Ege Denizi zaten g\u00fczel bir co\u011frafya, insan\u0131 kendinden alan, \u00f6te k\u0131y\u0131lara atan, oralarda b\u0131rakan. M\u00fctevaz\u0131 Samos (Sisam) da co\u011frafi g\u00fczelli\u011fine be\u015feri g\u00fczellikler katmay\u0131 bilmi\u015f, Ege\u2019ye yak\u0131\u015fan sevimli bir Yunan adas\u0131.<\/p>\n
samos8<\/p>\n
Ba\u015ftan s\u00f6yleyeyim: Tatil deyince akl\u0131n\u0131za gelen l\u00fcks, ihti\u015fam, hizmet, d\u00f6rt d\u00f6rtl\u00fck, yarat\u0131lm\u0131\u015f mekanlar ise Samos size g\u00f6re de\u011fil. O kendi halinde, \u015fa\u015faas\u0131z, biraz turist gelince mutlu olan, ellerinden geleni ard\u0131na koymayan g\u00fcler y\u00fczl\u00fc, iyi niyetli, orta ya\u015fl\u0131 Yunanl\u0131lar\u0131n adas\u0131. Hatalar\u0131, eksikleri, yanl\u0131\u015flar\u0131 da var; ama \u00f6yle do\u011fal ki, onlarla birlikte daha g\u00fczel.<\/p>\n
\u201cMurat\u2019\u0131n karde\u015f hanginiz?\u201d Tipik bir Rum aksan\u0131yla sorulan bu soruyla ba\u015flad\u0131 Samos seferimiz. Ku\u015fadas\u0131\u2019ndan bindi\u011fimiz feribot iki saat ge\u00e7meden Samos iskelesine yana\u015fm\u0131\u015ft\u0131 ve kar\u015f\u0131m\u0131zda son derece \u201cjanti\u201d g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc ya\u015fl\u0131ca bir adam duruyordu. Evet, burada Murat\u2019\u0131n ahbaplar\u0131 oldu\u011funu biliyorduk, hatta \u00e7antalar\u0131m\u0131z onlar i\u00e7in \u201cT\u00f6rki\u015f\u201d hediyelerle doluydu ama bu kadar avantajl\u0131 bir konumumuz olaca\u011f\u0131n\u0131 da tahmin etmemi\u015ftik do\u011frusu. Oysa Vassilis adaya gide gele arkada\u015f oldu\u011fu Murat\u2019\u0131n karde\u015finin gelece\u011fini duyunca i\u015fi g\u00fcc\u00fc b\u0131rakm\u0131\u015f, heyecanla bizi kar\u015f\u0131lamaya gelmi\u015f. Allah Allah!<\/p>\n
Adan\u0131n kuzey k\u0131y\u0131s\u0131ndaki g\u00fczel semtlerinden Kokkari\u2019ye var\u0131nca Vassilis\u2019in yaln\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz; galiba b\u00fct\u00fcn Samos heyecanla bizi bekliyor! Defalarla ismini duydu\u011fumuz meyhaneci Nikos ve karde\u015fi Stamatis eksik di\u015fleri, g\u00f6bekleri, kocaman g\u00fcl\u00fcmsemeleri ve iki \u00e7eyrek \u0130ngilizceleriyle kucaklay\u0131p \u00f6p\u00fcyorlar bizi. Nerde kalsak acaba, derken birisi pansiyoncu Maria\u2019ya sesleniyor, Maria ko\u015farak yolun kar\u015f\u0131s\u0131ndaki kuzininden geliyor: \u201cSizle yaz\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131k, de\u011fil mi? Ho\u015f geldiniz, ho\u015f geldiniz! Sonra yazmad\u0131n\u0131z, gelmeyeceksiniz sand\u0131m! Neyse ki bo\u015f odam var denize bakan, gelin gelin!\u201d<\/p>\n
