{"id":642,"date":"2021-04-04T23:10:41","date_gmt":"2021-04-04T20:10:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.candanturhan.com\/?p=642"},"modified":"2021-04-04T23:10:42","modified_gmt":"2021-04-04T20:10:42","slug":"var-olmanin-yeni-yollari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/2021\/04\/04\/var-olmanin-yeni-yollari\/","title":{"rendered":"Var olman\u0131n yeni yollar\u0131"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Bir sabah, Emek Kafe\u2019deydim. Ne d\u00f6nemdi hat\u0131rlam\u0131yorum, belki gazete zaman\u0131ndan kalma bir al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131m, buray\u0131 seven yaz\u0131 i\u015fleri m\u00fcd\u00fcr\u00fcmden ge\u00e7en bir \u00f6zentimdi; sonra kendi kafemi i\u015fletirken de mi i\u015ften kaytar\u0131p baz\u0131 sabahlar\u0131m\u0131 burada ge\u00e7irirdim? Her halukarda kesin olan \u015fu ki, \u015fartlar\u0131 zorlay\u0131p giderdim Emek Kafe\u2019ye. Saatler hesaplan\u0131p planlan\u0131r, alarmlar kurulur, telefonlar a\u00e7\u0131l\u0131r ve b\u00f6ylece orada ge\u00e7irilecek k\u0131ymetli dakikalar toparlan\u0131rd\u0131. <\/p>\n\n\n\n

\u00d6yle bir sabah, g\u00fcnl\u00fck hengameye girip bir \u015feylere ko\u015fturmadan \u00f6nce o deniz k\u0131y\u0131s\u0131ndaki kendi halinde kahveye oturmak i\u00e7in yine ko\u015fullar\u0131m\u0131 zorlam\u0131\u015ft\u0131m belli ki. Biti\u015fik nizam dizilmi\u015f eski ah\u015fap masalar\u0131, sert kahvehane iskemleleri, kimi yerleri y\u0131rt\u0131k, yeri geldi\u011finde g\u00fcne\u015fi veya ya\u011fmuru ge\u00e7iren tentesi, Rejans\u2019\u0131n veya Yekta\u2019n\u0131n garsonlar\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan emektar ve esprili \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131yla, hi\u00e7 anlamad\u0131\u011f\u0131m bir \u015fekilde Emek\u2019te olmak iyi gelirdi bana. Belki de herkese, bilmiyorum\u2026 Bu \u00e7ok s\u0131radan, naif a\u015fk\u0131m\u0131 pek de payla\u015fmak istemezdim, belki burun k\u0131vr\u0131lmak, belki pop\u00fclerle\u015fmesine neden olmak korkusundan. Hem orda tek ba\u015f\u0131ma olmay\u0131 sevdi\u011fimden pek kimseyi de davet etmezdim.<\/p>\n\n\n\n

Denize yak\u0131n bir masa bulman\u0131n mutlulu\u011fu i\u00e7inde, ya\u015fl\u0131 garsonla yine \u015fakala\u015fman\u0131n verdi\u011fi evindelik hissiyle, en \u201cev tad\u0131\u201d veren peynirleri ve b\u00f6rekleri \u0131smarlam\u0131\u015f, \u00e7ay\u0131m\u0131 yudumlayarak sabah g\u00fcne\u015finin alt\u0131nda umursamazca oyna\u015fan bo\u011faza bak\u0131yordum. Umursam\u0131yordu sahiden, k\u0131y\u0131s\u0131ndaki Emek Kafe\u2019de oturan insanlar dilenci miymi\u015f CEO mu, iyi insan m\u0131ym\u0131\u015f canavar ruhlu mu, hi\u00e7bir \u015feye ald\u0131r\u0131\u015f etmeden, kendi i\u015fine bak\u0131yordu o sabah da bo\u011faz\u2026<\/p>\n\n\n\n

