\u201cGer\u00e7e\u011fin er ge\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kmak gibi bir huyu vard\u0131r.\u201d -Erdal \u0130n\u00f6n\u00fc<\/i><\/p>\n
Zorba olmayan t\u00fcm erkekleri tenzih ederek\u2026<\/i><\/p>\n
Senelerdir televizyonda Amerikan dizileri izlerim. Dikkatli de bir izleyiciyimdir. Ayr\u0131nt\u0131lar\u0131, e\u011filimleri, gidi\u015fatlar\u0131 fark ederim. Epey bir zamand\u0131r, istikrarl\u0131 bir \u015fekilde, kad\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesine kendilerini adam\u0131\u015f durumda Amerikan dizileri – ve \u00e7o\u011funlukla son derece taze, yenilik\u00e7i, i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131mlarla kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yorlar.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin \u015fu anda dizi kahramanlar\u0131n\u0131n en az yar\u0131s\u0131 kad\u0131n. Bunlar\u0131n epey bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de ana karakter. Kad\u0131n kahramanlar\u0131m\u0131z art\u0131k kusursuz de\u011filler: Aman Tanr\u0131m, aralar\u0131nda ya\u015fl\u0131, estetiksiz, g\u00fczel olmayan, \u015fi\u015fman kad\u0131nlar var! Benim hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m -Dallas\u2019a kadar geri giden- dizi tarih\u00e7esinde ilk kez e\u015fcinsel erkeklerin yan\u0131 s\u0131ra e\u015fcinsel kad\u0131nlar ve biseks\u00fceller var dizilerde. T\u00fcrbanl\u0131 karakterler, Arap veya Hint k\u00f6kenliler, kusurlular, kar\u0131\u015f\u0131k \u0131rklar, g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6netici siyahiler\u2026<\/p>\n
G\u00fcncel ya\u015fama ayak uyduruyor yani Amerikan dizileri. \u00dcst\u00fcne, toplumun destek ihtiyac\u0131 olan alanlarda fark\u0131ndal\u0131k yaratma misyonuyla hareket ediyorlar. Yap\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n, senaristlerinin, y\u00f6netmenlerinin \u00e7o\u011funun kad\u0131n olmas\u0131 da etkili tabii bunda. Ge\u00e7en bir t\u0131p dizisi b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, kad\u0131n doktor, ili\u015fki i\u00e7inde oldu\u011fu erkek doktora bir giri\u015fti, \u201cBeni korumana ihtiyac\u0131m yok, ben de senin kadar doktorum, kendi fikrimin arkas\u0131nda durabilirim,\u201d diye! Bir di\u011ferinde Bayan Ba\u015fkan, sakatland\u0131\u011f\u0131nda kendisine yak\u0131nla\u015fan dan\u0131\u015fman\u0131na, \u201cTabii muhta\u00e7 prenses durumunda oldu\u011fumda bana a\u015fk\u0131n kabard\u0131, ayaktayken ve canavar gibi \u00fclkeyi y\u00f6netirken ayn\u0131 muhabbeti duymuyordun ama!\u201d diye \u015farlad\u0131.<\/p>\n
Sonra dizi tarihinin en uzun s\u00fcren, en \u00e7ok izlenen dizilerinden birinde yine beyaz zengin erkek zorbal\u0131\u011f\u0131na s\u0131k\u0131 ve unutulmaz bir darbe vuruldu: B\u00fcy\u00fck doktor, zengin hastane patronu, onlarca senedir \u00e7evresine h\u00fck\u00fcmranl\u0131k kurmu\u015f efsane isim, ge\u00e7mi\u015fte bir\u00e7ok kad\u0131n \u00e7al\u0131\u015fan\u0131na cinsel tacizde bulundu\u011fu ortaya \u00e7\u0131k\u0131nca afi\u015fe edilerek ismi her yerden -kurdu\u011fu vak\u0131f ve hastaneleri dahil- silindi! Bir kriminal dizide, be\u011fendi\u011fi k\u0131za uyu\u015fturucu etkisindeyken tecav\u00fcz eden liseli o\u011flan, Yaz\u0131k \u00e7ocukca\u011f\u0131z daha ergen, diye affedilmedi ve k\u0131z, Bana orospu derler, diye susmad\u0131.<\/p>\n
Velhas\u0131l, d\u00fcnya de\u011fi\u015fiyor arkada\u015flar! Erkek egemenli\u011fi sorgulan\u0131yor ve kad\u0131nlar\u0131n g\u00fcc\u00fc art\u0131yor. T\u00fcm sesi \u00e7\u0131kmayanlar\u0131n, \u00e7\u0131kart\u0131lmayanlar\u0131n, cinsel az\u0131nl\u0131klar\u0131n, \u0131rksal az\u0131nl\u0131klar\u0131n, fiziksel az\u0131nl\u0131klar\u0131n sesleri daha \u00e7ok duyuluyor, daha \u00e7ok e\u015fitlik, denklik, hakkaniyet aran\u0131yor, soruluyor, talep ediliyor. Her t\u00fcrl\u00fc tacizin -cinsel, fiziksel, s\u00f6zel, psikolojik, ekonomik\u2026- daha \u00e7ok insan fark\u0131na var\u0131yor, daha \u00e7ok insan \u201cHoopp! Bir dakika,\u201d diyor.<\/p>\n
