![\"IMG_5679\"](\"http:\/\/www.candanturhan.com\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/IMG_5679.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Egzotik turistik destinasyonlar\u0131n en ba\u015fa \u00e7\u0131k\u0131labiliri, en medenisi herhalde Fas. Peki ama g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn vahim d\u00fcnya konjonkt\u00fcr\u00fcnde M\u00fcsl\u00fcman bir \u00fclke nas\u0131l bu kadar ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc, bu kadar a\u00e7\u0131k fikirli, bu kadar huzur dolu olabiliyor?..<\/strong><\/em><\/p>\n Belki de ezan bizim i\u00e7in bir ipucu: Buras\u0131 M\u00fcsl\u00fcman bir \u00fclke ama bildi\u011finiz gibi de\u011fil, diyor\u2026 K\u0131sa, tekd\u00fcze, tats\u0131z bir ses burda ezan. Rehberimiz G\u00fcndo\u011fan (soyad\u0131 da G\u00fcne\u015f, ayr\u0131ca oturdu\u011fu sitenin ad\u0131 G\u00f6kdeniz! Do\u011fal rehber bu kadar olur :)) bir keresinde tur s\u0131ras\u0131nda bir camiyi gezmeye gittiklerini anlat\u0131yor, namaz vakti niye kimsenin gelmedi\u011fini soruyorlar imama, ald\u0131klar\u0131 cevap: Namaz\u0131 biz g\u00fcnl\u00fck toptan k\u0131l\u0131yoruz!<\/p>\n Ger\u00e7ekten Fas\u2019\u0131n \u0130slam yorumu, hi\u00e7 al\u0131\u015f\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, al\u0131\u015f\u0131kl\u0131k bir yana a\u015fina bile olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir \u015fekilde. Ho\u015fuma gitti\u011fini de s\u00f6ylemem laz\u0131m: En ba\u015fta dikkatimi \u00e7eken, herkesin kendi i\u015fine bakmas\u0131. Esas\u0131nda \u0130slam\u2019\u0131n \u00f6\u011f\u00fctledi\u011fi ama malum, do\u011fulu M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyas\u0131nda tam tersi uygulanan \u201cherkesin inanc\u0131 kendine\u201d prensibi burada ger\u00e7ekten hayata ge\u00e7irilmi\u015f. Sokaktaki halk\u0131n yar\u0131s\u0131 -kad\u0131n erkek dahil- kat\u0131 \u0130slami k\u0131yafetle gezerken \u00f6teki yar\u0131s\u0131 Amsterdam k\u0131vam\u0131nda – ve hi\u00e7 kimse \u00f6tekine k\u00f6t\u00fc g\u00f6zle, k\u00f6t\u00fc niyetle bakm\u0131yor. Hatta galiba hi\u00e7 bakm\u0131yor. Dar ti\u015f\u00f6rt\u00fcyle \u015fortu aras\u0131nda g\u00f6be\u011fini sergileyen bir k\u0131z, \u00e7ar\u015fafl\u0131 kad\u0131n\u0131n veya c\u00fcbbeli adam\u0131n yan\u0131ndan ge\u00e7erken hi\u00e7bir tedirginlik yok ortada. Oh be! Medeniyet ne g\u00fczel \u015feymi\u015f\u2026<\/p>\n Kazablanka havaalan\u0131ndan Marake\u015f \u015fehrine zeytinlikler, bo\u015fluklar, saman rengi tarlalar aras\u0131ndan d\u00fczg\u00fcn bir karayolundan gidiyoruz. Yol kenarlar\u0131nda ara ara toprak duvarlar var k\u0131rm\u0131z\u0131, pembe tonlar\u0131nda, y\u0131k\u0131k evler, avlular, halen meskun mu diye merak uyand\u0131ran. Tek ba\u015flar\u0131nalar \u00e7\u00fcnk\u00fc. Ama sonra bak\u0131yoruz, evin \u00fcst\u00fcnde bir \u00e7anak anten duruyor\u2026 veya \u00e7evrede, bo\u015flu\u011fun ortas\u0131nda dolanan bir insan. O zaman anla\u015f\u0131l\u0131yor ki evet, orada ya\u015fayan var.