Patpatpat bir tekne \u00e7\u0131kt\u0131 bir yerden. Ufak, motorlu bir kay\u0131k daha do\u011frusu. \u0130\u00e7inde ya\u015fl\u0131, derin \u00e7izgilerle kapl\u0131 ve r\u00fczgarla a\u015f\u0131nm\u0131\u015f bir y\u00fcz, kafas\u0131nda denizci beresi, a\u011fz\u0131n\u0131n bir kenar\u0131nda sallanan cigaras\u0131, teknenin d\u00fcmeninde. Birka\u00e7 da yolcu herhalde. Kar\u015f\u0131 yakayla bura, yani Yenik\u00f6y aras\u0131nda gidip gelen motor oldu\u011funu anlad\u0131m. Ve bir anda\u2026 \u00dcst\u00fcnde ya\u015fay\u0131p oynamakta oldu\u011fu a\u011faca balta vurulmu\u015f sincap gibi oldum: Bu adam\u0131n i\u015fi buydu. Her g\u00fcn, sabah kalk\u0131p ak\u015fama kadar bo\u011faz\u0131n iki yakas\u0131 aras\u0131nda \u00fc\u00e7 be\u015f insan ta\u015f\u0131yordu. Hayat\u0131, Yenik\u00f6y, Beykoz, Kanl\u0131ca sahilleri aras\u0131nda ve bo\u011faz\u0131n \u00fcst\u00fcnde, o ufak patpat kay\u0131\u011f\u0131nda ge\u00e7iyor, a\u011fz\u0131n\u0131n kenar\u0131ndan her daim o cigaras\u0131 sallan\u0131yordu. Giden gelen tankerleri izliyor, bal\u0131k\u00e7\u0131larla bal\u0131k muhabbeti yap\u0131yor, yolcular\u0131n\u0131n saatlerini bilip i\u015flerinin nas\u0131l gitti\u011fini soruyordu belki. Hayat\u0131 bunlardan ibaretti.<\/p>\n\n\n\n

Birilerine uygun g\u00f6r\u00fcnecek \u015fekilde giyinip 7:45 otob\u00fcs\u00fcne binmek, \u00f6\u011fle aras\u0131nda iti\u015f kak\u0131\u015f ucuz bir sandvi\u00e7 alabilmek, bankamatik para vermedi\u011finde sinirlenmek, sigara i\u00e7meye ofis kap\u0131s\u0131na se\u011firtmek gibi dertleri yoktu. \u015e\u0131p\u0131r \u015f\u0131p\u0131r denizin \u00fcst\u00fcnde, kendi kendine, elbette bazen ya\u011fmurda r\u00fczgarda ama bazen de b\u00f6yle g\u00fcne\u015fin cilvelendi\u011fi sabahlarda huzurla insanlar\u0131 ta\u015f\u0131yordu. <\/p>\n\n\n\n

