0131 var \u00f6nce, sade de\u011fil \u015eanl\u0131urfa. G\u00fcmr\u00fck Han\u2019\u0131 var sonra. Urfal\u0131s\u0131 yabanc\u0131s\u0131 herkesin s\u0131rt s\u0131rta oturup ciger yedi\u011fi. Kahveci Mahmut, rehberimizin sordu\u011fu \u201cBuralarda en iyi lahmacun nerde yenir?” sorusuna “Bizim evde!” yan\u0131t\u0131n\u0131 veren arkada\u015f. En iyi lahmacunu onun e\u015fi yaparm\u0131\u015f. Peki 20 ki\u015fiye yapabilir mi ki diye sorulunca da, “Biz evde zaten 20 ki\u015fiyiz abi!” demi\u015f ve ihaleyi kazanm\u0131\u015f. Cigerler d\u00fcr\u00fcmlerin i\u00e7inde, d\u00fcr\u00fcmler g\u00fczelce avu\u00e7lanarak tepsiden herkesin birer birer \u00f6n\u00fcne, masa ka\u011f\u0131d\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcne at\u0131l\u0131yor. Avu\u00e7 kebab\u0131! Yan\u0131na so\u011fan\u0131 maydanozu eklenince de\u011fme keyfimize, \u00fcst\u00fcne de ev yap\u0131m\u0131 lehmacun…<\/p>\n

Urfa’n\u0131n e\u015fsizliklerinden yeni a\u00e7\u0131lan \u015eanl\u0131urfa Arkeoloji M\u00fczesi, T\u00fcrkiye’nin en b\u00fcy\u00fck m\u00fczesi. Daha nesi olsun Urfa\u2019n\u0131n! Bu kadar zengin malzeme ile d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc de olur, Mezopotamya neticede hayat\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yer\u2026 Yan\u0131nda Haleplibah\u00e7e Mozaik M\u00fczesi, m\u00fcthi\u015f mozaiklerin g\u00fczelce restore edilerek yerinde sergilendi\u011fi bir etkileyici mekan. Arkeoloji M\u00fczesi altyap\u0131s\u0131 i\u00e7in kaz\u0131 yap\u0131l\u0131rken burada ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f mozaikler, kaz\u0131s\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f, \u00fcst\u00fcne yuvarlak bir \u00e7at\u0131 \u00e7ekilmi\u015f, i\u015flem tamam! Yan\u0131na da \u00e7evrede farkl\u0131 b\u00f6lgelerden bulunan ba\u015fka mozaikler eklenmi\u015f, m\u00fcthi\u015f bir mekan haline gelmi\u015f. Etraf\u0131 gepgeni\u015f \u00e7imenlik, yeni dikilmi\u015f \u00e7\u0131narl\u0131k: Urfa\u2019n\u0131n ortas\u0131nda bir g\u00fczel mekanlar silsilesi.<\/p>\n

Bir de \u00fcst\u00fcne G\u00f6beklitepe: insan akl\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlayan yer. Ma\u015fallah her \u015feyi bilen gen\u00e7 rehberimiz arkeolog Walet, ya da aram\u0131zda bilinen ad\u0131yla Mesut (burdan itiraf ediyorum, vallahi onu tan\u0131yana kadar arkeologlar\u0131 ve tarih\u00e7ileri dayan\u0131lmaz s\u0131k\u0131c\u0131 insanlar olarak bilirdim), “\u0130nsan beslenme bar\u0131nma \u00fcreme ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7ince, insan\u0131n s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir inan\u00e7 sistemi olu\u015funca arkeolojide ba\u015fka bir a\u015famaya gelinir,” diyor. G\u00f6beklitepe’de milattan \u00f6nce 10.000 y\u0131llar\u0131nda b\u00f6yle bir tap\u0131naklar silsilesi yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131, \u2018adam\u0131n biri tekerle\u011fi yontmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken yan\u0131ndan Ferrari ile ge\u00e7ilmesine’ benzetiyor. Bir de anlatt\u0131klar\u0131na g\u00f6re bu tap\u0131naklarda s\u0131k s\u0131k g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz T \u015feklinde fig\u00fcr insan\u0131n ta kendisi: D\u00f6rt y\u00f6n insan, \u00e7arm\u0131h da hayat\u0131m\u0131za \u0130sa ile girmedi, hep var oldu. G\u00f6beklitepe tap\u0131naklar\u0131ndaki dev T insanlar\u0131n hepsinde ellerin g\u00f6sterdi\u011fi yer, g\u00fc\u00e7 sembol\u00fc olan \u00fcreme organlar\u0131.<\/p>\n