Yine de\u2026 Bu, zorbal\u0131\u011f\u0131n bir anda sona erdi\u011fi anlam\u0131na gelmiyor tabii. Bizim, bu sat\u0131rlarla kar\u015f\u0131la\u015fanlar\u0131n bizzat yapmam\u0131z gereken \u00e7ok muharebe, \u00e7ok sava\u015f var.<\/p>\n
* * *<\/p>\n
Hayat\u0131mdan zorbalar ge\u00e7ti. Biri, hep vard\u0131. \u00d6teki, i\u015fte o hep var olan\u0131n sebebiyle, taraf\u0131mdan mazur g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Zorba olduklar\u0131n\u0131 idrak edemeyen, kendilerini normal, hatta \u201ciyi\u201d insanlar zanneden yarat\u0131klar. Sizi de ordan girip burdan \u00e7\u0131k\u0131p, manip\u00fcle edip kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131p, iyi insanlar oldu\u011funa inand\u0131rabilecek; ama ger\u00e7ekte \u00e7ok insan\u0131n -\u00e7ok, \u00e7ok insan\u0131n- hayat\u0131n\u0131 karartm\u0131\u015f yarat\u0131klar.<\/p>\n
Zor bir \u015fey, zorban\u0131n zor kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 idrak edebilmek. Hepsi yumru\u011funu kald\u0131r\u0131p y\u00fcz\u00fcn\u00fcze indirmek veya bo\u011faz\u0131n\u0131za b\u0131\u00e7ak dayayarak tecav\u00fcz etmek \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fmiyor \u00e7\u00fcnk\u00fc zorbal\u0131klar\u0131n. Utanmay\u0131n: Yaln\u0131z de\u011filsiniz. Onlar\u0131 iyi insanlar sanan, sizi sevdiklerini sanan, ba\u015fkalar\u0131na de\u011fer verdiklerini, ger\u00e7e\u011fi s\u00f6ylediklerini, iyi niyetli olduklar\u0131n\u0131, \u201casl\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnceli davrand\u0131klar\u0131n\u0131\u201d falan sanan tek siz de\u011filsiniz, \u00e7o\u011funluk \u00f6yle san\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc ho\u015flar, \u00e7ekici, \u015fatafatl\u0131, albenili ve etkileyiciler. A\u011f\u0131zlar\u0131 g\u00fczel laf yap\u0131yor. Y\u00fczleri g\u00fcl\u00fcyor. Hem yapt\u0131klar\u0131 iyi \u015feyler de var hayatta. Bu, \u201ck\u00f6t\u00fc\u201d olmad\u0131klar\u0131 anlam\u0131na gelmiyor\u2026<\/p>\n
Ya da k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapmad\u0131klar\u0131. \u0130nsanlar\u0131 ak ya da kara, kutulara koyma u\u011fra\u015f\u0131n\u0131 bir kenara b\u0131rak\u0131p daha kolay alg\u0131lama y\u00f6ntemini kullanal\u0131m: \u201cK\u00f6t\u00fc \u015feyler yapan insanlar\u201d diyelim. Bir yandan iyi \u015feyler de yapt\u0131klar\u0131 i\u00e7in k\u00f6t\u00fc \u015feyler yapma haklar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131, yapt\u0131klar\u0131 k\u00f6t\u00fc \u015feyleri iyi \u015feylerle dengeleyemeyecekleri, yap\u0131lan bir k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn, bir fenal\u0131\u011f\u0131n, bir \u00e7irkinli\u011fin, tam da \u00f6yle kalaca\u011f\u0131: Bunu alg\u0131lamak bize kal\u0131yor. Kabul etmek. Ba\u015fkalar\u0131na g\u00f6stermek.<\/p>\n
Ve sonra ona kar\u015f\u0131 sava\u015fmak. Yap\u0131lan fenal\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rmezden gelmemek, ona mazeret bulmamak, onu normalize etmemek. \u00c7\u00fcnk\u00fc kar\u0131s\u0131n\u0131 d\u00f6verek tecav\u00fcz eden adam, bir anda kar\u0131s\u0131n\u0131 d\u00f6verek tecav\u00fcz etmekle ba\u015flam\u0131yor zorbal\u0131\u011fa. \u00d6nce s\u00f6zel olarak ba\u015fl\u0131yor, k\u00fc\u00e7\u00fcmseyerek, a\u015fa\u011f\u0131layarak. Sonra psikolojik \u015fiddet uyguluyor. Ard\u0131ndan \u00fcst\u00fcne y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015fl\u0131yor, bak g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn diye\u2026 Sizin \u201cger\u00e7ek zorbal\u0131k\u201d adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z a\u015famaya gelindi\u011findeyse i\u015f i\u015ften ge\u00e7mi\u015f oluyor. O y\u00fczden, baz\u0131 durumlarda m\u00fcdanas\u0131z olmak gerekiyor: Zorbal\u0131\u011f\u0131n en ufa\u011f\u0131na bile, hatta \u00f6zellikle en ufa\u011f\u0131na, dur demekte mesela. Ufak g\u00f6rmemekte, ho\u015fg\u00f6rmemekte, mazur g\u00f6rmemekte.<\/p>\n
