{"id":697,"date":"2022-11-20T19:05:52","date_gmt":"2022-11-20T16:05:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.candanturhan.com\/?p=697"},"modified":"2022-11-20T19:05:53","modified_gmt":"2022-11-20T16:05:53","slug":"yesil-akim-uzerine-delirmeler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/2022\/11\/20\/yesil-akim-uzerine-delirmeler\/","title":{"rendered":"Ye\u015fil ak\u0131m \u00fczerine delirmeler"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u0130nsanlarla ne kadar \u00e7ok zaman ge\u00e7irirsem, do\u011fay\u0131 ve insanlardan tamamen bihaber hayvanlar\u0131 o kadar daha \u00e7ok seviyorum… \u015eimdi bir de #avyasaklans\u0131n diye kampanya ba\u015flatm\u0131\u015flar… Peki, yasaklans\u0131n! D\u00fcnyada tek g\u00fcnahkar avc\u0131lar kald\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc; onlar\u0131 yok ettik mi do\u011fa pa\u00e7ay\u0131 s\u0131y\u0131rd\u0131! Bir on dakika \u015fu yaz\u0131y\u0131 okuyabilirseniz nas\u0131l s\u0131y\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 anlars\u0131n\u0131z<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Son y\u0131llarda en b\u00fcy\u00fck e\u011flencem klimalardan, kuaf\u00f6rlerden, son model buzdolab\u0131 ve \u00fct\u00fclerden, AVM\u2019lerden ve streaming networklerden kopamayan, her daim en albenili \u00e7ile\u011fi arayan ve en egzotik g\u0131da \u00fcr\u00fcnleri olmadan yapamayan, her yere hi\u00e7 yerinmeden \u00f6zel ara\u00e7la giden, her yudumu i\u00e7in yeni pet \u015fi\u015fe a\u00e7an ve yan\u0131nda naylon torba alternatifi ta\u015f\u0131may\u0131 kendine yak\u0131\u015ft\u0131ramayan insanlar\u0131n avc\u0131lar\u0131 do\u011faya zarar vermekle su\u00e7lamas\u0131… (Sedat Peker\u2019in ifadesiyle) Lan git! Senin yedi\u011fin elektrik, d\u00fcnyaya katt\u0131\u011f\u0131n yapay \u0131\u015f\u0131k, t\u00fcketiminle varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 destekledi\u011fin asfalt yollar, beton binalar, altge\u00e7it ve kald\u0131r\u0131mlar, tar\u0131m zehirleri ve ambalaj malzemeleri ve elektronik \u00e7\u00f6pler ve daha neler neler d\u00fcnyan\u0131n anas\u0131n\u0131 \u00e7oktan belledi, sen avc\u0131lara kurban ol! Varl\u0131\u011f\u0131nla ve t\u00fcketiminin var ettikleriyle kuyusunu kazd\u0131\u011f\u0131n yerli \u00e7ift\u00e7iyi, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcreticiyi, ger\u00e7ek anlamda do\u011fal ve ger\u00e7ek olan herkesi ve her \u015feyi s\u00f6ylemiyorum bile\u2026\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Sen metropol\u00fcn g\u00f6be\u011finde ya\u015fa, pek de \u00f6yle ge\u00e7erli bir nedenden de\u011fil ama \u00f6yle al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n, \u00f6yle rahat etti\u011fin, \u00f6yle can\u0131n istedi\u011fi, \u00f6yle kolay\u0131na geldi\u011fi i\u00e7in, yaz\u0131n arabaya biner binmez veya eve girer girmez hop klima tu\u015funa uzan, d\u0131\u015farda kar ya\u011farken evde kolsuz ti\u015f\u00f6rtle gez, kocaman al\u0131\u015fveri\u015f merkezlerinde \u00fcr\u00fcnlerinin yar\u0131s\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fcy\u00fcp \u00e7\u00f6pe at\u0131lan marketlerden karn\u0131n\u0131 doyur, ondan sonra avc\u0131lar vah\u015fi ha?!<\/p>\n\n\n\n

M\u00fcd\u00fcr, senin pervas\u0131zca t\u00fcketip sadece faturas\u0131na dikkat etti\u011fin elektrik i\u00e7in termik santrallerde yerin alt\u0131 kat kat kaz\u0131l\u0131p t\u00fcm do\u011fa dengesi bozuluyor, insanlar\u0131n hayatlar\u0131 pahas\u0131na \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131 k\u00f6m\u00fcrler yak\u0131larak feci gazlar atmosfere sal\u0131n\u0131yor, hidroelektrik santrallerde kendi tercihlerinin aksine dere yataklar\u0131 olu\u015fturulup akarsular alt \u00fcst ediliyor, da\u011flar\u0131n g\u00f6be\u011fine milyonlarca ton beton d\u00f6k\u00fclerek barajlar in\u015fa ediliyor, n\u00fckleer santrallerde deh\u015fetli proseslerle elde edilen tehlikeli uranyumlar kullan\u0131l\u0131yor ve m\u00fcthi\u015f i\u015fletme tehlikeleriyle elektrik \u00fcretildikten sonra at\u0131klar\u0131n okyanuslar\u0131n hangi derinli\u011fine sokulaca\u011f\u0131 hala bilinmiyor\u2026 Kim vah\u015fi?<\/p>\n\n\n\n