Filan falan falan. Tarih, bug\u00fcn\u00fc anlamaya yard\u0131m etti\u011fi, bu an\u0131m\u0131z\u0131 g\u00fczelle\u015ftirdi\u011fi kadar anlaml\u0131 benim i\u00e7in. Ak\u015fama emekli kabaday\u0131 Mardinli Be\u015fir ile tan\u0131\u015f\u0131yoruz, onun tarihi de ayr\u0131 bir g\u00fczel! \u00d6ncesinde Mesut bahsediyor ama pek de, ne bileyim, abart\u0131l\u0131 gibi geliyor. Meyhanenin aile salonuna dizilip oturmam\u0131zdan bir s\u00fcre sonra yer hafif sars\u0131l\u0131yor, \u0131\u015f\u0131klarda bir kararma oluyor ve hepimiz, Haaaa, bu demek, diyoruz, pek bir abartma yokmu\u015f! Meyhanenin duvarlar\u0131na gayet kati talimatlar yazan Be\u015fir beyin (\u00f6rne\u011fin, \u201d\u015eark\u0131 s\u00f6ylemek kabul edilemez.”) ev sahipli\u011fi gayet yumu\u015fak; g\u00fcl\u00fcmseyerek herkesin elini s\u0131k\u0131yor; hatta elleri de pamuk gibi demek zorunday\u0131m, kendisinin raconuna g\u00f6lge d\u00fc\u015f\u00fcrme pahas\u0131na. Ve ayn\u0131 \u015fekilde kendisiyle foto\u011fraf da \u00e7ektirmek zorundayd\u0131m, \u00e7ektirdim nitekim… Yeme\u011fin muhte\u015fem oldu\u011funu da s\u00f6ylemeden ge\u00e7memek laz\u0131m: Kavurmalar, \u015fi\u015fler, \u00f6ncesinde k\u00f6zlenmi\u015f patl\u0131canlar, her \u015fey leziz. Garsonlar da rak\u0131m\u0131za buz “b\u0131rak\u0131rken” -f\u0131tratlar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen- son derece nazik, sayg\u0131l\u0131.<\/p>\n

Mor Cercis Kilisesi, senede bir g\u00fcn a\u00e7\u0131l\u0131rm\u0131\u015f. Say\u0131lar\u0131 memleketimin ac\u0131kl\u0131 ko\u015fullar\u0131 sonucu son derece azalan S\u00fcryaniler, anavatanlar\u0131 olan b\u00f6lgedeki bir s\u00fcr\u00fc d\u00fcnya g\u00fczeli kiliselerini ya\u015fatmak ad\u0131na her hafta pazar ayinini ba\u015fka kilisede yaparlarm\u0131\u015f, bu pazar\u0131n kazanan\u0131 da Mor Cercis. Kilisenin i\u00e7inde k\u00fc\u00e7\u00fck cemaat s\u0131ralara oturmu\u015f ayini idrak ederken \u00e7ocuklar hem pelu\u015f oyuncaklar\u0131yla etrafta ko\u015farak oynuyor, hem bir yandan a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131n i\u00e7inden s\u00f6ylenen ilahiye e\u015flik ediyor.<\/p>\n

