{"id":483,"date":"2017-10-24T10:58:29","date_gmt":"2017-10-24T07:58:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.candanturhan.com\/?p=483"},"modified":"2017-10-24T10:58:29","modified_gmt":"2017-10-24T07:58:29","slug":"iste-geldi-arikuslari-veya-dogaya-guzelleme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/2017\/10\/24\/iste-geldi-arikuslari-veya-dogaya-guzelleme\/","title":{"rendered":"\u0130\u015fte geldi ar\u0131ku\u015flar\u0131\u2026 veya: Do\u011faya g\u00fczelleme"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Do\u011fa ve g\u00fcc\u00fc \u00fczerine, do\u011fa gibi, da\u011f\u0131n\u0131k g\u00f6r\u00fcn\u00fcp kendine g\u00f6re bir d\u00fczeni olan, kar\u0131\u015f\u0131k ama uyumlu bir yaz\u0131\u2026<\/strong><\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-full wp-image-484\" src=\"http:\/\/www.candanturhan.com\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/IMG_0216-e1508831849203.jpg\" alt=\"IMG_0216\" width=\"3264\" height=\"2448\" srcset=\"https:\/\/www.candanturhan.com\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/IMG_0216-e1508831849203.jpg 3264w, https:\/\/www.candanturhan.com\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/IMG_0216-e1508831849203-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.candanturhan.com\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/IMG_0216-e1508831849203-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.candanturhan.com\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/IMG_0216-e1508831849203-644x483.jpg 644w\" sizes=\"(max-width: 3264px) 100vw, 3264px\" \/><\/p>\n<p>Evin serinli\u011finden d\u0131\u015far\u0131, s\u0131cak terasa ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131mda b\u0131c\u0131r b\u0131c\u0131r sesler duyuyor, kafam\u0131 arkaya e\u011fip dikkatle yukar\u0131, sese do\u011fru bak\u0131p sar\u0131l\u0131 mavili narin yarat\u0131klar\u0131 ufak dairelerle h\u0131zl\u0131 h\u0131zl\u0131 u\u00e7arken g\u00f6r\u00fcyorsam, gelmi\u015fler demektir: Ar\u0131ku\u015flar\u0131 ve onlarla birlikte sonbahar. Deniz kenarlar\u0131 ar\u0131l\u0131d\u0131r art\u0131k. Da\u011fda bay\u0131rda bir iki sersemlemi\u015f y\u0131lan g\u00f6r\u00fcl\u00fcr arada. Sonra\u2026 Sonras\u0131 g\u00fcz. Sabahlar geriler, ak\u015famlar\u0131 serinlik erken gelir\u2026 Ama ne olursa olsun hep, hep g\u00fczel bir \u015feyler hissedilir.<\/p>\n<p>Amerika\u2019dan d\u00f6nd\u00fcm yeni. Kuzeybat\u0131s\u0131ndayd\u0131m, bildi\u011fimiz anlamdaki \u201cAmerika\u201d kelimesinin tarif etti\u011fi her \u015feyden \u00e7ok uzak, do\u011fayla ya\u015fayan Kanada ile i\u00e7i\u00e7e insanlar\u0131n \u00fclkesinde. Oralar, Seattle, Portland, Bat\u0131 Kanada do\u011fayla bir ve b\u00fct\u00fcn\u00a0 yerler. \u0130nsanlar\u0131 sakin, uyumlu, topraklanm\u0131\u015f. Huzurlu \u00e7\u00fcnk\u00fc kendi do\u011fas\u0131yla uyum i\u00e7inde.