Maria\u2019n\u0131n pansiyonu Kokkari\u2019nin g\u00f6be\u011finde; denizle aras\u0131nda sadece 5 metrelik ta\u015fl\u0131k bir plaj var. San\u0131r\u0131m alt\u0131 odas\u0131ndan d\u00f6rd\u00fc deniz taraf\u0131na bak\u0131yor. Birer minik balkonlar\u0131 var, birer minik de tuvalet\/banyolar\u0131. Sezonda gecesi 40 Euro olan odalar sezon d\u0131\u015f\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in bize 35 Euroya mal olacak. \u0130stek \u00fczerine kahvalt\u0131 da veriyor Maria; kahvalt\u0131 ise adam ba\u015f\u0131 3 Euro. Do\u011frusu benim ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m k\u00f6yde kahvalt\u0131 (daha zengin ama) daha pahal\u0131\u2026<\/p>\n
Odaya ve Maria\u2019ya bay\u0131ld\u0131ktan sonra (bal\u0131k eti, esmer, konu\u015fkan, tam filmlerdeki Yunanl\u0131 kad\u0131nlar gibi) h\u0131zla e\u015fyalar\u0131m\u0131z\u0131 b\u0131rak\u0131p meyhaneye d\u00f6n\u00fcyoruz; bizi ihya etmek i\u00e7in s\u0131rada olan Vassilis, Nikos ve Stamatis\u2019i bekletmeyelim. Mavi-beyaz \u00f6rt\u00fcl\u00fc masam\u0131z hemen donat\u0131l\u0131yor, uzolar, cac\u0131klar, mezeler, k\u0131zarm\u0131\u015f ahtapotlar. Vassilis bal\u0131k yememize izin vermiyor: \u201cYar\u0131n ak\u015fam size ben bal\u0131k getirece\u011fim,\u201d diye.<\/p>\n
K\u0131r\u0131k d\u00f6k\u00fck T\u00fcrk\u00e7esiyle a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r hikayelerini anlatan Vassilis\u2019i dinlerken bir anda arkada\u015f\u0131mla birbirimize d\u00f6n\u00fcyoruz: \u201cAngelopoulos filmlerinden f\u0131rlam\u0131\u015f gibi!\u201d Siyah tak\u0131m elbisesi, yakas\u0131 a\u00e7\u0131k beyaz g\u00f6mle\u011fi, \u00f6n\u00fcnde uzosu, elinde Yunan usul\u00fc tesbihi ve cigaras\u0131yla tam bir karakter olan Vassilis Theo Angelopoulos\u2019u bilmiyor ama. T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fmak belki ona \u00f6lm\u00fc\u015f annesini hat\u0131rlat\u0131yordur, belki ondan b\u00f6yle \u0131srarla, u\u011fra\u015fa didine anlatmas\u0131. Ailesinden, Murat\u2019tan, Samos\u2019tan, halklar\u0131n karde\u015fli\u011finden bahsediyor. Arada masaya u\u011fray\u0131p daha daha neler istedi\u011fimizi soran \u015fefler ise s\u00fcrekli kadeh kald\u0131r\u0131yor: Yamas! Serefe!<\/p>\n
Yemek \u00fcst\u00fcne gelen tatl\u0131 hep duyup hi\u00e7 rastlamad\u0131\u011f\u0131m bir Rum klasi\u011fi: \u00fcz\u00fcm ve incir re\u00e7elleri. Nikos ile Stamatis\u2019in anneleri yapm\u0131\u015f. Zeytini de o yapm\u0131\u015ft\u0131 zaten; anaerkil bir aile i\u015fletmesi s\u00f6z konusu. Bir hesap y\u00fcz\u00fc g\u00f6remeden kalk\u0131yoruz sofradan, \u201cSizin paran\u0131z burda ge\u00e7mez!\u201d nidalar\u0131yla. H\u0131zl\u0131 Yunanca derslerine ba\u015fland\u0131 bile bu arada: sofra, trapeza. Bu ikisi aras\u0131nda bir ba\u011flant\u0131 kuramasak da \u00e7o\u011fu kelime daha a\u015fina: maruli, caciki, karpuzi, dolmades, musakka, kasap, manavi, bakkaliko\u2026 Hatta \u00e7o\u011funun \u0130ngilizcesi \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131 olan ada halk\u0131na T\u00fcrk\u00e7e konu\u015farak daha iyi anlatabiliyoruz derdimizi \u2013 \u00e7ok e\u011flenceli!<\/p>\n