Bir halk\u0131, bir toplulu\u011fu, bir inanc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum\u2026 Ba\u011fr\u0131mdaki en b\u00fcy\u00fck \u00e7entiklerden birinin m\u00fcsebbibi olan S\u00fcryaniler\u2019i. Bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn kendini koruma ve var olma \u00e7abas\u0131na ne kadar k\u0131zabilir insan? Peki b\u00fct\u00fcn bu halklar nas\u0131l, ne zamana kadar kendini ayr\u0131 tutabilir, kimli\u011fini koruyabilir? Ac\u0131s\u0131z bir gelecek kim i\u00e7in, nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn?.. \u201d\u00d6fkelenin ama \u00f6fkeyle hareket etmeyin. Birbirinize kar\u015f\u0131 \u015fefkatli olun… Ne s\u00f6yleyece\u011fim diye \u00f6nceden d\u00fc\u015f\u00fcnmeyin. Sizden konu\u015facak olan Baba’n\u0131zd\u0131r…”<\/p>\n

Tevat\u00fcre g\u00f6re cezaevinin \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7erken bir kere korna \u00e7alan adli mahkumlara selam veriyormu\u015f, iki kere \u00e7alan siyasi mahkumlara. Ya \u00fc\u00e7 kere \u00e7alan? Uyan\u0131k soruya yan\u0131t an\u0131nda geliyor Mesut\u2019tan: O da \u201cBen ka\u00e7t\u0131m, sen kald\u0131n,\u201d demek! Kilise d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc Mardin Cezaevi\u2019nin \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7iyor yolumuz. Farkl\u0131 bir insan ili\u015fkileri, ileti\u015fim usulleri var buralarda. Misal Diyarbak\u0131rl\u0131lar, diyelim \u201cAraba laz\u0131m,\u201d dedin, cevap verirmi\u015f: \u201cAraba k\u00f6pe\u011findir!\u201d D\u00fcn ak\u015fam bakkal da di\u015f f\u0131r\u00e7as\u0131n\u0131n fiyat\u0131n\u0131 sordu\u011fumda \u015f\u00f6yle dedi: \u201cVarsa 2.5 lira, yoksa bizden olsun!\u201d Ee, hani esnafl\u0131k?! Mesut\u2019un \u2018Peder\u2019 nam\u0131na \u2018Ebule\u2019 dedi\u011fi papaz ahbab\u0131 ona Mesut abi dermi\u015f. Herkesin sayg\u0131 g\u00f6sterme usul\u00fc farkl\u0131!<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de ba\u015fka 4 dilli belediye var m\u0131 acaba? Belediye binas\u0131nda olsun, t\u00fcm ara\u00e7lar\u0131nda olsun, hem de \u015fehirde ba\u015fka baz\u0131 yerlerde de, tabelalar T\u00fcrk\u00e7e, K\u00fcrt\u00e7e, S\u00fcryanice ve Arap\u00e7a yaz\u0131l\u0131! Ne g\u00fczel geliyor bu bana; \u0130spanya\u2019da s\u00fcrekli kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m medeni bir yakla\u015f\u0131m. Sonra Nusaybin do\u011fumlu rehberimiz, 11 \u00e7ocu\u011fun ortancas\u0131 Mesut bize \u00e7ok yabanc\u0131 olan K\u00fcrt a\u015firetlerini, klanlar\u0131n\u0131, ailelerini biraz anlat\u0131yor: \u201cBizim k\u00f6ylerin,\u201d diyor, \u201cyar\u0131s\u0131 Suriye\u2019de kald\u0131\u2026\u201d Anlam\u0131yorum, bizim k\u00f6ylerin derken?..<\/p>\n