<\/p>\n Renklerin \u00e7arp\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, minarelerin kareli\u011fi, insanlar\u0131n s\u00fckuneti Fas\u2019\u0131 ay\u0131rt eden \u015feyler. Bir rivayete g\u00f6re bu s\u00fckunet ot bollu\u011fundan kaynaklan\u0131yormu\u015f: Eh, yapacak pek bir \u015fey yok, bari t\u00fctt\u00fcrelim de ne\u015femizi bulal\u0131m!.. Kad\u0131nlar\u0131n rahatl\u0131\u011f\u0131 da benim i\u00e7in ayn\u0131 derecede dikkat \u00e7ekici: Hayat\u0131n her alan\u0131nda kad\u0131nlar aktif, motor \u00fcst\u00fcnde de, d\u00fckkan veya lokanta y\u00f6netiminde de, sevgili kolunda da g\u00f6r\u00fclebiliyor, her t\u00fcrl\u00fc k\u0131yafet i\u00e7inde.<\/p>\n Arab\u0131n k\u0131rm\u0131z\u0131s\u0131, burada Ma\u011fribinin mavisi olmu\u015f: Majorel mavisi. Her yerde, her k\u00f6\u015fede, her kapa\u011f\u0131n alt\u0131nda bir par\u00e7a da olsa Majorel mavisi var! Nedense b\u00f6yle modern bir estetik kavram\u0131 beklemiyor insan Fas\u2019tan, bir \u015fekilde daha \u201coriental\u201d olmas\u0131n\u0131 bekliyor\u2026 Ama i\u015fte orada Frans\u0131zlar\u0131n s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fi ve \u0130spanya\u2019n\u0131n fiziksel yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 devreye giriyor herhalde ve sokaktan kap\u0131ya, k\u0131yafetten binaya her \u015feyde bir Arap \u00fclkesinde olabilecek en zarif g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n Essaouira: argan b\u00f6lgesi. Yolda giderken, bo\u015flu\u011fun ortas\u0131nda bir e\u015fek. Ard\u0131ndan bir kad\u0131n, tek eliyle bu\u011fday bi\u00e7iyor. Entarili bir adam ve koyunlar\u0131. Fas\u2019a \u00f6zg\u00fc, hatta Fas\u2019\u0131n sadece bu b\u00f6lgesine \u00f6zg\u00fc, insan eliyle yeti\u015ftirilemeyen yabani argan a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131lg\u0131n ye\u015fili daha sonra ba\u015fl\u0131yor. Menengi\u00e7e benzeyen bu a\u011fac\u0131n meyvelerinden ya\u011flar, kremler, tahinler, yemelik \u00fcr\u00fcnler, neler yap\u0131lm\u0131yor neler\u2026 Ate\u015f pahas\u0131 da olmas\u0131na ra\u011fmen (o kadar eme\u011fe ancak!) kap\u0131\u015f kap\u0131\u015f gidiyor argan \u00fcr\u00fcnleri.<\/p>\n Sahilde insanlar g\u00fcne\u015f g\u00f6rmenin keyfiyle soyunup serilir, denize girerken \u00e7alg\u0131c\u0131lar, g\u00f6stericiler her daim \u00e7al\u0131\u015fmakta: Her yerde m\u00fczik, tapon da olsa hayat\u0131n i\u00e7inde s\u00fcrekli; ak\u015famlar\u0131 restoranlarda hep bir g\u00f6steriler, oyunlar, danslar\u2026 G\u00f6bekleri, bacaklar\u0131 ortada bu k\u0131zlar Arap de\u011fil mi, M\u00fcsl\u00fcman de\u011fil mi? \u00d6yle ama\u2026 Erkeklerin bak\u0131\u015flar\u0131yla kad\u0131nlar\u0131 hi\u00e7 rahats\u0131z etmedi\u011fi bir nadide M\u00fcsl\u00fcman \u00fclke buras\u0131! Ha, bir kere laf at\u0131ld\u0131k, o da \u0130spanyolca, \u015fakala\u015f\u0131r gibi medeni bir sevimlilikle.<\/p>\n Fas k\u0131sm\u0131 bir yana, yeni ileti\u015fim \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n gezmelerine g\u00fczel bir \u00f6rnek bu seyahat. \u00d6rne\u011fin oturmu\u015f doya doya manzaraya bakan birisi i\u00e7in yap\u0131lan ele\u015ftiri \u015f\u00f6yle:<\/p>\n \u201cHi\u00e7bir \u015fey yapm\u0131yor, resim de \u00e7ekmiyor, sadece bak\u0131yor!\u201d Hani resim \u00e7ekmeli ya herkes, resimler sosyal medyaya dizilecek ya en k\u0131sa zamanda\u2026Veya bir restorana girince ilk sorulan \u015fey \u015farap listesi veya men\u00fc de\u011fil, wifi \u015fifresi. Wifi olmamas\u0131 veya \u00e7al\u0131\u015fmamas\u0131 ciddi isyanlara yol a\u00e7abiliyor, egzotik diyar gezen turistler aras\u0131nda!