Yenilenebilir enerji, yemye\u015fil g\u00fcne\u015f enerjisi falan \u00f6yle mi? Ne saf bir bak\u0131\u015f. Hi\u00e7 fotovoltaik panel g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc? L\u00fctfen i\u00e7ini a\u00e7\u0131p bir bak\u0131n\u2026 Ha i\u00e7ini a\u00e7am\u0131yorsunuz \u00e7\u00fcnk\u00fc i\u00e7indeki malzeme zehirli, \u00f6yle mi.. Peki ya kalan k\u0131sm\u0131? G\u00fcne\u015f panellerinin \u00f6mr\u00fc 20-25 y\u0131l, sonra ne oluyor bu panellere, sorgulasan\u0131za bir\u2026 <\/p>\n\n\n\n

R\u00fczgar enerjisi \u015fahaneymi\u015f, tertemiz, yenilenebilir, saf ve masum\u2026 Da\u011flar, ormanlar ve hayvanlar ayn\u0131 \u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor bence! Bir daha u\u00e7a\u011fa bindi\u011finizde bir bak\u0131n da\u011flar\u0131n tepelerine. Ben avc\u0131y\u0131m, sizce \u00e7ok vah\u015fiyim ama siz elektri\u011fi \u00e7at\u0131r \u00e7at\u0131r yerken benim i\u00e7im do\u011fa i\u00e7in c\u0131z ediyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc ben o da\u011f tepelerini yak\u0131ndan g\u00f6r\u00fcyorum, \u00fc\u00e7 kuru\u015fluk r\u00fczgar enerjisi elde edece\u011fiz diye ka\u00e7 bin a\u011fa\u00e7 keserek ka\u00e7 bin ton topra\u011f\u0131 yerinden ederek yollar a\u00e7t\u0131klar\u0131n\u0131. O ormanlardaki hayvanlar\u0131n giderek daha daha k\u0131s\u0131tlanan alanlarda ya\u015famaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 ben fark ediyorum, sizin umrunuzda m\u0131? Yoksa havvanat bah\u00e7elerinde \u00e7ocuklar\u0131n\u0131za egzotik hayvan olarak yaban domuzlar\u0131n\u0131 ve alakabaklar\u0131 m\u0131 g\u00f6steriyorsunuz? Ben onlar\u0131n di\u015fisini erke\u011fini, gencini ya\u015fl\u0131s\u0131n\u0131 ay\u0131rt edebiliyorum, avc\u0131 ve vah\u015fi olan ben. O dev t\u00fcrbin kanatlar\u0131 i\u00e7in dev fabrikalar in\u015fa ettiklerini, her birini iki\u015fer t\u0131ra koyarak ve karayollar\u0131n\u0131 trafi\u011fe kapatarak ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 da g\u00f6r\u00fcyorum. Karbon ayakizi ha?! O geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcms\u00fcz plastik olan kanatlar\u0131n d\u00f6k\u00fclmesinin ne kadar ye\u015fil ve masum oldu\u011funu tahayy\u00fcl edebiliyorum. Ha, m\u00fcteahhitler ve i\u015f makinas\u0131 \u00fcreticileri ve kep\u00e7eciler memnun hayatlar\u0131ndan, bu \u201cdo\u011fa dostu\u201d r\u00fczgar enerjisi onlara iyi geliyor. Bir de plastik d\u00f6k\u00fcm sekt\u00f6r\u00fcndekilere. <\/p>\n\n\n\n