\u201cBizde hep biz diye konu\u015fulur. Sadece yemek ve y\u00fcr\u00fcmek i\u00e7in ben kullan\u0131l\u0131r, onda da \u2018Ben kendime yiyorum, ben kendime y\u00fcr\u00fcyorum\u2019 gibi bir \u015fekilde. Ben \u015eeyh Mala Bube a\u015firetindenim, Ehl-i Beyt\u2019tendir ailemiz, daha okula gitmezken 5-6 b\u00fcy\u00fck dedemi sayard\u0131m, bu b\u00f6yledir, herkes o\u011fullar\u0131na bunlar\u0131 \u00f6\u011fretir. Burada kimlerdensin denince a\u015firet ad\u0131n\u0131 s\u00f6yleriz, mesela Urfa\u2019da Kikan diye bilirler daha geni\u015f isim olarak. Bizim ailemiz, bizim topra\u011f\u0131m\u0131z, bizim k\u00f6y\u00fcm\u00fcz. Feodal bir sistem de\u011fil ama, her \u015fey ortak mal. Akrabalar\u0131m\u0131z\u0131n yar\u0131s\u0131 Suriye\u2019de, niye derseniz oras\u0131 Suriye de\u011fildi ki, bizim k\u00f6ylerimizdi, bir g\u00fcn bir s\u0131n\u0131r \u00e7ektiler, ailemizin yar\u0131s\u0131 orda kald\u0131\u2026\u201d<\/p>\n

Havaalan\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ilk g\u00fcneydo\u011fu esprisinden sonra (\u201cDedecan Ocakba\u015f\u0131: Ac\u0131n\u0131n en tatl\u0131s\u0131!\u201d) yollarda Organik Et Lokantas\u0131 ve 5. Mardin Bulgur Festivali tabelalar\u0131 bizi g\u00fcl\u00fcmsetiyor. Otelimizin ad\u0131 \u0130zala, S\u00fcryanice \u00e7\u0131plak da\u011f demekmi\u015f. B\u00f6lgenin da\u011flar\u0131n\u0131n ad\u0131 olan Tur Abdin, Tanr\u0131\u2019ya kulluk edenlerin da\u011f\u0131. \u0130lk H\u0131ristiyanlar\u0131n Roma \u0130mparatorlu\u011fu zulm\u00fcnden ka\u00e7arak da\u011flarda kurduklar\u0131 kilise ve manast\u0131rlarla dolu Tur Abdin da\u011flar\u0131. Dara ise Darius\u2019un kurdu\u011fu \u015fehir, ger\u00e7i \u015fimdi Mardin\u2019in bir mahallesi olarak tenzili r\u00fctbe olmu\u015f ama muhtar\u0131 \u0130brahim abiye Roma Valisi deniyor; sa\u00e7lar, g\u00f6zl\u00fckler, k\u0131yafet, hava d\u00f6rt d\u00f6rtl\u00fck! \u0130brahim abinin evine gidiyoruz ve hat\u0131rlamak istemedi\u011fim kadar \u015fahane bir yemek yiyoruz. Hat\u0131rlarsam geri gidip kap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7almam gerekecek \u00e7\u00fcnk\u00fc.<\/p>\n

Sadece yeme\u011fin i\u00e7eri\u011fi de\u011fil tabii, hizmet etmeye ko\u015fturan o \u0131\u015f\u0131k y\u00fczl\u00fc k\u0131zlar, gen\u00e7 kad\u0131nlar, eller arkada volta atarak durumu tefti\u015f eden adamlar, kocaman k\u00f6y odas\u0131n\u0131n ortas\u0131nda yery\u00fcz\u00fc sofras\u0131 gibi kurulmu\u015f uzun ve zengin yer sofras\u0131, park yerinde park etmi\u015f duran ve s\u0131rtlar\u0131n\u0131 kalkerde ka\u015f\u0131yan e\u015fekler, hepsi \u00f6\u011flen yeme\u011fimizi \u015fahane yapan etkenler aras\u0131nda. Ama heyhat, \u201cDoymak yoktur, kalkmak \u00e2dettendir!\u201d Hem daha gezecek yerler s\u0131rada: Mesut\u2019un elleriyle kazd\u0131\u011f\u0131 nekropol gezilecek, ilk ha\u00e7 \u00e7izimi g\u00f6r\u00fclecek, bodrumdaki kemiklerin hikayesi dinlenecek\u2026<\/p>\n