<\/p>\n Restoran deyince, Fas yemeklerinde salata yok. Salade Marocaine denilen \u015fey, yan yana konmu\u015f birka\u00e7 \u00e7e\u015fit sade pi\u015fmi\u015f sebze. Yemeklerde karbonhidrat da yok, s\u0131rf hayvan: kuzu, dana, tavuk, bazen bal\u0131k. Yeme\u011fin \u00fcst\u00fcne bir nevi karbonhidrat olan kuskus (bulgurun bir ba\u015fka boyutu) var tabii, \u00e7o\u011funlukla sebzeli olarak. Alkol ise her yerde gayet bol ve bizim memleketten daha normal kar\u015f\u0131lan\u0131yor. Sadece restoranlar\u0131n a\u00e7\u0131k hava b\u00f6l\u00fcmlerinde servis yapm\u0131yorlar – ama bunu da o kadar tatl\u0131 tatl\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar ki insan k\u0131zm\u0131yor. Zaten genelde -rehberimiz G\u00fcndo\u011fan\u2019\u0131n s\u00f6yledi\u011fi gibi- g\u00fcler y\u00fczl\u00fc ve servise uygun bir halk Fasl\u0131lar, daha do\u011fuya \u00f6zg\u00fc olan o gurur ve hava yok, m\u00fctevaz\u0131lar.<\/p>\n Belki bundan, belki ba\u015fta dedi\u011fim gibi her \u015feyin beklenebilece\u011finden daha uygar olmas\u0131ndan, Fas\u2019ta yerle\u015fik yabanc\u0131 \u00e7ok var, sokaklarda, d\u00fckkanlarda s\u00fcrekli sar\u0131 kafalar g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Kimse de \u201cBunlar da kim ulan!\u201d diye yabanc\u0131layarak, k\u00fc\u00e7\u00fcmseyerek bakm\u0131yor. Sanki bir sessiz bilgelik var, \u201cOlan oldu\u011fu gibidir,\u201d diye. Bir de sakin bir estetik: g\u00fczel k\u0131rm\u0131z\u0131n\u0131n g\u00fczel tonlar\u0131, patlayan mavinin yan\u0131 s\u0131ra.<\/p>\n Yves Saint Laurent\u2019\u0131n binbir \u00e7e\u015fit bitkiyi bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Majorel Bah\u00e7eleri, Marake\u015f\u2019in rengarenk, y\u0131lanlar ve maymunlarla dolu meydan\u0131 Jemaa el-Fna, bir metre yukardan barda\u011fa d\u00f6k\u00fclen \u015fekerli nane \u00e7aylar\u0131, pazarda \u00fcstleri sinek kapl\u0131 olarak sergilenen \u015ferbetli \u015f\u0131k tatl\u0131lar, sonsuz renkte ve sonsuz miktarda kuma\u015flar kuma\u015flar kuma\u015flar, Berberi i\u015fi de\u011fi\u015fik kilimler, irili ufakl\u0131, bak\u0131rdan d\u00f6vme, tam 1001 Gece Masallar\u0131 havas\u0131 yaratan lambalar, \u00e7i\u00e7eklerle dolu bak\u0131ml\u0131 ve tertemiz bulvarlar, rengarenk fesleriyle g\u00fcler y\u00fczl\u00fc veya umars\u0131z adamlar\u2026 Fas\u2019\u0131n sat\u0131rba\u015flar\u0131 bunlar.<\/p>\n Fas \u201ctam olarak\u201d anlat\u0131lmaya kalk\u0131l\u0131rsa bir \u0130hsan Oktay Anar roman\u0131 gibi uzar da gider – do\u011frusu s\u0131rf Jemaa el-Fna bile\u00a0 bir novella edebilir rahatl\u0131kla! O y\u00fczden ara ara bu uygar Arap \u00fclkesini ziyaret etmek, yerinde g\u00f6zleri, kulaklar\u0131, burunlar\u0131 d\u00f6rt a\u00e7mak, bu duyular \u015fenli\u011finin tad\u0131n\u0131 doyas\u0131ya \u00e7\u0131karmak en iyisi.<\/p>\n (Nisan 2017)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Egzotik turistik destinasyonlar\u0131n en ba\u015fa \u00e7\u0131k\u0131labiliri, en medenisi herhalde Fas. Peki ama g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn vahim d\u00fcnya konjonkt\u00fcr\u00fcnde M\u00fcsl\u00fcman bir \u00fclke nas\u0131l bu kadar ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc, bu kadar…<\/p>\n