Elektrikli otomobiller var bir de \u201c\u00e7ok masum yeni nesil ye\u015fil \u00fcr\u00fcn\u201dolarak. T\u00fcketimimiz aman durmas\u0131n, bir \u015feyleri \u00e7\u00f6pl\u00fc\u011fe at\u0131p (ki \u00e7\u00f6pl\u00fckler de ayr\u0131 mesele!) yeni \u015feyler alal\u0131m, onlar\u0131 da kendimizle gurur duyarak alal\u0131m diye olu\u015fturulan \u00fcr\u00fcnler. Mazallah y\u00fcr\u00fcyerek veya bisiklet gibi t\u00fcketime pek elveri\u015fsiz olan ula\u015f\u0131m y\u00f6ntemleriyle yorulmayal\u0131m. Pekiii sera gazlar\u0131 \u00fcretmemek i\u00e7in tek yol(!!) olan elektrikli otomobillerin bataryalar\u0131 i\u00e7in gereken kadmiyum, lityum, kur\u015fun, kobalt, nikel ve benzeri nadir madenlerden ne haber? Onu t\u00fcketmeyelim de \u015funu t\u00fcketelim derken, alternatif t\u00fcketimin \u00f6teki boyutunu da d\u00fc\u015f\u00fcnsek\u2026 Elektrikli otomobil kullan\u0131m\u0131 artt\u0131\u011f\u0131 kadar tehlikeli maden \u00fcretimi de m\u00fcthi\u015f boyutta artacak, o kalabal\u0131k, b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerinizden otomobillerinize atlay\u0131p g\u00fczel ikinci evlerinize giderken da\u011flarda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz devasa maden alanlar\u0131, bunlar kaz\u0131l\u0131rken \u00fcretilen karbon ve bu maden ocaklar\u0131n\u0131n at\u0131klar\u0131 daha daha artacak, yine yerlerinden edilen hayvanlar ise yiyecek ararken yollara ka\u00e7arak ara\u00e7lar\u0131n\u0131z\u0131n alt\u0131nda ezilecek. \u00d6te yandan bunca elektrikli ara\u00e7 pardon neyle \u015farj olacak, elektrikle de\u011fil mi? Elektrik nas\u0131l \u00fcretiliyordu, susay\u0131m de\u011fil mi art\u0131k\u2026<\/p>\n\n\n\n

Bilin\u00e7li olanlar\u0131m\u0131z da var tabii, hep geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f malzemeden \u00fcr\u00fcnleri tercih ediyoruz al\u0131rken, hem bir de elimize ge\u00e7en koca koca ambalajlar\u0131, kilo kilo naylonlar\u0131, po\u015fetleri, kolileri falan geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme g\u00f6nderiyoruz ya, eh daha ne olsun, ya\u015fas\u0131n, yemye\u015fil ve tertemiziz, vicdan\u0131m\u0131z p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l\u2026 Peki bu geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm prosesleri esnas\u0131nda ne gazlar ve ne yan \u00fcr\u00fcnler ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor, hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnen oldu mu? Veya geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm kutusuna koydu\u011funuz her \u015fey ger\u00e7ekten geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor mu? \u0130ngiltere ve benzeri medeni \u00fclkelerden ithal edip, ferah ferah ate\u015fe verip yakarak yok etti\u011fimiz(!) plastik \u00e7\u00f6p y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131 televizyonlarda g\u00f6rmediniz mi? Geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm prosesinin bir peri de\u011fne\u011fi dokunu\u015fu oldu\u011funu varsaymasak, bunun da -iyi niyetli de olsa- sonu\u00e7ta do\u011fal s\u00fcre\u00e7lere ayk\u0131r\u0131 bir \u00fcretim prosesi oldu\u011funu, olmamas\u0131n\u0131n olmas\u0131ndan daha iyi oldu\u011funu fark etsek\u2026<\/p>\n\n\n\n

Umumi tuvaletlerde elimizi ka\u011f\u0131t havluyla kurularsak a\u011fa\u00e7lar kesilecekmi\u015f\u2026 Ha evet, s\u0131cak hava \u00fcf\u00fcren alet perilerin nefesiyle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc! Evde de bez havlu se\u00e7ene\u011fi varm\u0131\u015f\u2026 Ya evet, onu da okuyup \u00fcfleyerek temizliyoruz de\u011fil mi, deterjan, elektrik, enerji harcay\u0131p \u0131s\u0131, kirlilik falan \u00fcretmiyoruz?<\/p>\n\n\n\n

Guatemala\u2019dan veya Gabon\u2019dan gelen Adil Ticaret \u00fcr\u00fcnlerini, diyelim bir \u00e7orab\u0131 veya bir fincan\u0131, normalin \u00fc\u00e7 kat\u0131 fiyata sat\u0131n al\u0131rsak d\u00fcnyay\u0131 kurtaracakm\u0131\u015f\u0131z\u2026 Yemi\u015fim adil ticaretinizi, ulen o \u00fcr\u00fcnler Guatemala\u2019dan buraya ula\u015fana kadar karbon ayak iziyle d\u00fcnyan\u0131n anas\u0131n\u0131 bellemiyor mu, gazlar, ambalajlar, u\u00e7aklar, hani adalet nerde kimin i\u00e7in, d\u00fcnya i\u00e7in olmad\u0131ktan sonra?<\/p>\n\n\n\n