Waled abi, diye sesleniyor \u015fof\u00f6r\u00fcm\u00fcz Ey\u00fcp. Herkes mi cin gibi ve haz\u0131rcevap buralarda? \u201cNe \u00e7ektin bizden be Ey\u00fcp!\u201d diyorum, \u201cYok esta\u011ffurullah, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131d\u0131r,\u201d diyor Ey\u00fcp. Waled abi, yani Mesut sokaklarda ve k\u00f6ylerde herkese laf ata ata, \u015fakala\u015farak ilerliyor; esprilerin denk gelenleri ise bize terc\u00fcme ediliyor\u2026 Asl\u0131nda her \u015feyi \u00e7ok hafifletiyoruz, Mesut ba\u015fta hepimiz, ama ilk g\u00fcn Urfa-Mardin karayolunda hava karar\u0131nca \u00f6ndekilerin gerildi\u011finin de fark\u0131nday\u0131z, kapal\u0131 yollar\u0131n ve barikatlar\u0131n espri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n da, hedef olmamak i\u00e7in orta boy otob\u00fcsle gezmedi\u011fimizin, Dara\u2019n\u0131n may\u0131s ortas\u0131nda 2016\u2019n\u0131n ilk turunu a\u011f\u0131rlamas\u0131n\u0131n ne ac\u0131kl\u0131 oldu\u011funun, muhte\u015fem denilen Midyat oteli Kasr\u0131 Nehroz\u2019un kapal\u0131 olmas\u0131n\u0131n, b\u00fcy\u00fcl\u00fc Midyat\u2019a ko\u015fullardan dolay\u0131 gidemememizin, esnaf\u0131n bo\u015f ve umutsuz oturdu\u011funun\u2026 Abbaralarda gezerken yan\u0131m\u0131zdan bir o\u011flan ge\u00e7iyor arkada\u015f\u0131na, \u201cEskiden buralarda hep turist olurdu, \u015fimdi yerli var\u201d diyerek. Eskiden susard\u0131m, \u015fimdi diyorum: \u201cSen bizi be\u011fenmiyorsun?!\u201d \u201cYok abla yani\u2026\u201d<\/p>\n

Ak\u015fam g\u00fczel g\u00fczel yeme\u011fimizi yiyor, bol bol rak\u0131m\u0131z\u0131 i\u00e7iyoruz. Yandaki binada Be\u015fikta\u015f\u2019\u0131n \u015fampiyonlu\u011funu kutlayanlar\u0131n c\u00f6mert\u00e7e s\u0131kt\u0131\u011f\u0131 kur\u015funlardan da \u015fans eseri kurtulduktan sonra, otele d\u00f6nmek \u00fczere han\u0131m han\u0131mc\u0131k y\u00fcr\u00fcrken, \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7ti\u011fimiz kervansaraydan tatl\u0131 bir m\u00fczik geliyor. Ge\u00e7ecekken herkes bir ka\u00e7amak birbirine bak\u0131yor, Yahu g\u00fczel de s\u00f6yl\u00fcyormu\u015f k\u0131z, mekan da ho\u015f, falan diye. Sonunda hadi bir kahve i\u00e7elim diye giriyoruz ki\u2026<\/p>\n

Bilmedi\u011fimiz tatl\u0131 t\u00fcrk\u00fclerden Leylim Ley\u2019e, istek \u015fark\u0131lar\u0131ndan Odam Kire\u00e7tir Benim\u2019e uzanmas\u0131n m\u0131 repertuar! Kahveleri i\u00e7iyoruz i\u00e7mesine de ard\u0131ndan, yahu tam da rak\u0131l\u0131k ortam diye \u00f6nce espri yaparken sonra bir bak\u0131yoruz 180 derece ani d\u00f6n\u00fc\u015fle rak\u0131 sipari\u015f vermi\u015fiz bile\u2026 Yan masayla kayna\u015fmalar, pe\u00e7etelerle Sar\u0131 Gelin\u2019ler, halaylar derken bir kez daha keyiften ayaklar\u0131m yere basm\u0131yor. Bah\u00e7ede ye\u015fil \u00e7\u0131nar, boyun boyuma uyar\u2026 Sen bana yar olmazs\u0131n, y\u00fcz\u00fcme g\u00fclme benim\u2026 Diyarbak\u0131rl\u0131 m\u00fczik \u00f6\u011fretmeni Leyla\u2019ya \u00e7ekici sesi i\u00e7in gecenin sonunda bizzat te\u015fekk\u00fcr ediyorum.<\/p>\n