Yemekten sonra Kokkari sokaklar\u0131nda y\u00fcr\u00fcyor, \u0131\u015f\u0131kland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f kiliseleri, \u00e7arp\u0131c\u0131 tak\u0131 d\u00fckkanlar\u0131n\u0131n vitrinlerini, gece saatlerinde hala a\u00e7\u0131k olan hediyelik e\u015fyac\u0131lar\u0131 seyrediyoruz. Deniz kenarlar\u0131nda kafeler, barlar, m\u00fczikli, i\u00e7kili e\u011flence yerleri, dev ekrandan ma\u00e7 g\u00f6steren kahveler. Herkes rahat, her \u015fey rahat, insan\u0131 kavrayan bir evindelik duygusu her yerde. Ad\u0131mlar\u0131m\u0131z a\u011f\u0131r, a\u011fz\u0131m\u0131z kulaklar\u0131m\u0131zda. A\u011f\u0131r a\u011f\u0131r odam\u0131za var\u0131yoruz yatmaya: Odam\u0131z denizle kucak kuca\u011fa! Balkon a\u00e7\u0131k, t\u00fcm gardlar\u0131m\u0131z inik, dalga sesleriyle uyuyor, s\u00fckunetle uyan\u0131yoruz.<\/p>\n
Kahvalt\u0131dan sonra, arkada\u015f\u0131m\u0131n \u00f6nceki geli\u015flerinden ahbap oldu\u011fu Dimitris\u2019in i\u015fletti\u011fi Lemonakia plaj\u0131na do\u011fru y\u00fcr\u00fcyoruz. Do\u011fan\u0131n bu kadar tan\u0131d\u0131k olmas\u0131 \u00e7ok yabanc\u0131 bir his: B\u00f6\u011f\u00fcrtlenler, incirler, zeytin a\u011fa\u00e7lar\u0131, k\u0131z\u0131l \u00e7amlarla, mavili beyazl\u0131 kanatlar\u0131yla a\u011fa\u00e7 altlar\u0131ndan u\u00e7an alakabaklarla floras\u0131 da, faunas\u0131 da tam kar\u015f\u0131m\u0131zda silueti g\u00f6r\u00fclen Dilek Yar\u0131madas\u0131 Milli Park\u0131\u2019yla ayn\u0131. S\u00fcrpriz yap\u0131p aile gibi kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131m\u0131z Lemonakia plaj\u0131nda da \u00e7\u0131lg\u0131n k\u0131rm\u0131z\u0131 begonvillerin alt\u0131nda oturuyoruz.<\/p>\n
Dimitris kendini Pontuslu olarak tan\u0131ml\u0131yor, yani Trabzon k\u00f6kenli. \u201cSamos\u00e7a\u201d konu\u015fuyor: Az\u0131c\u0131k \u0130ngilizce, birka\u00e7 kelime Almanca, Yunanca ve T\u00fcrk\u00e7e katk\u0131lar\u0131ndan olu\u015fan bir dil. Bana yeni olan ama son derece kullan\u0131\u015fl\u0131 bu dille anlatt\u0131\u011f\u0131ndan anlayabildi\u011fim kadar\u0131yla hikayesi \u015f\u00f6yle: Babas\u0131 1920 y\u0131l\u0131nda, 10 ya\u015f\u0131ndayken ailesiyle Selanik\u2019e g\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f; Trabzon\u2019dayken f\u0131nd\u0131k ya\u011f\u0131 \u00fcretirlermi\u015f. Hayat\u0131 boyunca tekrar T\u00fcrkiye\u2019ye