Et yemeyecekmi\u015fiz \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok vah\u015ficeymi\u015f, i\u00e7inde kan ve g\u00f6zya\u015f\u0131 varm\u0131\u015f, d\u00fcnyan\u0131n k\u00f6t\u00fc gazlar\u0131n\u0131n falan ana m\u00fcsebbibi oymu\u015f ve ekolojik dengeyi bozuyormu\u015f. Onun yerine laboratuvarlardan \u00e7\u0131kan kim bilir nelerden olu\u015fan yapay etler, \u00e7e\u015fitli kodlara sahip maddelerle korunup plastik paketlere sokulmu\u015f tofular, kitlesel \u00fcretilen genetik harikas\u0131 yeni nesil tah\u0131llar, on binlerce kilometre \u00f6teden nas\u0131l paketlerle nas\u0131l frigorifik ortamlarla nas\u0131l karbon ayakizleriyle gelen \u2018besinler\u2019\u2026 Ay ben size daha ne diyeyim, nas\u0131l diyeyim, siz kendiniz d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorsan\u0131z, \u201cYahu bu yapay g\u0131dalar\u0131n tasarlanmas\u0131, \u00fcretilmesi, ta\u015f\u0131nmas\u0131, pazarlanmas\u0131 nas\u0131l do\u011fal ve zarars\u0131z olabilir; bunlar\u0131 t\u00fcketirsem do\u011faya net katk\u0131m nas\u0131l olacak acaba\u2026\u201d diye, ben nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcreyim?<\/p>\n\n\n\n

36 graml\u0131k paketlerde 8 yuroya sat\u0131lan \u201cdonuk kurutma tekni\u011fiyle\u201d \u00fcretilmi\u015f meyve namzetini yemenin d\u00fcnya ve \u00e7evre i\u00e7in (ve tabii sizin bedeniniz ve cebiniz i\u00e7in) iyi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmenizi neye bor\u00e7lusunuz?! Bah\u00e7enizde bir taze meyve yeti\u015ftirip koparmak \u00e7ok mu zor, yoksa yeterince d\u00fczg\u00fcn \u015fekilli ve parlak renkli mi olmuyor sizin i\u00e7in? Ya da \u00fcst ba\u015f kirleniyor tabii, hakl\u0131s\u0131n\u0131z. Okyanuslar \u00f6tesinden gelen kinoalarla avokadolar\u0131 t\u00fcketmekle, \u201cet ve s\u00fct \u00fcretiminin d\u00fcnyada yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 \u00e7evre facialar\u0131n\u0131\u201d \u00f6nleyeceksiniz ha? Haydi bast\u0131r\u0131n! Daha \u00e7ok veganl\u0131k, d\u00fcnyaya daha \u00e7abuk veda! O arada da k\u00f6fteye ba\u015ftan uyanm\u0131\u015f ve \u00e7oktan yemye\u015fil mallar\u0131 g\u00f6t\u00fcrmekte olan uyan\u0131k ye\u015fil zenginler, oh ne ala.<\/p>\n\n\n\n

En haval\u0131, en koko\u015f, en moda d\u00fckkanlar\u0131n vitrinleri eko, do\u011fal, geri d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, adil, vb \u00fcr\u00fcn dolu. Hadi ya\u2026 Bu i\u015fin i\u00e7inde bir bityeni\u011fi veya bir (ka\u00e7 milyon) \u00e7eli\u015fki olabilir mi sizce, az bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrseniz? Ben \u015fahsen sonsuz yeni ayakkab\u0131 markas\u0131 g\u00f6r\u00fcyorum, aman da nas\u0131l g\u00fczel sunuluyorlar,  ayn\u0131 tipten 57. ayakkab\u0131n\u0131z\u0131 onlardan al\u0131rsan\u0131z d\u00fcnya hah i\u015fte o zaman kurtulacak, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma an\u0131nda 180 derece d\u00f6n\u00fc\u015f yapacak\u2026 Yeter ki siz 200 yuroyu bay\u0131l\u0131p o katiyetle ihtiyac\u0131n\u0131z olmayan (hem de tuhaf g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc) ayakkab\u0131y\u0131 al\u0131n, dolab\u0131n\u0131z\u0131 beklemek \u00fczere koyun! \u0130ki kilo ambalaj\u0131 ve bu paran\u0131z\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fcnyaya ne kadar da \u00e7ok verdi\u011finize dair bir bu\u00e7uk kilo tan\u0131t\u0131m, yani ikna malzemesiyle birlikte.<\/p>\n\n\n\n

Sizin g\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcne de ultra-high-tech <\/em>plazalardaki a\u015f\u0131r\u0131 haval\u0131 corporate<\/em> toplant\u0131 odalar\u0131nda yap\u0131lan \u201cYe\u015fil ak\u0131mdan nas\u0131l en iyi para kazan\u0131r\u0131z – en k\u00e2rl\u0131 yan\u0131t\u0131 verene Sey\u015fellerde tatil hediye\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 sonsuz toplant\u0131lar gelmiyor mu? Valla gelmiyorsa biraz do\u011fal bal\u0131k ya\u011f\u0131, biraz da ekolojik magnezyum tavsiye ediyorum. Bu toplant\u0131lar\u0131n bir tanesinin ana ekseni \u201cYapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015fi nas\u0131l ger\u00e7ekten daha zarars\u0131z olarak yapabiliriz?\u201d ise ben de di\u015fimi k\u0131rar\u0131m. Ger\u00e7i herhalde onu da ekolojik y\u00f6ntemlerle tamir ederler ya, neyse. <\/p>\n\n\n\n