Mesut neler neler anlat\u0131yor, dinlemeye ancak yeti\u015fiyor insan, yazmak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc: K\u00fcrt\u00e7e ben, do\u011fa, \u00e7ocuk kelimelerinin harika anlamlar\u0131 oldu\u011funu, 40 say\u0131s\u0131n\u0131n bir \u015feye kutsall\u0131k atfetmek i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u015fu an koca apartmanlarla al\u0131\u015fveri\u015f merkezleriyle dolu Yeni \u015eehir\u2019in 10-15 y\u0131l \u00f6nce badem a\u011fa\u00e7lar\u0131 ve asmalarla dolu oldu\u011funu, Mardin M\u00fczesi\u2019nin tarihinin \u00f6nceden M\u00d6 300 olup kendisinin paleolitik \u00e7a\u011f kaz\u0131lar\u0131yla M\u00d6 60.000\u2019e \u00e7ekti\u011fini, buralarda k\u0131z meselelerine \u201cdawa\u201d dendi\u011fini ve adamlar\u0131n gururla \u201cdawam\u0131n haberi yoktur!\u201d diye platonik a\u015fklar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, S\u00fcryani papazlara baba anlam\u0131na gelen \u2018Ebule\u2019, metropolite ise b\u00fcy\u00fckbaba anlam\u0131ndaki \u2018Seyidne\u2019 dendi\u011fini, kendisine Kud\u00fcs\u2019teki \u00e7ile yolunu y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in papaz\u0131n \u201cM\u0131ksi ho\u015f geldin,\u201d dedi\u011fini, Mardin\u2019in en g\u00fczel eserlerini ta\u015ftan oyan Yusuf ustan\u0131n en be\u011fendi\u011fi ta\u015f i\u015f\u00e7iliklerinin Edirne Selimiye Camii ile Nusaybin Mor Yakup Kilisesi oldu\u011funu, lalenin \u2018tek so\u011fan, tek \u00e7i\u00e7ek\u2019 olmas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc \u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde Allah\u2019\u0131n tekli\u011fini simgeledi\u011fini, Kas\u0131miye Medresesi\u2019nin ta\u015f\u0131n\u0131n kalker olup kalkerin g\u00fcne\u015fle k\u0131zard\u0131\u011f\u0131n\u0131, medrese kap\u0131lar\u0131n\u0131n \u00f6\u011frencinin girerken sayg\u0131, \u00e7\u0131karken tevazu ile e\u011filmesi i\u00e7in ufak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, G\u00f6beklitepe tap\u0131naklar\u0131n\u0131n \u201c7 ad\u0131m kuzeye git, 7 ad\u0131m g\u00fcneye git, 7 ad\u0131m bat\u0131ya git, 7 ad\u0131m do\u011fuya git\u201d diyerek \u00f6zetle insana s\u00f6yledi\u011finin \u201cKendinde kal!\u201d oldu\u011funu\u2026<\/p>\n

