{"id":66,"date":"2016-02-11T13:09:13","date_gmt":"2016-02-11T11:09:13","guid":{"rendered":"http:\/\/www.candanturhan.com\/?p=66"},"modified":"2016-02-29T16:35:30","modified_gmt":"2016-02-29T14:35:30","slug":"av-doganin-temel-tasi-varolusun-ilkesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/2016\/02\/11\/av-doganin-temel-tasi-varolusun-ilkesi\/","title":{"rendered":"Av: Do\u011fan\u0131n temel ta\u015f\u0131, varolu\u015fun ilkesi"},"content":{"rendered":"<p>B\u00f6l\u00fcm 1: Av nedir?<\/p>\n<p>Herkes katildir. Bu kadar basit. Ne \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, ne kadar \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, neden \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc de\u011fi\u015fir sadece. Katil eylemi (ki a\u2019s\u0131 k\u0131sa okunur, eylemin ad\u0131d\u0131r) insan hayat\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Hepimiz katiliz (uzun a), katil (k\u0131sa a) boyutlar\u0131m\u0131z farkl\u0131.<\/p>\n<p>Hayat\u0131nda hi\u00e7 sivrisinek, kara sinek, \u00f6r\u00fcmcek, b\u00f6cek, fare, hamam b\u00f6ce\u011fi vb \u00f6ld\u00fcrmeyen elini kald\u0131rs\u0131n. \u201cAma beni rahats\u0131z ediyor! Kula\u011f\u0131mdaki v\u0131z\u0131ldamas\u0131 yok mu hele? Dayanam\u0131yorum. Korkuyorum. \u0130\u011freniyorum. Alerjim var. Ka\u015f\u0131n\u0131yorum. K\u0131l oluyorum. Z\u0131rt oluyorum, p\u0131rt oluyorum,\u201d diyorsunuz. O halde i\u015faretleyelim, hangileri yanl\u0131\u015f: Kula\u011f\u0131ndaki v\u0131z\u0131ldama sebebiyle sinek \u00f6ld\u00fcrmek, ekinleri alt\u00fcst edilmesin diye domuz \u00f6ld\u00fcrmek, tavuklar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in tilki \u00f6ld\u00fcrmek, sokarsa rahats\u0131z olaca\u011f\u0131 korkusuyla b\u00f6cek \u00f6ld\u00fcrmek, lezzetli buldu\u011fu i\u00e7in tav\u015fan \u00f6ld\u00fcrmek, ak\u015fama et yemek istedi\u011fi i\u00e7in b\u0131ld\u0131rc\u0131n, alakabak \u00f6ld\u00fcrmek\u2026 Tav\u015fan karafatmadan daha sevimli bir hayvan oldu\u011fu, fareler kuyruklu ve \u00e7irkin ama ku\u015flar rengarenk ve g\u00fczel oldu\u011fu i\u00e7in mi aradaki fark? Buyrun bakal\u0131m.<\/p>\n<p>Pek sevgili do\u011fasever bir arkada\u015f\u0131m ile Egeli bir \u015fof\u00f6r \/ avc\u0131 aras\u0131nda ge\u00e7en bir diyalog vard\u0131 seneler evvelden, unutulmaz: \u015eof\u00f6r gece yolda giderken kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 tav\u015fan\u0131 anlat\u0131yor, araban\u0131n \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131n hayvan\u0131n nas\u0131l g\u00f6z\u00fcn\u00fc ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00fcst\u00fcne do\u011fru s\u00fcrerken direksiyonu aniden k\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131\u2026 Arkada\u015f sempatiyle ve heyecanla dinliyor, sonunda \u201cAman, kurtuldu mu bari, ne oldu?\u201d deyince \u015fof\u00f6r gururlu, geni\u015f bir g\u00fcl\u00fcmsemeyle cevap veriyor: \u201cTam iki bu\u00e7uk kilo geldi!\u201d Burdaki yakla\u015f\u0131m \u00e7e\u015fitlili\u011finin k\u0131nanmas\u0131 de\u011fil kucaklanmas\u0131 gereken bir renk oldu\u011funu yava\u015f yava\u015f da olsa kabul edebilir miyiz?