(Patagonia\u2019y\u0131 tenzih ediyorum, eko-\u00e7\u0131karc\u0131 \u015firketler aras\u0131ndan\u2026 Hakikaten ezber bozdular, ger\u00e7ek do\u011faseverlere umut ve \u00f6rnek oldular, mevlam raz\u0131 olsun. Ne yapt\u0131klar\u0131n\u0131 duymayan, l\u00fctfen bir Gug\u0131l hazretlerine sorsun.)<\/p>\n\n\n\n

Bu ye\u015fil diye, do\u011fa diye, hayvanc\u0131klar diye kanayan y\u00fcreklerin iyi niyetini, g\u00fczel bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorum\u2026 Militan veganlar\u0131n, av d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n sevgilerini, \u2018t\u00fcm canl\u0131lar sonsuza dek ya\u015fas\u0131n\u2019 isteklerini g\u00f6r\u00fcyorum ve onurland\u0131r\u0131yorum\u2026 Ama b\u00f6yle olmaz, olmuyor! Gaza gelmemek, tek y\u00f6nl\u00fc, tek boyutlu bakmamak gerek i\u015fe yarar d\u00fc\u015f\u00fcnce ve eylem \u00fcretebilmek i\u00e7in. Ayol bir durup her \u015feyi yerli yerine koysan\u0131z, \u00f6ncesini sonras\u0131n\u0131 tartsan\u0131z da sonra isyanlar edip protestolara \u00e7\u0131ksan\u0131z! Do\u011fay\u0131 korumak, hayvanlar\u0131 sevmek \u00f6yle olmuyor, belki 2+2 her zaman 4 etmiyor\u2026<\/p>\n\n\n\n

Misal, Orta Anadolu\u2019daki nesli t\u00fckenen koyunun hikayesini anlatay\u0131m size. Benzer hikayeleri ABD\u2019nin \u00e7e\u015fitli b\u00fcy\u00fck ulusal parklar\u0131ndan da duymu\u015flu\u011fum var. Efendim, ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llarda Orta Anadolu\u2019nun bir b\u00f6lgesinde nesli tehlike alt\u0131nda olan, say\u0131lar\u0131 azalan bir yabani koyun cinsimiz var. Yetkililer 2+2 mant\u0131\u011f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnen insanlar olarak b\u00f6lgedeki kurtlar\u0131n bu koyunlar\u0131 tehdit etti\u011fine ve yedi\u011fine karar vererek, kurtlar\u0131 bir \u015fekilde oradan yok ediyorlar. Sonra bir bak\u0131yorlar: Aa, koyun n\u00fcfusu daha da azal\u0131yor?! Ara\u015ft\u0131rma soru\u015fturma, sonunda anla\u015f\u0131l\u0131yor ki koyunlar tehdit alt\u0131nda olmay\u0131nca \u00fcremiyorlar. Hah, buyrun bakal\u0131m. Ayr\u0131ca say\u0131lar\u0131 ilk ba\u015fta bir miktar y\u00fckselse de o artan koyun say\u0131s\u0131 mevcut meralar\u0131 vah\u015fice t\u00fcketince zaten a\u00e7 kal\u0131yorlar ve \u00fcreyemiyorlar veya ya\u015fayam\u0131yorlar. Hah, buyrun bakal\u0131m. Sonunda k\u00f6fteye uyanan yetkililer kurtlar\u0131 makul say\u0131da yeniden ortama takdim edince koyunlar\u0131n da n\u00fcfuslar\u0131 ve durumlar\u0131 normalize oluyor.<\/p>\n\n\n\n