gelmek, do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc yerleri ziyaret etmek i\u00e7in para biriktirmi\u015f. 1970\u2019lerde yeterince paras\u0131 olmu\u015f ama T\u00fcrkiye\u2019deki ortam\u0131n kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndan gelememi\u015f. Sonra da bir g\u00fcn trafik kazas\u0131 ge\u00e7irmi\u015f, \u00fcst\u00fcnde b\u00fct\u00fcn biriktirdi\u011fi paran\u0131n i\u011fneli oldu\u011fu ceketi. Kendisi kurtulmu\u015f ama paralar kurtulamam\u0131\u015f\u2026 O y\u00fczden Dimitris yan\u0131tlayam\u0131yor, \u201cTrabzon\u2019un neresindensin, i\u00e7inden mi?\u201d sorusunu. Ama teypteki Laz havalar\u0131na k\u0131p\u0131rdanmas\u0131n\u0131n bizimkilerden fark\u0131 yok!<\/p>\n
Lemonakia plaj\u0131 zaman\u0131n durdu\u011fu k\u00fc\u00e7\u00fck bir d\u00fcnya. Begonvillerin, zeytin a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n alt\u0131nda oyna\u015fan kedi yavrular\u0131, mavi boyal\u0131 ah\u015fap masa ve sandalyeler, bah\u00e7eden domates, patl\u0131can toplayan aile mensuplar\u0131. Men\u00fcde T\u00fcrk kahvesinden tek fark\u0131 ad\u0131 olan Yunan kahvesi, una bulanm\u0131\u015f patl\u0131can ve kabak k\u0131zartma, nohut k\u00f6fteleri, elbette musakka ve cac\u0131k. Yerde plastik yo\u011furt kovalar\u0131nda tuzlu suya konmu\u015f k\u0131rma ye\u015fil zeytinler.<\/p>\n
Samos\u2019a, yani feribot iskelesinin bulundu\u011fu merkeze inece\u011fiz. Dimitris, taksiyle gidip gelece\u011fimiz yerde araba kiralamam\u0131z\u0131 \u00f6neriyor ve bizi arkada\u015f\u0131n\u0131n rent-a-car d\u00fckkan\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. Mant\u0131kl\u0131, nas\u0131lsa sonraki g\u00fcn de da\u011flarda gezinmek i\u00e7in arabaya ihtiyac\u0131m\u0131z olacak. Arkada\u015f yok, k\u0131z\u0131 orada, ve aralar\u0131nda ge\u00e7en konu\u015fmadan sonra 30 saniye i\u00e7inde bir araban\u0131n direksiyonunda oturmaktay\u0131m. \u201cOkey, okey, go, go, no problem,\u201d diye postal\u0131yor bizi Dimitris. D\u00fcnyan\u0131n en h\u0131zl\u0131 araba kiralama servisi bu olsa gerek!<\/p>\n
Samos sokaklar\u0131nda d\u00fckkanlar, yine tak\u0131c\u0131lar (san\u0131r\u0131m Yunanl\u0131lar\u0131n tak\u0131-m\u00fccevherat alan\u0131nda \u00f6zel bir yetene\u011fi var), bakkallar aras\u0131nda y\u00fcr\u00fcyerek dolan\u0131yoruz. Bilmedi\u011fimiz herhangi bir kentin sokaklar\u0131nda bu kadar g\u00fcvende hissedemezdik kendimizi. Ruhani liderimiz Murat\u2019\u0131n tavsiye (ve meth) etti\u011fi tavuk\u00e7uyu uzun uzun ama keyifle ar\u0131yor, ayn\u0131 yollar\u0131 gidip geldikten sonra buluyoruz, ve arad\u0131\u011f\u0131m\u0131za da de\u011fiyor: Tavuk da, patates k\u0131zartmas\u0131 da on numara. Ger\u00e7i ararken ve y\u00fcr\u00fcrken artan a\u00e7l\u0131\u011f\u0131m\u0131z da be\u011fenimize etki etmi\u015f olabilir\u2026 Uzolara, re\u00e7ellere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bakkalda aram\u0131zda konu\u015furken bakkal amca cevap veriyor, T\u00fcrk\u00e7e. Onun da ailesi Mara\u015fl\u0131 imi\u015f; tipini de Mara\u015fl\u0131ya yak\u0131\u015ft\u0131rd\u0131k do\u011frusu.<\/p>\n