<\/p>\n<p>Birka\u00e7 arkada\u015f\u0131m var ki deh\u015fete d\u00fc\u015f\u00fcyorlar avla ilgilenmemden: Benim gibi bir do\u011fa sever! Hayvanlar\u0131 kovalay\u0131p, pusu kurup \u00f6ld\u00fcrmek ha? Y\u00fczlerindeki deh\u015fet ifadesi g\u00f6rmeye de\u011fer. Oysa do\u011fayla ast-\u00fcst ili\u015fkisi kurmayan, do\u011fay\u0131 do\u011fal par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu habitat olarak g\u00f6ren ki\u015fi i\u00e7in bundan daha do\u011fal bir \u015fey olamaz. Avdan daha do\u011fal bir \u015fey olamaz! Do\u011fan\u0131n en temel par\u00e7as\u0131, her canl\u0131n\u0131n en temel varolu\u015f i\u00e7g\u00fcd\u00fclerinden biridir av, genel anlamda insano\u011flu bir yana, ben ve deh\u015fete d\u00fc\u015fen arkada\u015flar\u0131m bile dahil.<\/p>\n<p>A\u00e7 parantez: Yanl\u0131\u015f anla\u015fma nerden kaynaklan\u0131yor, biliyor musunuz? -Her zamanki gibi- insano\u011flunun m\u00fctehakkim yakla\u015f\u0131m\u0131ndan. \u00c7evrecilikten \u00f6nceki a\u015famada, anne babalar\u0131m\u0131z\u0131n devrinde insano\u011flu do\u011faya h\u00fckmetme \u00e7abas\u0131ndayd\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc do\u011fa rakipti, onu ezdik, ayaklar alt\u0131na ald\u0131k, k\u00fc\u00e7\u00fcmsedik. Sonra, yani \u015fimdi, bizim devrimizde, insano\u011flu \u201cdo\u011fa sever\u201d olunca ise do\u011fay\u0131 \u201cho\u015fg\u00f6rmeye\u201d, b\u00f6yle b\u00f6yle g\u00f6nl\u00fcn\u00fc almaya \u00e7aba g\u00f6steriyor: Yine \u2013tabii ki!- i\u00e7imizden onu k\u00fc\u00e7\u00fcms\u00fcyor, kendimizi \u00fcst\u00fcn g\u00f6r\u00fcyoruz, ama m\u00fcsamaha g\u00f6steriyor ve \u201c\u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc\u201d kullanarak onu ezmemeye \u00f6zel \u00e7aba sarf ediyoruz. Oysa biz do\u011fan\u0131n patronu de\u011fil, bir par\u00e7as\u0131y\u0131z. Aslanlar\u0131n, geyiklerin, y\u0131lanlar\u0131n ve farelerin, a\u011fustos b\u00f6ceklerinin ve kargalar\u0131n oldu\u011fu gibi. Onlar\u0131n alanlar\u0131 oldu\u011fu gibi biz insanlar\u0131n da alanlar\u0131 var. Onlar ormanda gezerken \u00e7al\u0131lar\u0131 ezdi\u011fi gibi biz insanlar\u0131n da papatyalar\u0131, kar\u0131ncalar\u0131 ezmesi, sinekleri \u00f6ld\u00fcrmesi do\u011fal. Onlar\u0131n kar\u0131nlar\u0131n\u0131 doyurmak ve kendilerini korumak i\u00e7in avland\u0131\u011f\u0131 gibi insanlar\u0131n da kar\u0131nlar\u0131n\u0131 doyurmak ve kendilerini korumak i\u00e7in avlanmaya ihtiya\u00e7lar\u0131 var. \u00c7\u00fcnk\u00fc insano\u011flu, do\u011faya katlanmas\u0131 gereken, do\u011fay\u0131 kendisinden korumas\u0131 icap eden, do\u011fadan ayr\u0131 ve \u00fcst\u00fcn bir varl\u0131k de\u011fil, t\u00fcm di\u011fer hayvanlar gibi onun bir par\u00e7as\u0131. Ceylan\u0131 aslandan, kekli\u011fi tilkiden korumak gerekiyor mu, o avlar\u0131 da k\u0131namak ve o avlan\u0131lanlara da \u00fcz\u00fclmek? Kapa parantez.<\/p>\n<p>Av, do\u011fan\u0131n varolu\u015f \u015feklidir. Neandertal avlan\u0131rd\u0131, k\u00f6pek avlan\u0131r, bayku\u015f avlan\u0131r, kertenkele avlan\u0131r, \u00e7ita avlan\u0131r. Ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc var olamazlar. \u00c7ift\u00e7i avlan\u0131r, kirazlar\u0131n\u0131n dallar\u0131n\u0131 k\u0131ran, m\u0131s\u0131rlar\u0131n\u0131 ezen, \u00fcz\u00fcm ba\u011flar\u0131n\u0131 alt \u00fcst eden yaban domuzlar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. Etini satar, eline de biraz para ge\u00e7er. Kendi yapamasa da avc\u0131lara haber salar, da\u011flara \u00e2\u015f\u0131k avc\u0131lar dere tepe d\u00fcz gider, domuz avlarlar. K\u00f6yl\u00fcn\u00fcn pek et yeme imkan\u0131 yoktur, maliyeti ancak bir, iki sa\u00e7ma olan lezzetli tav\u015fan\u0131, kekli\u011fi, tahtal\u0131y\u0131 ak\u015fam yeme\u011fi i\u00e7in avlar. (Kald\u0131 ki bir tabak i\u00e7inde ikram edilse sizin de geri \u00e7evirece\u011finizi sanmam!)<\/p>\n<p>Av, bir m\u00fccadeledir. Bir spor kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131d\u0131r. Bazen bir taraf kazan\u0131r, bazen \u00f6teki. \u0130ki taraf da en iyi \u015fekilde haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r, do\u011fa ne kadar e\u015fitse av da o kadar e\u015fittir. Bir \u00f6r\u00fcmcek sonsuz bir sab\u0131r, beceri ve inan\u00e7la m\u00fckemmel noktada m\u00fckemmel bir a\u011f \u00f6rer. A\u011fa do\u011fru u\u00e7an sinek tak\u0131l\u0131r, o anda kendine lanet okur belki, ah, daha dikkatli bakmal\u0131yd\u0131m diye, \u00f6r\u00fcmcek ko\u015fa z\u0131playa ona do\u011fru gelir, bir koza gibi sar\u0131p sarmalar, daha kuytuya, yuvas\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Ak\u015fam karanl\u0131\u011f\u0131nda \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n alt\u0131nda pusu kuran kara kurba\u011falar\u0131 ne kadar masum ve tatl\u0131 durur, \u0131\u015f\u0131\u011fa kap\u0131lan bir b\u00f6cek gelene ve kurba\u011fac\u0131k uzun diliyle sakin bir hamlede onu kap\u0131p yutuverene kadar. Peygamberdevesi yak\u0131nda bir kar\u0131nca g\u00f6rene kadar \u00f6n ayaklar\u0131n\u0131 y\u00fcz\u00fcne do\u011fru \u00e7ekmi\u015f, tatl\u0131 tatl\u0131 elimde gezinir, o anda ise atlay\u0131p kar\u0131ncay\u0131 kapar ve ellerini de yalayarak bo\u011fum bo\u011fum zevkle yer. Bunlar\u0131 izlemek ne kadar heyecanl\u0131ysa daha b\u00fcy\u00fck boyutlu bir av izlemek, bir avc\u0131n\u0131n an\u0131lar\u0131n\u0131 dinlemek de o kadar heyecanl\u0131 benim i\u00e7in. Do\u011fal olarak!<\/p>\n<p>B\u00f6l\u00fcm 2: Av ne de\u011fildir?<\/p>\n<p>Ge\u00e7erli bir sebep veya verimli bir sonu\u00e7 olmaks\u0131z\u0131n yap\u0131lan katil eylemi av de\u011fildir. E\u015fit olmayan ko\u015fullarda, cinsin devam\u0131 i\u00e7in yasakl\u0131 mevsimlerde, di\u015filere ve yavrulara y\u00f6nelik veya di\u015fi ve yavru ay\u0131rt edilemeyecek \u015fekilde, \u00f6ld\u00fcrme zevki tatmak amac\u0131yla yap\u0131lan eylemlere katliam, ego tatmini, iktidar h\u0131rs\u0131, ezik insan faaliyeti ve benzeri tan\u0131mlar yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir. Do\u011fa kanunlar\u0131na g\u00f6re avlanmak i\u00e7in ge\u00e7erli sebepler karn\u0131n\u0131 doyurmak, alan\u0131n\u0131 ve ailesini korumak, n\u00fcfus ayarlanmas\u0131d\u0131r; verimli sonu\u00e7lar ise av\u0131n kar\u0131n doyurmas\u0131, maddi kay\u0131p engellemesi veya do\u011fadaki hayvanlar\u0131n n\u00fcfusunun dengelenmesidir. Tabii bir de bu ko\u015fullarda av yapan ve av b\u00f6ce\u011finin sokmas\u0131yla avdan ba\u015fka bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnemez hale gelen sevdal\u0131lar vard\u0131r, ki onlara avc\u0131 diyoruz.