Ba\u015fka, bamba\u015fka bir zamanda, san\u0131r\u0131m Emek Kafe an\u0131s\u0131ndan epey de \u00f6nce, gazetede \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken \u015fimdi an\u0131msamad\u0131\u011f\u0131m bir nedenle Beykoz\u2019da bir g\u00f6r\u00fc\u015fmem vard\u0131. \u00d6zellikle \u0130stanbul\u2019da deniz ula\u015f\u0131m\u0131n\u0131 sevdi\u011fimden bakt\u0131m vapurla gidilebiliyor, saati yeri uygun, o \u015fekilde gittim\u2026 Eski zaman, ayr\u0131nt\u0131s\u0131 yanl\u0131\u015f olabilir ama yine sessiz sakin huzurlu bir \u015fehir hatlar\u0131 seferiyle Beykoz iskelesine vard\u0131m. Sabah saatleri olmal\u0131yd\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc bizim geldi\u011fimiz vapurla \u015fehre inecekler vard\u0131. Evet \u201c\u015fehre inecekler\u201d\u2026 Birbirlerine sesleniyordu mahalle kom\u015fular\u0131, \u201cSiz de mi \u015fehre iniyorsunuz? Evet efendim, bir i\u015f vard\u0131 da\u2026 Ben de \u00f6nceki g\u00fcn inmi\u015ftim\u2026\u201d Bir beyfendiyi hat\u0131rl\u0131yorum \u00f6zellikle, koyu renk tak\u0131m elbisesini giymi\u015f, \u00f6n\u00fcn\u00fc iliklemi\u015f, elinde gazetesi, iskeleye ge\u00e7ireniyle nerdeyse helalle\u015ferek, iyi yolculuklar, selametle gel dilekleri aras\u0131nda vapura ilerliyordu. Beykoz da b\u00f6yle \u015fa\u015f\u0131rtm\u0131\u015ft\u0131 beni, 40 y\u0131ll\u0131k Beykoz, \u015fehirden ayr\u0131 bir par\u00e7a gibi, bir k\u00f6y gibi kendi i\u00e7inde ya\u015f\u0131yor ve insanlar\u0131 b\u00f6yle nadiren vapurla huzurlu mahallelerinden \u201c\u015fehre iniyordu\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Bu huzur an\u0131lar\u0131n\u0131n pe\u015finden bir de bana ait olmayan an\u0131 damlad\u0131 dima\u011f\u0131ma: Yine y\u0131llar \u00f6nce, hatta hepimiz daha gen\u00e7 ve daha bir i\u015f ve \u015fehir ya\u015fam\u0131n\u0131n k\u0131skac\u0131ndayken, E arkada\u015f\u0131m\u0131n ku\u015fluk vaktinde bir i\u015fe ko\u015ftururken hald\u0131r huldur alt\u0131ndan ge\u00e7ti\u011fi bir balkondan gelen, \u00e7ay barda\u011f\u0131nda keyifle d\u00f6nen bir ka\u015f\u0131\u011f\u0131n t\u0131ng\u0131rt\u0131s\u0131 ve bunun \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 hayal. \u201cBir g\u00fcn,\u201d demi\u015fti E, \u201cben de hayat\u0131m\u0131 yava\u015flat\u0131p ku\u015fluk vakitlerinde evimin balkonunda oturarak \u00e7ay\u0131m\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131raca\u011f\u0131m\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcn yapt\u0131\u011f\u0131m Ada ka\u00e7ama\u011f\u0131nda bir anda akl\u0131ma geldi bunlar. Ku\u015fadas\u0131 sahilinde, kafelerin hepsi kapal\u0131 oldu\u011fundan, bu nedenle banklar\u0131n hepsi de dolu oldu\u011fundan, deniz kenar\u0131ndaki kayalar\u0131n \u00fcstlerine da\u011f\u0131lan adal\u0131lar gibi ben de kendime uygun bir kaya bulup kahvem ve kitab\u0131mla yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131mda. Bu s\u0131ralar, yani uzay\u0131p duran bu pandemi d\u00f6neminde, an\u0131lar\u0131n art\u0131k yeri kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum s\u0131k s\u0131k. Yeri kalmamak derken belki de do\u011fru ifade de\u011fil: An\u0131lar\u0131n sadece an\u0131 olduklar\u0131n\u0131 ve art\u0131k tekrar edilemez olduklar\u0131n\u0131 ve bunun i\u00e7in \u00fcz\u00fclmekten \u00e7\u0131kmam\u0131z gerekti\u011fini. O \u00f6yleydi, bu b\u00f6yleydi diye hay\u0131flanman\u0131n gereksiz, t\u00fcketici, \u00fcz\u00fcc\u00fc ve nihayetinde anlam\u0131 olmayan bir yakla\u015f\u0131m oldu\u011funu; eskiyle yeniyi, o zamanla \u015fimdiyi k\u0131yaslay\u0131p iyi k\u00f6t\u00fc mukayesesi yapmaman\u0131n daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 oldu\u011funu, durdurulamaz veya yok edilemez \u015feylere garez beslemenin hi\u00e7 kimse i\u00e7in bir i\u015fe yaramad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u015fimdi ileriye bak\u0131p -asl\u0131nda her zamanki gibi- yeni an\u0131lar yapma zaman\u0131 oldu\u011funu.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc mesela hayat \u015fiddetle de\u011fi\u015fiyor, benim burac\u0131ktaki ufac\u0131k k\u00f6y hayat\u0131m bile, her an bir yerlerde bir \u015feyler in\u015fa ediliyor ve a\u011fa\u00e7lar s\u00f6k\u00fcl\u00fcyor ve asfaltlar d\u00f6k\u00fcl\u00fcyor ve tabelalar, oturaklar, \u00e7ad\u0131rlar, \u0131\u015f\u0131klar, hoparl\u00f6rler, insan eli de\u011fmi\u015f bin bir \u015fey yay\u0131l\u0131yor her yere\u2026 Belki yan\u0131mdaki bah\u00e7edeki, insan\u0131 cennete inand\u0131ran selvilerle cevizleri i\u015fe yaramad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kestirecek yak\u0131nda buray\u0131 alacak biri. Belki yolun alt\u0131ndaki bah\u00e7e k\u0131r d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tesisi haline gelecek. Belki \u00f6n\u00fcmdeki, y\u0131llarca toprak olan yol asfalt yap\u0131lacak ve g\u00fcnde on yerine y\u00fcz araba ge\u00e7ecek, ge\u00e7en gece yapt\u0131klar\u0131 gibi biri a\u015fa\u011f\u0131dan biri yukar\u0131dan birbirlerine ba\u011f\u0131rarak cilvele\u015fmeyecek art\u0131k tilkiler, her ak\u015fam uyurken dinledi\u011fim puhular\u0131n ve b\u00fclb\u00fcllerin sesleri nadiren gelecek, sincaplar\u0131m azalacak. Durdurulamayan \u201cgeli\u015fme\u201d buralar\u0131 de\u011fi\u015ftirecek.<\/p>\n\n\n\n