Giderken, gelirken yollar\u0131 nas\u0131l bulduk, nas\u0131l her \u015fey elimizle koymu\u015f gibiydi, yoksa Samos usul\u00fc bu muydu, her \u015feyin b\u00f6yle p\u00fcr\u00fczs\u00fcz oluvermesi?.. Ak\u015fam yine \u201c1997 Best Tzatziki Award\u201d sahibi lokantam\u0131za oturduk, Nikos ve Stamatis\u2019le \u00e7e\u015fitli dillerde selamla\u015farak, hal hat\u0131r sorarak. Vassilis s\u00f6z verdi\u011fi gibi bizim i\u00e7in taze bal\u0131k b\u0131rakm\u0131\u015f ama kendisi yeme\u011fe gelemeyecekmi\u015f, biz de afiyetle yiyoruz bal\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, yan\u0131nda zeytinya\u011fl\u0131 ye\u015fil fasulye, ke\u00e7i peyniri, fava, k\u0131zarm\u0131\u015f peynir (koyun-ke\u00e7i kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 bir peynirmi\u015f), cac\u0131k ve salata ile. Zeytinya\u011f\u0131n\u0131 be\u011feniyoruz, buram buram kokuyor, \u201cZaten size verece\u011fiz hediye olarak,\u201d diye seviniyorlar. Kalkmak \u00fczere hesab\u0131 istedi\u011fimizde bilin bakal\u0131m ne oluyor? Evet, zorla bir kenarlara para s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rarak ka\u00e7\u0131yoruz meyhaneden.<\/p>\n
Birka\u00e7 e\u011flence yerinden olu\u015fan meydanda, y\u0131llard\u0131r her ak\u015fam i\u00e7ti\u011fi barda Dimitris\u2019le bulu\u015fmaya gidiyoruz. Yolda iki mutlu sokak k\u00f6pe\u011fi, birka\u00e7 Alman turist, sonra titrek mum \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131n yand\u0131\u011f\u0131 bir avlu\u2026 Merakla kafam\u0131z\u0131 uzat\u0131yoruz ve d\u00fcnyan\u0131n en g\u00fczel mezarl\u0131klar\u0131ndan birindeyiz. D\u00fczenli dizilmi\u015f, g\u00f6rkemli ama abart\u0131s\u0131z mermer kabirlerin ba\u015fu\u00e7lar\u0131nda birer camekan, i\u00e7lerinde foto\u011fraflar, yanan mumlar veya ya\u011fdanl\u0131klar ve her kabirde rengarenk \u00e7i\u00e7ekler. \u0130\u015fte insan\u0131n devaml\u0131 ziyaret etmeyi, \u00f6l\u00fclerini anmay\u0131 isteyece\u011fi t\u00fcr bir mezarl\u0131k!<\/p>\n