<\/p>\n<p>B\u00f6l\u00fcm 3: S\u00fcrek av\u0131<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn hikaye burdan \u00e7\u0131kt\u0131! B\u00fct\u00fcn istedi\u011fim domuz av\u0131n\u0131 anlatmakt\u0131. Ama ne oldu, \u00f6nce duyars\u0131z bir vah\u015fi olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 kan\u0131tlamam, av faaliyetini temize \u00e7\u0131karmam gerekti, ancak ondan sonra s\u0131ra av an\u0131lar\u0131na geldi. Ben eli t\u00fcfek tutan hemen herkesin domuz av\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir diyarda ya\u015f\u0131yorum, o y\u00fczden g\u00fcndelik olarak duydu\u011fum, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm, uzaktan ve yak\u0131ndan \u015fahit oldu\u011fum av, domuz. Velhas\u0131l buyrun domuz av\u0131 nedir, ne de\u011fildir\u2026<\/p>\n<p>\u00d6nce yaban domuzunu tan\u0131yal\u0131m: D\u00fcnyan\u0131n \u00e7o\u011fu da\u011fl\u0131k, ormanl\u0131k, makilik alan\u0131 gibi \u00fclkemizin de bir\u00e7ok k\u0131rsal alan\u0131 yaban domuzlar\u0131yla dolu. Yaban domuzu insana tamam\u0131yla zarars\u0131z; yeti\u015fkin erkeklerde bulunan ve alt \u00e7eneden d\u0131\u015far\u0131 uzanan az\u0131 di\u015fler d\u0131\u015f\u0131nda tehlikeli bir organ\u0131 olmayan, c\u00fcssesinden beklenmeyecek kadar sakin, zeytin, meyve, solucan vb yiyen bir hayvan. \u0130ri erkeklere az\u0131l\u0131 deniyor, yavrulam\u0131\u015f di\u015filere mozal\u0131, yavrular\u0131na da moza. Domuzun c\u00fcssesi dedi\u011fimiz ise 50 kilodan ba\u015flay\u0131p, bu civarda 100-150 kiloya kadar \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00c7ift\u00e7iye fena halde zararl\u0131 yaban domuzu. Ekili topra\u011f\u0131 eziyor, \u00e7i\u011fniyor, mahsul\u00fc yiyor, a\u011fa\u00e7lardan meyve kopar\u0131yor, dallar\u0131 k\u0131r\u0131yor, ba\u011flar\u0131 talan ediyor\u2026 Bunun ad\u0131 da yay\u0131lmak: Gece karanl\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok a\u00e7\u0131kl\u0131k olmayan alanlarda gezinip yemek, i\u00e7mek, topraktan yiyecek aramak, yavrularla oyna\u015f\u0131p tepi\u015fmek domuzun b\u00fct\u00fcn faaliyeti.<\/p>\n<p>G\u00fcnd\u00fczleri ise orman\u0131n, \u00e7al\u0131l\u0131klar\u0131n en s\u0131k yerlerine gizlenerek uyur domuz. Ne zaman ki bir s\u00fcr\u00fc k\u00f6pek deliler gibi havlayarak huzurlu yuvas\u0131na do\u011fru gelir, o zaman yata\u011f\u0131ndan f\u0131rlay\u0131p ka\u00e7ma zaman\u0131 gelmi\u015ftir. K\u00f6pekler g\u00fcnlerdir, bazen haftalard\u0131r bu an\u0131 bekliyordur. Hele de daha \u00f6nceden izleri takip edilen, hakk\u0131nda bilgi toplanan domuzlar\u0131n diyar\u0131na yakla\u015f\u0131nca k\u00f6pekleri tutmak adamak\u0131ll\u0131 bir i\u015ftir. \u00c7o\u011ful olduklar\u0131 i\u00e7in zaten her biri di\u011ferlerini azd\u0131r\u0131r, seslerini y\u00fckseltmenin faydas\u0131n\u0131 iyi bilen tecr\u00fcbeli kopaylarla baraklar \u00e7\u0131ld\u0131rt\u0131c\u0131 ince sesleriyle durmaks\u0131z\u0131n ba\u011f\u0131r\u0131rlar. Bunlar \u00e7ok k\u0131ymetli av k\u00f6pekleridir, babalar\u0131 domuz pe\u015finde ko\u015farken telef olmu\u015f, analar\u0131 onlar\u0131 domuz kellesi kemirirken