Yani zaten aksi takdirde, milli parklar\u0131n birini koyunlara, birini kurtlara, birini ke\u00e7ilere, birini ay\u0131lara falan ay\u0131rmak gerekirdi, de\u011fil mi? Kurtlarla ay\u0131lara ne yedirecektik, o da ayr\u0131 konu… Yapay et veya tofu uygun mu acaba? Olmazsa kuru fasulye veya karabu\u011fdaydan ekmek? Neyse, ben yine susay\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Bir de orman yang\u0131nlar\u0131 konusu var ye\u015filseverleri ters k\u00f6\u015feye yat\u0131racak, onu da payla\u015fay\u0131m, ters k\u00f6\u015felerin faydalar\u0131n\u0131 g\u00f6relim. Elbette ben de zaman\u0131nda orman yang\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6zleri dolan ve depresyona giren bir kanayan y\u00fcrektim… Sonra bir zaman elime, Kuzeybat\u0131 Amerika yerlilerinin (ki do\u011fa konusunda en g\u00fcvenilir kaynaklardan biri olduklar\u0131na kimse itiraz etmez herhalde) bu konudaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini ve uygulamalar\u0131n\u0131 anlatan ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma \u00e7\u0131kt\u0131, konudan maddi manevi bir \u00e7\u0131kar\u0131 olmayan, n\u00f6tr bir do\u011fa dergisinde. Bu ara\u015ft\u0131rmada do\u011fal ormanlar\u0131n arada bir \u00f6m\u00fcrlerini doldurup yanmalar\u0131yla a\u011fa\u00e7 diplerindeki g\u00f6m\u00fcl\u00fc tohumlar\u0131n g\u00fcne\u015f g\u00f6rerek taze a\u011fa\u00e7lara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc, yang\u0131ndan kurtulan b\u00fcy\u00fck k\u00fct\u00fcklerin yerel halka yak\u0131t oldu\u011fu, yanan hayvanlar\u0131n sa\u011f kalanlara g\u0131da olarak orman\u0131n hayvan n\u00fcfusunu ayarlad\u0131\u011f\u0131, k\u00fcllerin yine orman topra\u011f\u0131na katk\u0131da bulundu\u011fu vb \u201c\u00f6teki taraftan bakan\u201d bilgiler vard\u0131. Amerikan yerlileri halen, do\u011fal olarak yanmayan ormanlar\u0131 kontrol alt\u0131nda yakmak i\u00e7in yetkililerden izin koparmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar, \u00e7ok yerde ba\u015far\u0131yorlar da. Bu nedenle art\u0131k orman yang\u0131nlar\u0131 benim y\u00fcre\u011fimi kanatm\u0131yor, arz ederim. (Ormanl\u0131k alanlar\u0131n kas\u0131tl\u0131 yak\u0131larak yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131lmas\u0131 vb apayr\u0131 konular, bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm do\u011fal olarak yanan ve do\u011fal olarak tekrar b\u00fcy\u00fcyebilecek ormanlar hakk\u0131nda.)<\/p>\n\n\n\n

Hayvanlar\u0131, do\u011fay\u0131, \u00e7evreyi insanevlatlar\u0131 olarak kendi keyfimiz i\u00e7in zedelemeyelim, \u00f6ld\u00fcrmeyelim, yok etmeyelim. D\u00fcnya sadece bize ait de\u011fil ne de olsa, unutmamak gerek. Kabul, eyvallah. Hemen. En ba\u015fta ben var\u0131m. O halde hedefimiz buysa ve bu hedefle av yasaklanacaksa, \u015funlarla e\u015fzamanl\u0131 olarak yasaklans\u0131n:<\/p>\n\n\n\n

AVM\u2019ler (do\u011fadan \u00e7alarak kaplad\u0131klar\u0131 alan, t\u00fckettikleri elektrik, do\u011fay\u0131 zehirleyen klima gazlar\u0131, deterjanlar\u0131, ha\u015ferat zehirleri, yayd\u0131klar\u0131 \u0131\u015f\u0131klar ve elektromanyetik alanlar, vs vs\u2026)<\/p>\n\n\n\n

Asfalt yollar (a\u011f\u0131r makinalar\u0131n\u0131n pisli\u011fi, do\u011fay\u0131 alt\u00fcst etmesi ve nefessiz kalacak \u015fekilde kaplamas\u0131, katran\u0131, yayd\u0131\u011f\u0131 \u0131s\u0131, \u015fu bu, saymaya bile eriniyorum)<\/p>\n\n\n\n

Kaz t\u00fcy\u00fc montlar, ku\u015f t\u00fcy\u00fc yast\u0131k ve yorganlar (Moncler veya Uniqlo giymeyelim, eski usul y\u0131kanmayan 100 kilo a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda pamuklu yorganlarla ve tu\u011fla yumu\u015fakl\u0131\u011f\u0131nda boyun yamultan yast\u0131klarla yatal\u0131m)<\/p>\n\n\n\n

Ayd\u0131nlatma (30 mumun \u00fczerindeki ayd\u0131nlatmalar, her t\u00fcrl\u00fc projekt\u00f6rler, LED bile olsa 30 mumdan parlak \u0131\u015f\u0131k veren konut ve sokak ve ara\u00e7 ayd\u0131nlatmalar\u0131 yasaklans\u0131n, 30 mumla gayet yeterli ayd\u0131nlanabilir insan)<\/p>\n\n\n\n

Tekstil sekt\u00f6r\u00fcne %200 \u00e7evre vergisi (o boyalar nas\u0131l bir do\u011fa katliam\u0131 yap\u0131yor bilmiyor musunuz, yoksa \u00f6te yana m\u0131 bak\u0131yorsunuz?)<\/p>\n\n\n\n