Ondan sonra ben an\u0131lar\u0131m diye dal\u0131p gideyim: Bir ak\u015fam kom\u015fuma y\u00fcr\u00fcrken \u00f6n\u00fcmden domuz s\u00fcr\u00fcs\u00fc inmi\u015fti, baharlarda yolun \u015furas\u0131nda y\u0131lanlar\u0131n \u00e7iftle\u015fmelerine denk gelirdim, g\u00fcnlerce insan sesi gelmedi\u011fi olurdu bah\u00e7eme, karanl\u0131kta yukar\u0131 do\u011fru sadece ay \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda y\u00fcr\u00fcmeyi severdim, kap\u0131lar\u0131m\u0131 y\u0131llarca hi\u00e7 kilitlemedim\u2026 An\u0131lar an\u0131 olarak kalacak, ko\u015fullar, hayatlar de\u011fi\u015fecek, ne fark eder ben onlara tutunup h\u00fcz\u00fcnlensem, b\u00fct\u00fcn olaca\u011f\u0131 sonunda h\u00fcz\u00fcnle ba\u015f ba\u015fa kalmam olacak!<\/p>\n\n\n\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc mesela do\u011fay\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm d\u00fcn Ada\u2019ya giderken, yollarda badem \u00e7i\u00e7ekleri patlam\u0131\u015ft\u0131, \u015fubat\u0131n ba\u015f\u0131nday\u0131z, \u00fcstelik mart\u0131n da so\u011fuk ge\u00e7ece\u011fini s\u00f6ylemi\u015fler, bir an \u201cHay Allah!\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm, \u201cne olacak bu zavall\u0131lar\u0131n hali, peri\u015fan olacaklar, ah\u2026\u201d Sonra kendime dedim ki, Candan sen bu i\u015fin hay\u0131flanmaktan daha do\u011frusunu bilmiyor musun? Sen de\u011fil misin hep tekrar eden, do\u011fan\u0131n bizim alg\u0131layabilece\u011fimizin \u00e7ok \u00f6tesinde bir uyum sa\u011flama yetene\u011fi oldu\u011funu? En kadim bilgiye sahip olan a\u011fa\u00e7lar, kayalar, bitkiler, b\u00f6cekler, genlerinde, tohumlar\u0131nda on binlerce y\u0131l\u0131n bilincini, birikimini ta\u015f\u0131yan canl\u0131lar yeni ko\u015fullara uyum sa\u011flamay\u0131 bilmeyecek mi?! Az evvel konu\u015ftu\u011fum, do\u011fan\u0131n dilini anlayan nadir insanlardan biri olan S\u2019nin ifadesiyle, biz kendimizi insanevlatlar\u0131 olarak biraz fazla ciddiye alm\u0131yor muyuz – do\u011fa bize, \u201cSiz bir kenara kay\u0131n bakal\u0131m, ben ba\u015f\u0131m\u0131n \u00e7aresine bakaca\u011f\u0131m!\u201d demiyor mu asl\u0131nda? Bu hendeseden sa\u011f salim \u00e7\u0131kacak olan her halukarda D\u00fcnya gezegeni; ama i\u00e7indeki t\u00fcrler aras\u0131nda biz insanevlatlar\u0131 kal\u0131r m\u0131y\u0131z, o k\u0131sm\u0131 \u015faibeli tabii.<\/p>\n\n\n\n