emzirmi\u015ftir belki. Aileden domuzcu olan hayvan\u0131 isteyen de tutamaz yerinde, kopaylar, baraklar i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel olarak her f\u0131rsatta domuz koklar, ko\u015far, ba\u011f\u0131r\u0131rlar\u2026<\/p>\n<p>\u0130\u015fte b\u00f6ylece k\u00f6peklerin sesinden, halinden domuza yakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlar avc\u0131, o zaman, k\u00f6pekler de yeterince h\u0131rsland\u0131\u011f\u0131nda, salar k\u00f6pekleri orman\u0131n kenar\u0131ndan i\u00e7eri do\u011fru. Avc\u0131lar ise aralar\u0131nda anla\u015farak orman \u015feritlerinde, domuzun istikametine g\u00f6re belirledikleri noktalarda konu\u015flan\u0131rlar. K\u00f6peklerden kurtulma umuduyla ko\u015far da ko\u015far domuz. Tepeler iner, tepeler \u00e7\u0131kar. Arada yava\u015flay\u0131p yeterince yakla\u015fm\u0131\u015flarsa pe\u015findeki k\u00f6pekleri korkutmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, h\u00f6nk\u00fcr\u00fcr, az\u0131lar\u0131n\u0131 sallar k\u00f6peklere do\u011fru. Do\u011frusu da k\u00f6peklerin biraz geride kalmas\u0131d\u0131r zaten: Domuz \u00f6nden tek ba\u015f\u0131na ko\u015fuyor olacak ki bir a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa, orman \u015feridine \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda orda bekleyen ni\u015fan al\u0131p s\u0131kacak kur\u015funu.<\/p>\n<p>Domuz av\u0131na hakk\u0131n\u0131 vermek isteyen, kur\u015fun atar. \u015eavrettin ya da domdom kur\u015funu da denen dokuzlu sa\u00e7ma, domdom ad\u0131 domuzdan gelse de, domuzu \u00f6ld\u00fcrmeye \u00e7o\u011funlukla yetmez. Yine de neden tercih ediliyor derseniz, isabet ettirmesi kur\u015fundan daha kolay oldu\u011fu i\u00e7in tabii! Ama tehlikelidir domdom, yaral\u0131 kalan domuz sald\u0131rgan oldu\u011fundan. \u0130\u015fte o y\u00fczden adamak\u0131ll\u0131 domuz avc\u0131s\u0131 kur\u015fun atar. Ya \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, ya \u0131skalar. S\u00fcrekte avc\u0131lardan biri \u0131skalad\u0131\u011f\u0131nda, domuzun gitti\u011fi y\u00f6ndeki di\u011fer avc\u0131lara d\u00fc\u015fer art\u0131k g\u00f6rev, yol \u00fcst\u00fcndekine haber verilir: Bir az\u0131l\u0131 geliyor, bara\u011f\u0131n sesini takip et. 100 kilo kadar var. K\u00f6peklerin verdi\u011fi t\u00fcyolardan ortal\u0131kta ka\u00e7 domuz oldu\u011funu, ya\u015flar\u0131n\u0131, cinsiyetlerini, boyutlar\u0131n\u0131 anlamak, ne zaman ne y\u00f6ne gidip hangi \u015feritten ge\u00e7eceklerini tahmin etmek d\u0131\u015fardan birine imkans\u0131z g\u00f6z\u00fckse de tecr\u00fcbeli avc\u0131 i\u00e7in basit ba\u015flang\u0131\u00e7 bilgisidir\u2026<\/p>\n<p>Bazen domuz k\u00f6pekleri, avc\u0131lar\u0131 atlat\u0131r. Takip edilemeyen bir yere girer, gizlenir, h\u0131zlan\u0131r, gider i\u015fte. Bir anda ortadan yok olur, ortada av falan kalmaz. Avc\u0131lar k\u00fcsk\u00fcn, k\u00f6pekler \u015fa\u015fk\u0131n kal\u0131r, av ekibi toplan\u0131p gider bir ba\u015fka yerde domuz izi aramaya\u2026 Ama avc\u0131lar b\u00f6lgeyi yeterince tan\u0131yorsa, k\u00f6pekleri iyiyse, ni\u015fanc\u0131l\u0131klar\u0131 da yerindeyse m\u00fccadeleden zaferle \u00e7\u0131kma ihtimali y\u00fcksektir \u2013 talihleri de varsa