Havayolu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131na %200 \u00e7evre vergisi (g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fc, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, sald\u0131\u011f\u0131 gazlar, elektromanyetik etkileri ve de\u011fi\u015ftirdi\u011fi hava olaylar\u0131, bunlar hayvanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fcyor da avc\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor \u00f6yle mi?)<\/p>\n\n\n\n

Karayolu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131na %200 \u00e7evre vergisi (hayvanlar\u0131, bitkileri eziyoruz, ka\u00e7\u0131r\u0131yoruz, yiyecek alanlar\u0131n\u0131 i\u015fgal ediyoruz, egzozla sular\u0131n\u0131, havalar\u0131n\u0131 zehirliyoruz\u2026)<\/p>\n\n\n\n

Havai fi\u015fekler<\/p>\n\n\n\n

Devam da edebilirim, ama konunun \u00f6z\u00fcn\u00fc anlam\u0131\u015fs\u0131n\u0131zd\u0131r\u2026 \u00d6zetle siz her g\u00fcn bilin\u00e7sizce bir s\u00fcr\u00fc \u015fekilde bir s\u00fcr\u00fc cana kasteden modern \u015fehir ya\u015famlar\u0131n\u0131zdan ve d\u00fcnyay\u0131 geri d\u00f6n\u00fclmez noktaya getiren genel \u2018t\u00fcketim\u2019den taviz vermek yerine, k\u0131rk y\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131 teti\u011fi \u00e7ekip k\u0131rk y\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131 av\u0131na galip gelen avc\u0131y\u0131 tek su\u00e7lu ilan etti\u011finiz s\u00fcrece \u00e7evre koruma konusundaki durumumuz sa\u00e7ma ve komik bir \u00e7izgide kalacak.<\/p>\n\n\n\n

Sonra bir de \u201ctemel \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131\u201d var: Neden? Ben neden do\u011fada var olan her \u015feyi dengeli \u015fekilde yiyorum, ben neden binlerce y\u0131l \u00f6nceden gelen do\u011fal uygulamalar\u0131 (orman yang\u0131nlar\u0131, hayvanlar\u0131n insan ya\u015fam\u0131nda kullan\u0131lmas\u0131, av, ate\u015fte yemek pi\u015firme, vs) destekliyorum? \u201cE\u011flenmek i\u00e7in rodeo seyrediyorsunuz,\u201d diye parmak uzatan \u00f6nce kendine bakacak, kendisi demek bunu e\u011flence olarak g\u00f6r\u00fcyor, ben \u00f6yle g\u00f6rm\u00fcyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc: Bana g\u00f6re rodeo, av, orman yang\u0131n\u0131, ata binmek, da\u011f zirvelerine t\u0131rmanmak, hayvan e\u011fitmek, hepsi temel varolu\u015f\u00e7u etkinlikler. E\u011flenmek i\u00e7in mi, a\u011f\u0131z tad\u0131m i\u00e7in mi, keyif i\u00e7in mi? Peh! Hi\u00e7bir fikriniz yok\u2026 Bu d\u00fcnyadaki esas, \u00f6zg\u00fcn, ilkel varl\u0131\u011f\u0131mla birle\u015fmek; ger\u00e7ek benli\u011fimle bar\u0131\u015fmak; d\u00fcnyay\u0131 ve do\u011fay\u0131 b\u00f6ylece kavramak ve b\u00f6ylece d\u00fcnyan\u0131n do\u011fru yola girmesine destek vermek i\u00e7in. Do\u011fay\u0131 \u00f6nce anlay\u0131p sonra korumak i\u00e7in. Bir y\u0131lan \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde \u00fcz\u00fclmek, bir fareci\u011fin hayat\u0131 i\u00e7in zaman harcamak, do\u011fan\u0131n dengesini bozmamak i\u00e7in zifiri karanl\u0131kta uzun far yakmamaya g\u00f6n\u00fcll\u00fc olmak i\u00e7in. T\u00fcyl\u00fc hayvanlar ve zehirli hayvanlar olarak, yumu\u015fac\u0131k \u00e7imenler ve dikenli pinarlar olarak iki yana ay\u0131rmadan do\u011fayla bir olmak, b\u00fct\u00fcn olmak i\u00e7in. <\/p>\n\n\n\n