Ertesi g\u00fcn araba i\u00e7in s\u00f6zle\u015fme imzalamaya gitti\u011fimde yeni bir Nikos\u2019la tan\u0131\u015f\u0131yorum; \u201cDemek Dimitris\u2019in arkada\u015f\u0131 sizsiniz,\u201d diyor. Adam arabas\u0131n\u0131n kime verildi\u011fini sorgulamam\u0131\u015f bile! Belki babas\u0131 Theos ile Dimitris hem\u015fehri Pontuslular oldu\u011fundand\u0131r, kim bilir\u2026 T\u00fcrk\u2019\u00fcz falan derken yine sihirli kelime ge\u00e7iyor: Murat! Elbette burada da ge\u00e7erli, bu Nikos da heyecanla selamlar g\u00f6nderiyor \u0130stanbullara\u2026 Ama s\u00f6zle\u015fme imzalaman\u0131n kolayl\u0131\u011f\u0131 (iki dakika, s\u0131f\u0131r soru, bir imza) ve araba kiras\u0131n\u0131n ucuzlu\u011fu (g\u00fcnl\u00fck 25 Euro) bize \u00f6zel de\u011fil. (\u0130ki g\u00fcn gezme sonucu iade etmeden evvel arabaya 5 Euroluk benzini zar zor t\u0131k\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131 da s\u00f6ylemeliyim. T\u00fcrkiye\u2019de d\u00fcnyan\u0131n en pahal\u0131 yak\u0131t\u0131n\u0131 kullan\u0131yoruz, ger\u00e7ekten!) Sokaklarda fink atan vespalardan birini denemek i\u00e7in Nikos\u2019la pazarl\u0131k etmek de benim becerim. \u015eahane bir \u015fey, insan kendini r\u00fczgar gibi hissediyor: Bir dahaki sefere!<\/p>\n
Ve s\u0131rada da\u011f k\u00f6yleri var\u2026 Arabam\u0131za atlay\u0131p gidiyoruz, d\u00fczg\u00fcn ama son derece dik, keskin virajl\u0131 yollardan t\u0131rmanarak Vourliyotes\u2019e: Tertipli, temiz, nerdeyse mini bir kent denebilecek bir yerle\u015fim birimi buras\u0131. Etrafta k\u00f6yl\u00fc de yok, a\u011flayan \u00e7ocuklar, po\u015fetlerde \u00e7\u00f6pler, trakt\u00f6r g\u00fcr\u00fclt\u00fcleri de; bu nas\u0131l k\u00f6y bilemiyorum. Ayval\u0131k\u2019tan, Ala\u00e7at\u0131\u2019dan a\u015fina oldu\u011fumuz tipte evler her yerde, g\u00fczel g\u00fczel boyanm\u0131\u015f, kap\u0131lar\u0131 \u00e7i\u00e7eklerle, bitkilerle donat\u0131lm\u0131\u015f. Meydanda bir-iki hediyelik e\u015fya d\u00fckkan\u0131, birka\u00e7 kafe-lokanta aras\u0131 oturma yeri. Arkada\u015f\u0131m\u0131n \u00f6nceki geli\u015flerinden tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00e7ift, d\u00fckkanlar\u0131n\u0131n kap\u0131s\u0131na el yaz\u0131s\u0131 bir tabela asm\u0131\u015f: \u201cDiamantis\u2019le Eleni 13.00\u2019de gelecek\u201d. Saat 14.00 civar\u0131, gelen giden yok!<\/p>\n
Kom\u015fu k\u00f6y Manolates de \u00e7ok farkl\u0131 de\u011fil, sessiz, sakin, k\u00fc\u00e7\u00fck ama d\u00fczenli. Seramikle \u015faheserler yaratan Yorgos\u2019un yerini buluyoruz hemen, arkada\u015f\u0131m\u0131 hat\u0131rl\u0131yor, i\u00e7ecekler \u0131smarl\u0131yor. Ger\u00e7i portakal suyu yerine portakall\u0131 gazoz getiriyor ve kendisi de fena halde kokuyor (anla\u015f\u0131lan sevgilisinden ayr\u0131lm\u0131\u015f! \u201cMadem de bekar kalm\u0131\u015f, bir hamama soksak eli y\u00fcz\u00fc d\u00fczg\u00fcn bir aday olabilir,\u201d diyor arkada\u015f\u0131m) ama olsun, yine de kar\u015f\u0131 yakadan gelip bir Yunan da\u011f k\u00f6y\u00fcnde tan\u0131nmak g\u00fczel bir his. Manolates\u2019de sanat\u00e7\u0131lar var, biraz daha \u00f6zg\u00fcn \u00fcr\u00fcnlerin bulundu\u011fu d\u00fckkanlar, sanat at\u00f6lyeleri. El i\u015fi, do\u011fal boyal\u0131 \u015fallar buluyoruz, \u00fcz\u00fcm ve ceviz re\u00e7elleri, yine boncuklar, tak\u0131lar, anahtarl\u0131klar ve tesbihler.<\/p>\n