Ama a\u015fk olsun ya Mesut, Daral\u0131lar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 komik ya\u011fmur duas\u0131n\u0131 da anlatmay\u0131 unuttun, Deyr\u00fclzafaran\u2019\u0131 kuru kuruya anlatan rehber Mikail\u2019in \u00fcst\u00fcne renklendirmeyi de! Bizim bu turu tekrar yapmam\u0131z gerekecek san\u0131r\u0131m – her ne kadar Mardin turu yapan \u00e7o\u011funlu\u011fun g\u00f6rmedi\u011fi yerler g\u00f6rd\u00fcysek de\u2026<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin antik d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck \u015faraphanelerinden biri, Mardin\u2019in hemen kenar\u0131nda. Mesut rehber \/ organizat\u00f6r pozisyonundan heyecanl\u0131 k\u00e2\u015fif \/ arkeolog pabu\u00e7lar\u0131na ge\u00e7erek anlat\u0131yor: Buray\u0131 tahayy\u00fcl edin, kiraz, mu\u015fmula, b\u0131tt\u0131m, menengi\u00e7 a\u011fa\u00e7lar\u0131yla, asmalarla dolu. Az a\u015fa\u011f\u0131da manast\u0131r ve k\u00fclliyesi. T\u00fcm \u00e7evrenin \u00fcz\u00fcm hasad\u0131 burada toplan\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc papaz\u0131n hasad\u0131 kutsamas\u0131 laz\u0131m! \u00dcz\u00fcm suyu ile dolduk\u00e7a sarn\u0131\u00e7lar bir \u00f6tekine ak\u0131t\u0131r fazlas\u0131n\u0131. Burada be\u015f dakika sessizce durun, o zamanlar\u0131, o ortam\u0131 tahayy\u00fcl edin\u2026<\/p>\n

Varl\u0131klar\u0131 bizim i\u00e7in ayn\u0131 derecede heyecan verici, cemaati yar\u0131m ki\u015fi olan Keldani Kilisesi (senenin yar\u0131s\u0131nda Mardin\u2019de olan bir ki\u015filik cemaati b\u00f6yle de\u011ferlendiriyor Mesut); 200 y\u0131l \u00f6ncesine kadar bu topraklarda var olan ve g\u00fcne\u015fe tapan \u015eemsi\u2019lerin \u015fimdi marangozhane olarak kullan\u0131lan tap\u0131na\u011f\u0131; naif ve sade S\u00fcryani dini \u00e7izimleriyle dolu K\u0131rklar Kilisesi. \u201cHaz\u0131r\u0131z Ebule,\u201d deyince Ebule Gabriel al\u0131\u015fkanl\u0131kla anlatmaya ba\u015fl\u0131yor kilisenin ve cemaatin tarihini. Buran\u0131n tarih boyunca sadece kilise olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurguluyor, b\u00f6lgede \u00f6zel bir durum tabii; \u201cPazar ayinine kat\u0131l\u0131m cemaat i\u00e7in mecburi, bizi yaratan Tanr\u0131\u2019ya \u015f\u00fckretmek i\u00e7in.\u201d<\/p>\n

Tarih marih iyi ho\u015f tabii ama biz bir yandan da Mardinli tak\u0131c\u0131lara \u015f\u00fckrediyoruz: Bu nas\u0131l zerafetler, nas\u0131l g\u00fczellikler! Nas\u0131l de\u011fi\u015fik g\u00fcm\u00fc\u015fler, ne zarif, \u00f6zg\u00fcn, \u00e7e\u015fitli tak\u0131lar, her zevke, hem de bizler gibi \u2018se\u00e7ici\u2019 kitleye (okunu\u015fu: k\u0131l\u00e7\u0131k!) dahi hitap eden\u2026 Trabzon i\u015fi bilezikleri, g\u00fcm\u00fc\u015f y\u00fcz\u00fckleri, mozaik k\u00fcpeleri birbirimizin ellerinden kap\u0131yoruz. Ard\u0131ndan el i\u015fi tahta oymalar\u0131 ve \u015fahmeranl\u0131 aynalar, bak\u0131rlar geliyor. F\u0131r\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fik ekmekleri, mavi bademin hafifi olan hayalet bademler, tahinli irmik helvalar\u0131, kabak \u00e7ekirdekleri, Deyr\u00fclzafaran\u2019dan S\u00fcryani \u00e7\u00f6re\u011fi, safranl\u0131 \u00e7ay, az miktarda da \u00e7ul \u00e7aput elimizi kolumuzu dolduruyor, cepleri de bo\u015falt\u0131rken.<\/p>\n