\u201cBen \u00e7ok seviyorum ye\u015fili, do\u011fay\u0131, bah\u00e7eyi… Bir ev yapt\u0131rd\u0131m bah\u00e7e i\u00e7inde, p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l tertemiz betondan, teras\u0131n\u0131 da buz gibi fayans d\u00f6\u015fettim, temizlemesi kolay olsun. Araziyi tabii en ba\u015ftan tel \u00f6rg\u00fcyle kapatt\u0131m, eh nerenin bizim oldu\u011fu belli olmal\u0131, hem yabani hayvan falan girmesin, sens\u00f6rl\u00fc projekt\u00f6rler koydum d\u00f6rt yana ki aman ne olur ne olmaz, b\u00fct\u00fcn gece yan\u0131yorlar. Y\u0131lda iki ila\u00e7lama yapt\u0131r\u0131yorum ha\u015ferata, akrebe y\u0131lana kar\u015f\u0131, belediye de bir g\u00fczel sivrisinek ila\u00e7lamas\u0131 yap\u0131yor, tabii bizim k\u00f6pe\u011fi uzak tutuyorum ila\u00e7lama g\u00fcnlerinde. Klimayla oh bir g\u00fczel \u0131s\u0131n\u0131p serinliyorum, bah\u00e7eyi de \u00e7im d\u00f6\u015fedim b\u00f6yle cillop gibi, g\u00fcnde iki defa suluyorum otomatik sistemle. Havuz \u015fart tabii yaz\u0131n, bah\u00e7eyi kazd\u0131r\u0131p b\u00fcy\u00fck bir havuz yapt\u0131rd\u0131m, elektrikli devridaimi, dalga makinas\u0131 falan var, klorla dezenfekte ediyoruz, arada 100 ton suyunu de\u011fi\u015ftiriyoruz tabii\u2026 Ama av yasaklans\u0131n, avc\u0131lar do\u011fay\u0131 \u00f6ld\u00fcrmesin!\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ya git g\u00fczel karde\u015fim ya, git g\u00f6z\u00fcn\u00fc seveyim… Senin d\u00fcnyaya benden, makul ve yasal av yapandan, g\u00fczel g\u00fczel ger\u00e7ek etini yiyenden, rodeo izleyip hayvanlara hayran kalandan daha az zarar verdi\u011fin g\u00fcn ben sana yapay bir koyun s\u00fcr\u00fcs\u00fc keserim kurban olarak! <\/p>\n\n\n\n

* * *<\/p>\n\n\n\n

\u00c7OK \u00c7OK \u00d6NEML\u0130 \u00d6ZET: Kimsenin kalbini k\u0131rmak istemiyorum, ama kendi ger\u00e7e\u011fimi konu\u015fmak da bu hayata benim boynumun borcu. Bunu biraz keskin ve biraz e\u011flenen bir dille yap\u0131yorsam eh bu da \u00fcslubum… Ben de zaman\u0131nda \u201csaf ve masum bir do\u011fasever\u201d idim ve \u00f6teki taraftan bakmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnemiyordum, ben de bana \u201c\u00e7evreci\u201d diye sunulan bak\u0131\u015flara hala s\u0131k s\u0131k kan\u0131yorum, ben de yazd\u0131klar\u0131m\u0131 uzun s\u00fcre do\u011fan\u0131n i\u00e7ine gark olarak ancak idrak ettim. Ama ettim. Hen\u00fcz edemeyen, benden daha do\u011fadan uzak olan, \u00f6teki taraftan bakmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen, kendisine ye\u015fil ve masum olarak sunulanlar\u0131 sorgulamayacak iyi niyette olanlara bir uyar\u0131 sinyali, bir soru i\u015fareti, bir d\u00fc\u015f\u00fcnce balonu sunmak istiyorum. L\u00fctfen bu yaz\u0131y\u0131 \u00fckelal\u0131k ve yarg\u0131lama de\u011fil (esas yarg\u0131lanan benim avc\u0131 olarak), ger\u00e7ek amac\u0131 olan \u201cuyar\u0131\u201d niyetine al\u0131n\u0131z. Yani Candan\u2019\u0131 kinoa y\u0131\u011f\u0131n\u0131na g\u00f6m\u00fcp avokadolar atarak \u00f6ld\u00fcrmeyelim l\u00fctfen; onun yerine savundu\u011fumuz ak\u0131mlar\u0131n ve tercih etti\u011fimiz hayatlar\u0131n \u00e7e\u015fitli boyutlar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcp hesaba katal\u0131m ve net etkiye bakal\u0131m, basit\u00e7e tek bir y\u00f6ne savrulup sadece \u2018\u00f6teki\u2019leri su\u00e7lu ilan etmek yerine.<\/p>\n\n\n\n

(Ekim 2022)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130nsanlarla ne kadar \u00e7ok zaman ge\u00e7irirsem, do\u011fay\u0131 ve insanlardan tamamen bihaber hayvanlar\u0131 o kadar daha \u00e7ok seviyorum… \u015eimdi bir de #avyasaklans\u0131n diye kampanya ba\u015flatm\u0131\u015flar… Peki,…<\/p>\n

Devam\u0131 i\u00e7in…Ye\u015fil ak\u0131m \u00fczerine delirmeler<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[15],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/697"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=697"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/697\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":698,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/697\/revisions\/698"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=697"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=697"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=697"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}