Nerede yiyelim diye Yorgos\u2019a soruyoruz, bizi meydandaki ilk yere g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor: Tasos\u2019un yeri, Kallisti. Tasos T\u00fcrk oldu\u011fumuzu da duyunca mutlulukla kar\u015f\u0131l\u0131yor bizi, meydan denilen sokak \u00fczerinde be\u015f-alt\u0131 masas\u0131 olan geleneksel lokantas\u0131nda. Sipari\u015flerimizi al\u0131yor, sonra masaya bir T\u00fcrk\u00e7e-Yunanca s\u00f6zl\u00fck getirip b\u0131rak\u0131yor; s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcn i\u00e7inde Ku\u015fadas\u0131\u2019ndan yak\u0131n bir arkada\u015f\u0131m\u0131n kart\u0131! Diyorum b\u00f6yle b\u00f6yle, ah demek onun da arkada\u015f\u0131s\u0131n\u0131z, diye stat\u00fcm\u00fcz daha da bir y\u00fckselmez mi\u2026 Tasos lokantan\u0131n hem sahibi hem de tek \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 anla\u015f\u0131lan, o y\u00fczden pek uzun kalam\u0131yor yan\u0131m\u0131zda. Son derece basit ama leziz sofram\u0131z\u0131 da o donat\u0131yor: patl\u0131can k\u0131zartma, kabak k\u0131zartma, cac\u0131k, nohut k\u00f6ftesi. Yanda bir-iki masada ya\u015fl\u0131 k\u00f6yl\u00fc adamlar sigara i\u00e7erek, birbirlerine tak\u0131larak, bizi izleyerek oturuyor, baz\u0131lar\u0131 oyun oynuyor. Tabaklar\u0131 s\u0131y\u0131rarak her \u015feyi yiyor, mutlulukla kalk\u0131yoruz. Merak\u0131m\u0131za yenilip, yan\u0131m\u0131zda duran mermer an\u0131t\u0131n \u00fcst\u00fcndeki isim ve tarih listesini soruyoruz ayr\u0131lmadan Tasos\u2019a, k\u00f6y\u00fcn 1920\u2019lerden bu yana verdi\u011fi \u015fehitlerin listesiymi\u015f. Yandaki kap\u0131 \u00f6n\u00fcnde oturan iki ya\u015fl\u0131 kad\u0131n, kar\u015f\u0131 kom\u015fular\u0131n\u0131n getirdi\u011fi kahveyi i\u00e7iyorlar keyifle.<\/p>\n
Ak\u015fam i\u00e7in niyetimiz, \u201cmahallemizdeki\u201d \u0130talyan lokantas\u0131na gitmek. Dimitris ve Theos da itiraz etmeyince onlarla meydanda bulu\u015fup Girasole\u2019ye y\u00fcr\u00fcyoruz. Samos\u00e7a\u2019n\u0131n \u0130talyanca kat\u0131lm\u0131\u015f versiyonu ile sipari\u015fler veriliyor, g\u00fcl\u00fcn\u00fcp e\u011fleniyor. Dimitris \u00f6nceki ak\u015fam Vassilis\u2019in bize ald\u0131\u011f\u0131 bal\u0131\u011f\u0131 sorguluyor. Tarif ediyoruz, tazeymi\u015f, \u00f6zelmi\u015f falan, burun k\u0131v\u0131r\u0131p, \u201cYes, yes, from Senegal\u2026\u201d diyor. Yok yahu, buran\u0131n olta bal\u0131\u011f\u0131; \u201cYes, Senegal fish, very good,\u201d diye dalga