* * *<\/p>\n

\"IMG_2554\"<\/p>\n

“Yol kapal\u0131. \u015eehir i\u00e7inden gidece\u011fiz havaalan\u0131na.” Bir yan\u0131m s\u0131cak sar\u0131 ta\u015f, kiliseler, manast\u0131rlar, abbaralar, darac\u0131k ve kat kat sokaklar. \u015eehrin \u00f6zg\u00fcn yerle\u015fiminde tek bir pencere bir di\u011ferine bakmaz, tek bir ev \u00f6tekinin g\u00fcne\u015fini kesmezmi\u015f. Sonradan bir bir d\u00fczensiz, sayg\u0131s\u0131z \u015fekilde de\u011fi\u015fmi\u015f binalar\u0131n \u00e7o\u011fu. Ana ta\u015f\u0131t e\u015fekmi\u015f \u015fehirde, o y\u00fczden \u015fehir i\u00e7inde araba ge\u00e7en sokak say\u0131s\u0131 bir bu\u00e7uk; bir de yine Mesut\u2019un \u201cSanki devam\u0131nda bir s\u00fcr\u00fc cadde daha varm\u0131\u015f gibi!\u201d diye s\u00fcrekli dalga ge\u00e7ti\u011fi 1. Cadde.<\/p>\n

\u00d6te yan\u0131m a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru u\u00e7suz bucaks\u0131z, boz ova, uzakla\u015ft\u0131k\u00e7a bulan\u0131p g\u00f6ky\u00fcz\u00fcyle birle\u015fen Mardin Denizi. A\u011fz\u0131mda kalan S\u00fcryani kahvesi tad\u0131yla ovaya do\u011fru inerek uzakla\u015f\u0131yorum \u015fehirden. Radyo \u00f6nce s\u0131radan K\u00fcrt ezgileri \u00e7alarken, tam bu s\u0131ralarda \u00f6l\u00fcm kusmaya ba\u015fl\u0131yor: Bug\u00fcnk\u00fc operasyon, Mardin, Nusaybin, 1 uzman \u00e7avu\u015f, marttan beri 300 k\u00fcsur etkisiz hale getirilen, 60 \u015fehit\u2026<\/p>\n

Hah, diyorum, cuk oturdu \u015fimdi, kaymakl\u0131 ekmek kaday\u0131f\u0131. Bu topraklardan \u015fimdiye kadar huzur i\u00e7inde uzakla\u015fabilen olmu\u015f mu ki?! Ya huzur i\u00e7inde ya\u015fayabilen? Derdiniz tasan\u0131z ne uzak bizimkinden, diyorum. \u201cI gave you everything, America, and now I am nothing\u2026\u201d El i\u015finden, g\u00fczellikten, lezzetten, e\u011flenmekten, a\u015fktan, Bir\u2019likten. Oysa esas olan onlar! Sizse \u00f6l\u00fcm g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131yor, \u00f6l\u00fcm yarat\u0131yorsunuz. D\u00fc\u015fman g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131yor, d\u00fc\u015fman \u00fcretiyorsunuz. Ah bu g\u00f6zler do\u011frulmad\u0131k\u00e7a, ah bu kalpler temizlenmedik\u00e7e Mardin ne huzura kavu\u015fur, ne bana yar olur, ne ba\u015fkas\u0131na\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mardin’i ilk ziyaretimde tekrar gelece\u011fimi s\u00f6ylemi\u015ftim. \u0130\u015fte nihayet 6 seneden sonra yeni bir Do\u011fu seferi ile k\u0131smet oldu bu s\u0131cak sar\u0131 \u015fehri bir de s\u0131caklarda…<\/p>\n

Devam\u0131 i\u00e7in…Mardin: Sen bana yar olmazs\u0131n,\u00a0y\u00fcz\u00fcme g\u00fclme benim\u2026<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[13],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/401"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=401"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/401\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":406,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/401\/revisions\/406"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=401"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=401"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=401"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}