<\/p>\n<p>G\u00fcnd\u00fcz yenge\u00e7 avlay\u0131p ak\u015fam onu yiyor, somon tutup bah\u00e7elerindeki ate\u015fte onu t\u00fcts\u00fcl\u00fcyor, fazla yenge\u00e7lerle f\u00fcme somon paketlerini e\u015fe dosta g\u00f6nderiyorlar. Gazetelerinde konular m\u00fcltecilerin ve evsizlerin de burda bar\u0131nma haklar\u0131 oldu\u011fu, daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131da t\u00fcketmek i\u00e7in neye dikkat etmemiz gerekti\u011fi, karbon ayak izimizi azaltarak hangi canl\u0131lar\u0131n habitat\u0131na katk\u0131da bulunabilece\u011fimiz. Geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00e7\u00f6plerinin do\u011fru ayr\u0131lmas\u0131, gereksiz elektrik, gaz vb enerji kullan\u0131lmamas\u0131, korulukta patika d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131p canl\u0131 hayat\u0131na zarar verilmemesi gibi her t\u00fcrl\u00fc \u015fey, hep vatanda\u015flar\u0131n can\u0131 g\u00f6n\u00fclden uygulay\u0131p uygulatt\u0131\u011f\u0131 konular. \u00c7\u00fcnk\u00fc: Do\u011fa 1 numarada geliyor.<\/p>\n<p>Do\u011fan\u0131n \u00f6rselenmesi halk\u0131n e\u011flendi\u011fi, dalga ge\u00e7ti\u011fi de\u011fil, 7\u2019den 70\u2019e herkesin \u00e7ok ciddiye ald\u0131\u011f\u0131 ve ay\u0131plad\u0131\u011f\u0131 bir konu. Kimse i\u00e7in \u201cAman, bo\u015fver!\u201d de\u011fil, denize d\u00fc\u015fen bir ka\u011f\u0131t mendil veya yanl\u0131\u015f \u00e7\u00f6p kutusuna at\u0131lan bir yo\u011furt kab\u0131 veya biraz l\u00fcks i\u00e7in a\u00e7\u0131lan bir klima. Hepsi hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yor, \u00e7\u00fcnk\u00fc do\u011fa e\u015fittir hayat.<\/p>\n<p>Bir yandan Amerika, \u00f6zellikle kuzeybat\u0131s\u0131 ve bat\u0131s\u0131, \u015fu anda wildfire dedikleri \u00e7\u0131lg\u0131n orman yang\u0131nlar\u0131 ile m\u00fccadele ediyor. Ayn\u0131 anda y\u00fczlerce hektar, onlarca da\u011f veya tepe yan\u0131yor, \u00fclkenin t\u00fcm itfaiyecileri ve g\u00f6n\u00fcll\u00fcleri kendilerini ate\u015flere atarken\u2026 Oysa -Kanada men\u015feli, Beside adl\u0131 do\u011fa dergisinin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla anlatt\u0131\u011f\u0131 gibi- wildfire\u2019lar do\u011fan\u0131n kendini yenileme metodu; engellenmesi gereken bir durum yok. Sa\u011f kalan hayvanlar yang\u0131nda \u00f6lenleri yiyor; olu\u015fan g\u00fczel toprakta yeni vejetasyon bitiyor; yeti\u015fen taze \u00e7al\u0131l\u0131klar bizon s\u00fcr\u00fclerini besliyor; orman a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n tohumlar\u0131 g\u00fcne\u015f g\u00f6rerek b\u00fcy\u00fcme f\u0131rsat\u0131 buluyor; 10 seneye de ayn\u0131 yerlerde tekrar yeti\u015fkin bir orman olu\u015fuyor.<\/p>\n<p>Do\u011fayla birlikte, do\u011fan\u0131n koynunda ya\u015fayan K\u0131z\u0131lderili halklar, bu d\u00f6ng\u00fcye hakimlerdi ve gereken zamanda kendili\u011finden yanmayan ormanlar\u0131 yak\u0131yorlard\u0131. \u015eimdi merkezi h\u00fck\u00fcmetler bunu kavrayamad\u0131\u011f\u0131ndan -h\u00fck\u00fcmet tan\u0131m itibar\u0131yla \u201chakim olma\u201d kavram\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131ndan, do\u011faya da hakim olma e\u011filimi ve iste\u011fi i\u00e7indeler tabii- \u00e7o\u011funlukla buna izin verilmese de yeni yeni birka\u00e7 izin koparmay\u0131 ba\u015far\u0131yormu\u015f K\u0131z\u0131lderililer. Viskiye ate\u015f suyu dedikleri, h\u0131zla seyahat etti\u011fimizde ruhlar\u0131m\u0131z\u0131n geride kald\u0131\u011f\u0131na inand\u0131klar\u0131 i\u00e7in cahil say\u0131lan K\u0131z\u0131lderililer hi\u00e7bir zaman do\u011faya hakim olmaya \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131lar