tabii. Konu\u015flanm\u0131\u015f avc\u0131lardan biri, ikisi \u0131skalasa dahi bir \u00f6tekisi vurur sonunda domuzu. M\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca az kur\u015funla, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca k\u0131sa zamanda. Domuz vurulduktan sonra ko\u015farak gelir k\u00f6pekler, nas\u0131l bir h\u0131rsla \u00fcst\u00fcne at\u0131l\u0131r hayvan\u0131n, san\u0131rs\u0131n\u0131z ki can d\u00fc\u015fman\u0131. Kafas\u0131n\u0131, kolunu \u00e7eki\u015ftirir, nas\u0131l da alt ettik diye \u00fcst\u00fcnde z\u0131plar dururlar.<\/p>\n<p>B\u00f6l\u00fcm 4: Domuz beki<\/p>\n<p>S\u00fcrek av\u0131 hem k\u00f6peklerin, hem avc\u0131lar\u0131n bol bol ko\u015fmas\u0131n\u0131, da\u011f bay\u0131r inip \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 gerektirdi\u011finden k\u0131\u015f aylar\u0131nda yap\u0131labilir ancak, ya da sonbahar ve ilkbaharda sabah\u0131n \u00e7ok erken saatlerinde. Di\u011fer zamanlar i\u00e7in ise bek vard\u0131r; herhalde \u201cbekleme\u201dnin \u201cbek\u201di.<\/p>\n<p>\u201cBiraz uykusuzum bug\u00fcn, ak\u015fam bekteydik. Bir az\u0131l\u0131 vurduk ki 80 kilo et \u00e7\u0131kt\u0131. Tabii arkada\u015f\u0131n arabayla gelip almas\u0131 da s\u00fcrd\u00fc biraz, sabaha kar\u015f\u0131 5\u2019de yatt\u0131k. Asl\u0131nda domuzun daha erken saatlerde ge\u00e7ti\u011fi yerlerde beke durmak laz\u0131m ki bu kadar ge\u00e7e kalmayal\u0131m.\u201d<\/p>\n<p>\u201cBizim kom\u015funun zeytinlikte bir az\u0131l\u0131n\u0131n izleri varm\u0131\u015f, \u00f6nceki g\u00fcn gittim bakt\u0131m, en az 100 kilo. Bir de s\u00fcr\u00fc izi var, mozal\u0131yla mozalar\u0131. Yukardaki dere yata\u011f\u0131ndan \u00f6nce \u015feftali bah\u00e7esine, sonra da zeytinli\u011fe iniyorlarm\u0131\u015f. Orda su da var ya, yay\u0131l\u0131p \u015fap\u0131r \u015fupur oyna\u015f\u0131rlarm\u0131\u015f. Ge\u00e7enlerde geceyar\u0131s\u0131na do\u011fru duymu\u015f seslerini kom\u015fu ama lambas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan atmam\u0131\u015f, belli mi olur, anaya m\u0131 gelir mozaya m\u0131, ya da ba\u015fka bir hayvan m\u0131 gezinir, e\u015fek olur, k\u00f6pek olur\u2026\u201d<\/p>\n<p>\u201cO halde, dedim, dere yata\u011f\u0131nda bir yere yerle\u015feyim ak\u015fama do\u011fru, a\u015fa\u011f\u0131 inmeden daha erkence yolunu keseyim az\u0131l\u0131n\u0131n. Ordaki armutun \u00fcst dal\u0131na bir tahta platform yapm\u0131\u015ft\u0131k ka\u00e7 sene evvel, g\u0131c\u0131rdam\u0131yorsa orda beklerim. Domuz gelene kadar da rahat rahat dinlenir, uyurum, dedim.\u201d<\/p>\n<p>\u201cHava karar\u0131rken yan\u0131ma sigaram\u0131, az\u0131\u011f\u0131m\u0131 al\u0131p \u00e7\u0131kt\u0131m tahtan\u0131n \u00fcst\u00fcne. Biraz uyumu\u015fum. Bir \u00e7\u0131t\u0131rt\u0131yla uyand\u0131m. Yukardan geliyor b\u00fcy\u00fck bir domuz, yapraklar\u0131 ezerek. \u00c7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 sesten belli, iri yar\u0131 ki \u00e7al\u0131lar\u0131 k\u0131r\u0131yor. Saat 11 olmu\u015f. \u0130ndi, indi, indi. \u00d6nce \u015feftalilikte biraz yay\u0131ld\u0131, sonra suya gitti. K\u0131p\u0131rday\u0131p ses \u00e7\u0131karmayay\u0131m diye kolum uyu\u015ftu o ara. Sigara yakacakt\u0131m, yakmad\u0131m.