Evet, umutluyum, hatta umut de\u011fil bunun ad\u0131, kati olarak biliyorum ki do\u011fa de\u011fi\u015fen ko\u015fullara uyum sa\u011flayacak ve D\u00fcnya \u00e7e\u015fitli t\u00fcrleriyle var olman\u0131n ba\u015fka yollar\u0131n\u0131 bulacak. Bizim zavall\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck kognitif zihinlerimizle yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi ge\u00e7mi\u015fe tak\u0131l\u0131p hay\u0131flanmak yerine -\u00e7ok \u015f\u00fck\u00fcr \u00f6yle bir zaafiyetleri yok!- \u00f6nlerine bakacaklar hayvanlar, da\u011flar, akarsular, otlar, tohumlar ve ayakta kalman\u0131n, \u00fcretmenin, \u00fcremenin yolunu bulacaklar, yaratacaklar\u2026 Hani \u201cbiomimicry\u201d diye bir \u015fey var, T\u00fcrk\u00e7esi hen\u00fcz yarat\u0131lmam\u0131\u015f s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn ama do\u011fan\u0131n milyonlarca y\u0131ll\u0131k birikiminden esinlenen tasar\u0131m olarak a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f, \u00f6zetle do\u011faya \u00f6yk\u00fcnme. Burada da onu yapsak ya? <\/p>\n\n\n\n

Var olman\u0131n, bir ad\u0131m daha atman\u0131n, bir g\u00fcn\u00fc daha ge\u00e7irmenin, bir y\u0131l\u0131 daha planlaman\u0131n \u201celdeki ko\u015fullara g\u00f6re\u201d yeni yollar\u0131n\u0131 bulsak, ba\u015fka yollar yaratsak? Hem sanki, art\u0131k ge\u00e7mi\u015fimiz anbean silinirken ba\u015fka bir se\u00e7ene\u011fimiz de yok gibi\u2026 An\u0131 kavram\u0131ndan \u00e7\u0131karak an\u2019\u0131 ya\u015famak d\u0131\u015f\u0131nda. Hem g\u00f6zlerimiz de bu\u011fulanmadan ve i\u00e7imize bir a\u011f\u0131rl\u0131k \u00e7\u00f6kmeden.<\/p>\n\n\n\n

(\u015eubat 2021)
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bir sabah, Emek Kafe\u2019deydim. Ne d\u00f6nemdi hat\u0131rlam\u0131yorum, belki gazete zaman\u0131ndan kalma bir al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131m, buray\u0131 seven yaz\u0131 i\u015fleri m\u00fcd\u00fcr\u00fcmden ge\u00e7en bir \u00f6zentimdi; sonra kendi kafemi i\u015fletirken…<\/p>\n

Devam\u0131 i\u00e7in…Var olman\u0131n yeni yollar\u0131<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[15],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/642"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=642"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/642\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":643,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/642\/revisions\/643"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=642"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=642"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=642"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}