halbuki\u2026<\/p>\n<p>Benim de bir t\u00fcrl\u00fc \u201cdo\u011fasever\u201d arkada\u015flar\u0131ma anlatamad\u0131\u011f\u0131m bir konudur, do\u011fayla bir olmakla do\u011faya hakim olmak aras\u0131ndaki fark. Tam da bu g\u00fcnlerde tekrar denedim, bu kez anlama niyetiyle, ilgiyle dinleyen bir kula\u011fa: Bir avc\u0131, d\u0131\u015fardan bakan, \u015fehir g\u00f6z\u00fcyle, hakimiyet g\u00f6z\u00fcyle, \u201cdaha iyisini bilme, her \u015feye hakim olma ve koruyup kollama\u201d g\u00f6z\u00fcyle bakan birinin alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 gibi, bir hayvana veya do\u011faya hakim olmak i\u00e7in avlanmaz. Do\u011fayla bir ve b\u00fct\u00fcn olmak i\u00e7in avlan\u0131r\u2026<\/p>\n<p>O hayvan\u0131n ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde av\u0131n ve avc\u0131n\u0131n farkl\u0131 g\u00fc\u00e7leri vard\u0131r: Av hayatta kalmak i\u00e7in gerekli olan her \u015feyi -her \u015feyi!- bilen bir hayvand\u0131r; avc\u0131 ise av\u0131n bildiklerinin y\u00fczde birini anlamaya \u00e7al\u0131\u015fan -r\u00fczgar\u0131n g\u00fcc\u00fc, tepenin e\u011fimi, ku\u015flar\u0131n neden o y\u00f6ne u\u00e7tu\u011fu, \u015fu sesi neyin \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131, en iyi nerde sotelenilece\u011fi, orman\u0131n nerde bitti\u011fi, ne tarafta su oldu\u011fu, ya\u011fmurun ne zaman ba\u015flayaca\u011f\u0131, nerde kendini sak\u0131naca\u011f\u0131, hangi sesten uza\u011fa ka\u00e7mak gerekti\u011fi, vs vs- elinde silah olan koca bir cahil. Avdaki birka\u00e7 saatte o do\u011fal ko\u015fullar\u0131nda \u00f6z\u00fcne, do\u011fas\u0131na, do\u011faya ba\u011flan\u0131r avc\u0131, bir hayvan\u0131n hakim oldu\u011fu bilgileri anlamaya \u00e7al\u0131\u015farak. Hi\u00e7bir \u015feye hakim olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, olamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlar. Hayata, ger\u00e7ek hayat\u0131na ba\u011flan\u0131r.<\/p>\n<p>Asl\u0131nda b\u00fct\u00fcn bunlar, depremden dolay\u0131 g\u00fcndeme geldi! Av\u0131n oyunu izleyip kenardan tezah\u00fcrat yapmak yerine oyunun i\u00e7ine girmek, oyunun kendisi olmak oldu\u011fu benim hep g\u00fcndemimdedir do\u011fru, ama b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n kafamda biti\u015fmesi, ge\u00e7en aylarda Bodrum\u2019da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z depremle ger\u00e7ekle\u015fti. \u00c7\u00fcnk\u00fc t\u00fcm \u015fiddetiyle, t\u00fcm canl\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m o deprem bende bir kez daha korkudan \u00e7ok farkl\u0131 bir duygu uyand\u0131rd\u0131: \u201cawe\u201d. O zamandan beri de bu kelimenin tam kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum ve yetersiz kald\u0131m; s\u00f6zl\u00fckte \u201csayg\u0131yla kar\u0131\u015f\u0131k korku \/ hu\u015fu \/ hayranl\u0131k\u201d diyor, i\u015fte bu d\u00f6rt duygunun aras\u0131 ya da bile\u015fimi\u2026 Do\u011frusu tam olarak, aya\u011fa kalk\u0131p, \u00f6n\u00fcm\u00fc ilikleyip, boynumu e\u011ferek \u201cSen ne dersen do\u011frudur, sen ne yapsan ba\u015f\u0131m \u00fcst\u00fcnedir agam,\u201d deme hissi.