\u201d<\/p>\n<p>\u201cA\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa \u00e7\u0131kacak, durdu. Ben nefesimi tuttum. Kolum yeni a\u00e7\u0131ld\u0131, ya iyi ni\u015fan alamazsam? Bir arkas\u0131n\u0131 d\u00f6nd\u00fc, durdu, nefesini verdi kuvvetle. Dedim kokumu mu ald\u0131 acaba\u2026 Sonra a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa do\u011fru ilerlemeye ba\u015flad\u0131 ya, kalbim yerinden f\u0131rlayacak sanki. Kald\u0131rd\u0131m t\u00fcfe\u011fi, ni\u015fan ald\u0131m, biraz daha yakla\u015f\u0131r m\u0131 diye teredd\u00fct ediyorum; at\u0131cam, atm\u0131yorum, at\u0131cam, atm\u0131yorum\u2026 Bir sinek v\u0131z\u0131ldad\u0131, o s\u0131rada dedim ya \u015fimdi, ya hi\u00e7: \u00c7akt\u0131m \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, koca bir az\u0131l\u0131, bast\u0131m teti\u011fe. Arkaya do\u011fru devrildi, bir tane daha att\u0131m, kalk\u0131p dereye girerse bulamay\u0131z diye. Y\u0131\u011f\u0131ld\u0131 kald\u0131.\u201d<\/p>\n<p>\u201cBazen b\u00f6yle gece bekte vuruyoruz hayvan\u0131, gidip ba\u015fka yerde \u00f6l\u00fcyor. \u00c7al\u0131lara, ormana saklan\u0131yor belki iyile\u015firim diye. O zaman gece karanl\u0131\u011f\u0131nda kalk\u0131p gidiyor, k\u00f6pek getiriyoruz domuzu bulsun diye. Bulsa da bazen \u00e7\u0131kartamayaca\u011f\u0131m\u0131z bir yer oluyor, kal\u0131yor orda.\u201d<\/p>\n<p>\u201c\u015eimdi s\u0131rada kar\u015f\u0131 tepedeki az\u0131l\u0131 var, ka\u00e7 ki\u015finin ba\u011f\u0131n\u0131 da\u011f\u0131t\u0131yormu\u015f o da. Ama k\u0131z\u0131mla gelmem laz\u0131m, \u2018Baba o az\u0131l\u0131y\u0131 bensiz vurursan k\u00fcserim,\u2019 dedi. Ge\u00e7enlerde bir gece domuz bekledik onunla ama r\u00fczg\u00e2r vard\u0131, herhalde kokumuzu ald\u0131, gelmedi domuz. Haftasonu hava uygun olursa ayd\u0131nl\u0131kta yerle\u015feriz dam\u0131n tepesine, art\u0131k bakal\u0131m\u2026\u201d<\/p>\n<p>B\u00f6l\u00fcm 5: Avc\u0131 kime denir?<\/p>\n<p>Av\u0131n avlamak oldu\u011fu kadar da eli bo\u015f d\u00f6nmek oldu\u011funu bilen, m\u00fccadeleye sayg\u0131 g\u00f6steren adamd\u0131r avc\u0131. Her avda skor yapmas\u0131 \u015fart de\u011fildir, \u00f6ld\u00fcrmek de\u011fil, avlanmakt\u0131r faaliyet. \u0130ste\u011fi odur ki bir domuz sesi duysun, domuza do\u011fru baks\u0131n, domuzu takip etsin\u2026 \u0130zini s\u00fcrs\u00fcn, k\u00f6peklerine koklats\u0131n, onlar\u0131 e\u011fitsin. Domuz yavruysa, di\u015fiyse b\u0131raks\u0131n, yaraland\u0131ysa can\u0131n\u0131 di\u015fine tak\u0131p \u00f6ld\u00fcrs\u00fcn. Avc\u0131n\u0131n domuz deyince g\u00f6zleri parlar, y\u00fcz\u00fc ayd\u0131nlan\u0131r, hastaysa yata\u011f\u0131ndan kalkar, ertesi g\u00fcn i\u015fe gidecekken uykusundan feragat eder.<\/p>\n<p>Yanl\u0131\u015fl\u0131kla mozal\u0131ya ate\u015f etmemek i\u00e7in bahar aylar\u0131nda ava \u00e7\u0131kmayan, seneler evvel yapt\u0131\u011f\u0131 bir hatan\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 h\u00e2l\u00e2 anlat\u0131rken ya\u015fayan adamd\u0131r. Her g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc domuza ate\u015f eden \u201ctorbac\u0131\u201dlardan (et\u00e7i veya boh\u00e7ac\u0131 da denir) k\u0131zg\u0131nl\u0131kla bahseder. Rakibi say\u0131lan domuza duydu\u011fu \u015fevkat ve sayg\u0131, b\u00f6yle adamlara duydu\u011fundan kat kat fazlad\u0131r.