* * *<\/p>\n
\u00c7ok u\u011fra\u015ft\u0131m\u2026 Dizleri \u00fcst\u00fcne \u00e7\u00f6ks\u00fcnler, af dilesinler, pi\u015fmanl\u0131k g\u00f6zya\u015flar\u0131 d\u00f6ks\u00fcnler istedim. Kurbanlar\u0131n\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131n bir k\u0131r\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 hissetsinler. Bug\u00fcn, yine bir dizi izlerken, sonunda anlad\u0131m: Olmayacak! Zorba, asla ben zorbay\u0131m demeyecek. Sayko, asla sayko oldu\u011funu idrak etmeyecek. Bunlar hi\u00e7bir zaman kusur kabul edip \u00f6z\u00fcr dilemeyecek. \u201cPoetic justice\u201d, ad\u0131 \u00fcst\u00fcnde, \u015fiirlerde kalacak ve yaralanan ilanihaye yaral\u0131 olarak kalacak\u2026 Tacize, tecav\u00fcze u\u011frayanlar, psikolojik \u015fiddet, s\u00f6zel \u015fiddet g\u00f6renler, asla ger\u00e7ek bir \u00f6z\u00fcr duyamayacak. Hi\u00e7bir zaman, hah, tamam, diyemeyecek. Peki, o halde?..<\/p>\n
O halde, tek se\u00e7enek o yarayla, o yaralarla b\u00fcy\u00fcmek – yani onlar sayesinde b\u00fcy\u00fcmek! Onlarla daha g\u00fc\u00e7l\u00fc, daha fazla, daha do\u011fru ve daha etkin olmak. Her zaman, maalesef, yaralanacak kad\u0131nlar, \u00e7ocuklar olacak, daha zay\u0131f, daha muhta\u00e7; onlar\u0131n yan\u0131nda olmak, onlara destek olmak. Do\u011fruyu, yanl\u0131\u015f\u0131 titizlikle ay\u0131rt etmek, \u00f6d\u00fcn vermemek ve yeni zorbalar yeti\u015fmesine engel olmak.<\/p>\n
Ben hep d\u00fcnyay\u0131 kurtarmak istedim\u2026 Sonra, b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e diyelim yani, \u201cbir deniz y\u0131ld\u0131z\u0131yla\u201d yetinmeyi \u00f6\u011frendim. Tek bir deniz y\u0131ld\u0131z\u0131yla, tek bir \u00e7ocukla, tek tek olaylar\u0131 d\u00fczeltmekle. Topyek\u00fbn kurtar\u0131\u015f hayali geride kald\u0131.<\/p>\n
Yine de! D\u00fcnyay\u0131 kurtaramayacaksam da: Bu zorbalara, bu despotlara, bu gaddarlara b\u0131rakmayaca\u011f\u0131m meydan\u0131. B\u0131rakmayaca\u011f\u0131z. Her seferinde g\u00fcc\u00fcm\u00fcz yetti\u011fi kadar ba\u011f\u0131raca\u011f\u0131z, \u201cHaks\u0131zl\u0131k!\u201d diye. Kendimizi g\u00fc\u00e7s\u00fcz hissetmeden, onu g\u00fc\u00e7l\u00fc hissettirmeden, ama asla, asla hak yedi\u011fini, insan \u00e7i\u011fnedi\u011fini, gaddarl\u0131k etti\u011fini gizlemeden, ne kendimizden, ne d\u00fcnyadan. Her birimiz, her bir gaddara kar\u015f\u0131, her bir olayda ve her bir dakika sava\u015faca\u011f\u0131z. Onlar\u0131 t\u00fck\u00fcr\u00fcklerimizle bo\u011fana, g\u00f6z a\u00e7t\u0131rmayana kadar.<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc -muharebeler kazan\u0131l\u0131r kaybedilir ama- sonunda sava\u015f\u0131 her zaman, ama her zaman iyilik kazan\u0131r! \u00c7\u00fcnk\u00fc iki taraftan sadece o sonuna kadar kendine g\u00fcvenebilir, sonuna kadar beslenebilir, sonuna kadar ba\u015f\u0131 dik durabilir.<\/p>\n
(Temmuz 2018)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u201cGer\u00e7e\u011fin er ge\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kmak gibi bir huyu vard\u0131r.\u201d -Erdal \u0130n\u00f6n\u00fc Zorba olmayan t\u00fcm erkekleri tenzih ederek\u2026 Senelerdir televizyonda Amerikan dizileri izlerim. Dikkatli de bir…<\/p>\n