<\/p>\n<p>Ard\u0131ndan gelen afetler, \u0130stanbul\u2019u yerle bir eden dolu f\u0131rt\u0131nas\u0131, vb de hep ayn\u0131 mealde gitti: A\u011fz\u0131m sayg\u0131dan, hayranl\u0131ktan a\u00e7\u0131k, boynum kulluktan e\u011fik. O g\u00fc\u00e7, o her \u015feyi bilen ve her \u015feye hakim olan g\u00fc\u00e7 bizi avcuna al\u0131p oraya buraya savuruyor. Bu sat\u0131rlar yaz\u0131lmaktayken Florida\u2019da arkada\u015flar\u0131m kas\u0131rgadan ka\u00e7\u0131yor misal. \u0130n\u015fa ettirece\u011fimiz binalar i\u00e7in art\u0131k \u201cafete dayan\u0131kl\u0131\u201d tan\u0131m\u0131n\u0131 yap\u0131yoruz. Vay anas\u0131n\u0131 say\u0131n seyirciler\u2026<\/p>\n<p>Ayn\u0131 anlarda Amerika\u2019n\u0131n kuzeybat\u0131s\u0131nda birileri okyanuslar\u0131n dengesini bozmadan avlanmakla, yerel hayat\u0131n dengesini bozmadan t\u0131rman\u0131\u015f yapmakla, v\u00fccutlar\u0131n\u0131n dengesini bozmadan uyumakla me\u015fguller.<\/p>\n<p>Ar\u0131ku\u015flar\u0131 tepemde b\u0131c\u0131r b\u0131c\u0131r. Seviyorum onlar\u0131, do\u011fan\u0131n g\u00fcndelik ya\u015fam\u0131ma de\u011fen her noktas\u0131n\u0131 sevdi\u011fim gibi. Ge\u00e7enlerde teras\u0131ma gelen kara y\u0131lan\u0131, ona sald\u0131ran koca kangal\u0131m\u0131, yaral\u0131 y\u0131lan\u0131 kurtarmaya \u00e7al\u0131\u015fan kendimi sevdi\u011fim gibi\u2026 Kuzeybat\u0131 Amerika\u2019dan d\u00f6nmeden, Sausolito sahilinde oturdum, San Francisco siluetini izlerken Gracias a la Vida\u2019y\u0131 dinleyip a\u011flad\u0131m. Buralardan gencecik, ne id\u00fc\u011f\u00fc belirsiz bir \u00f6\u011frenciyken ge\u00e7en bu kad\u0131n\u0131 bug\u00fcnk\u00fc bu sat\u0131rlar\u0131n mutlu yazar\u0131 haline getiren ya\u015fama devasa bir te\u015fekk\u00fcr bor\u00e7lu de\u011fil miyim? Her \u015feyden \u00f6nce, her \u015feyden fazla bana do\u011fay\u0131 veren, beni do\u011fayla ba\u011flayan bu ya\u015fama\u2026<\/p>\n<p>Do\u011fay\u0131 sevelim, evet. Uzaktan de\u011fil, i\u00e7ine girerek, korkuyla de\u011fil, sayg\u0131yla, kar\u015f\u0131s\u0131nda de\u011fil, yan\u0131nda durarak.<\/p>\n<p>(Eyl\u00fcl 2017)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Do\u011fa ve g\u00fcc\u00fc \u00fczerine, do\u011fa gibi, da\u011f\u0131n\u0131k g\u00f6r\u00fcn\u00fcp kendine g\u00f6re bir d\u00fczeni olan, kar\u0131\u015f\u0131k ama uyumlu bir yaz\u0131\u2026 Evin serinli\u011finden d\u0131\u015far\u0131, s\u0131cak terasa ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131mda&#8230;<\/p>\n<div class=\"more-link-wrapper\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/2017\/10\/24\/iste-geldi-arikuslari-veya-dogaya-guzelleme\/\">Devam\u0131 i\u00e7in&#8230;<span class=\"screen-reader-text\">\u0130\u015fte geldi ar\u0131ku\u015flar\u0131\u2026 veya: Do\u011faya g\u00fczelleme<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[16],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/483"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=483"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/483\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":486,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/483\/revisions\/486"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=483"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=483"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=483"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}