<\/p>\n<p>Avc\u0131 zevk i\u00e7in \u00f6ld\u00fcrmez. Av\u0131n\u0131 yenmekten zevk al\u0131r elbette, o ayr\u0131, ama maksat bir hayvan \u00f6ld\u00fcrmek diye domuzdayken tilkiye, ku\u015ftayken sansara atmaz. Bu kadar avc\u0131 bu kadar zevkle ve \u015fevkle av \u00f6yk\u00fclerini, an\u0131lar\u0131n\u0131 anlat\u0131rken \u201c\u00f6ld\u00fcrme zevki\u201dyle edilmi\u015f bir kelime bile duyamazs\u0131n\u0131z. Maksat \u00f6ld\u00fcrmek de\u011fildir \u00e7\u00fcnk\u00fc, maksat adil bir oyunu kazanmak, rakibi alt etmek, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 m\u00fccadeleyi lay\u0131k\u0131yla vermektir.<\/p>\n<p>Avc\u0131n\u0131n do\u011fayla sava\u015f\u0131 ve bar\u0131\u015f\u0131d\u0131r av. Onun derdi \u00f6ld\u00fcrerek h\u00fckmetmek de\u011fil, do\u011fan\u0131n i\u00e7indeki bitmez t\u00fckenmez m\u00fccadelede yer almakt\u0131r; g\u00fcne\u015fle, s\u0131cakla, so\u011fukla, karanl\u0131kla m\u00fccadeleyi, susuzlukla, sessizlikle, ko\u015fmak ve kesilmekle, uzaklar\u0131 g\u00f6rmek, sesleri duymak ve kokular\u0131 almakla, hayvanlar\u0131n diliyle, da\u011flarla, derelerle, tepelerle, patikalarla m\u00fccadele etmek.<\/p>\n<p>B\u00f6l\u00fcm 6: Do\u011fa i\u00e7imiz, d\u0131\u015f\u0131m\u0131z, genimiz, her \u015feyimiz<\/p>\n<p>Plastik, \u00f6rne\u011fin, do\u011faya ait de\u011fil, ama kan do\u011faya ait. Vah\u015fet do\u011faya ait. Ho\u015funuza gitmeyebilir ama ger\u00e7ek bu. Barut, sidik, demir, \u00e7\u00fcr\u00fcme, k\u00fcf, pas, kan, \u00f6l\u00fcm, hepsi do\u011faya ait. Ho\u015fumuza gitmeyen, \u201csevimsiz\u201d sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feyleri do\u011fadan ay\u0131klamaya kalk\u0131\u015fmak ise do\u011faya hak etti\u011fi sayg\u0131 g\u00f6stermemektir \u2013 do\u011fa ya\u015fam\u0131, m\u00fccadelesi, vah\u015feti ve \u00f6l\u00fcm\u00fcyle bir b\u00fct\u00fcn, bizi de tam ba\u011fr\u0131nda bar\u0131nd\u0131ran.<\/p>\n<p>(haziran 2007) (edit: aral\u0131k 2007)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u00f6l\u00fcm 1: Av nedir? Herkes katildir. Bu kadar basit. Ne \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, ne kadar \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, neden \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc de\u011fi\u015fir sadece. Katil eylemi (ki a\u2019s\u0131 k\u0131sa okunur, eylemin&#8230;<\/p>\n<div class=\"more-link-wrapper\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/2016\/02\/11\/av-doganin-temel-tasi-varolusun-ilkesi\/\">Devam\u0131 i\u00e7in&#8230;<span class=\"screen-reader-text\">Av: Do\u011fan\u0131n temel ta\u015f\u0131, varolu\u015fun ilkesi<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/66"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=66"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/66\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/66\/revisions\/67"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=66"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=66"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=66"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}