ge\u00e7iyor. Sa\u00e7lar\u0131nda beyazlar \u00e7o\u011funlukta olan Theos ya\u015f\u0131m\u0131 \u00f6\u011frenince \u00f6nce \u201cbaby\u201d diyor, sonra \u201ckutupulaki\u201d, yani pili\u00e7! Bu kelimeyi de \u00f6nceki g\u00fcn gitti\u011fimiz tavuk lokantas\u0131ndan \u00f6\u011frendik\u2026 Yeni tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m insanlarla bu kadar e\u011flendi\u011fim on be\u015f ya\u015f\u0131mdan beri olmad\u0131 \u2013 acaba hakikaten bu adamlar m\u0131 komik, yoksa Samos mu b\u00f6yle bir yer?<\/p>\n
Son g\u00fcn\u00fcm\u00fczde g\u00fcne\u015f bize bir g\u00fczellik yap\u0131p sabahtan parlay\u0131nca sezon kapan\u0131\u015f\u0131n\u0131 yapma \u015fans\u0131n\u0131 yakalayarak kendimizi denize at\u0131yoruz. Deniz ta\u015fl\u0131 ve m\u00fcthi\u015f berrak, tertemiz, serin; insan denize girdi\u011fini hissediyor, \u00e7\u0131kmak istemiyor. Ama \u00e7\u0131kmak laz\u0131m: Marketten \u015fark\u00fcteri ve i\u00e7ki al\u0131\u015fveri\u015fi yapmak, son hediyeleri toparlamak, \u00f6\u011fle yeme\u011finde Vassilis ve arkada\u015f\u0131 Aleko\u2019ya kat\u0131lmak, Nikos\u2019tan \u201ctzatziki\u201d tarifini almak, hediye edilen uzolar\u0131, zeytinya\u011flar\u0131n\u0131, peynirleri \u00e7antalar\u0131m\u0131za s\u0131\u011fd\u0131rmak laz\u0131m.<\/p>\n
Ee, Samo\u2019yu nas\u0131l buldunuz, diyor birisi: Buyrun bakal\u0131m, \u201cs\u201d harfinin gizemi bir kez daha kar\u015f\u0131m\u0131zda! Hadi insan isimlerindeki durumunu anlad\u0131k; birisinden bahsederken ismin sonunda \u201cs\u201d var, kendisiyle konu\u015furken yok. Peki ama yer adlar\u0131? Samos\u2019la konu\u015fuyor de\u011filiz ki sonundaki \u201cs\u201dyi atal\u0131m\u2026 Tuhaf dil \u015fu Yunanca, ama \u00e7ok da g\u00fczel. Seneye gelmeden \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m Yunanca da, Samos\u00e7a da. Zaten burada kafas\u0131n\u0131 g\u00f6z\u00fcn\u00fc yara yara \u0130ngilizcemi fena halde kaybetti\u011fim i\u00e7in yeni dil \u00f6\u011frenmem \u015fart; hem Samos\u00e7a d\u00fcnyan\u0131n her yerinde ge\u00e7erli olacak bir dil.<\/p>\n
Evet seneye gelmeye, tekrar tekrar gelmeye niyetliyim. \u015eimdi sezon bitti, ada kapan\u0131yor ve d\u00f6n\u00fcyoruz ama daha gezecek, g\u00f6recek \u00e7ok yer var Samos\u2019ta. Denize girilecek k\u0131y\u0131 semtleri, tekne turlar\u0131, y\u00fcr\u00fcnecek da\u011f k\u00f6yleri, bak\u0131lacak tak\u0131lar, kadeh kald\u0131racak \u00e7ok Nikos\u2019lar var\u2026 Ama b\u00f6yle olmaz, bize de bekleriz! Ya sas, ya sas!<\/p>\n
Ayn\u0131 toprak, ayn\u0131 tanr\u0131<\/p>\n
Samos\u2019a ayak basar basmaz bizi kar\u015f\u0131layan, y\u00fczde y\u00fcz tan\u0131d\u0131k bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc: Bir d\u00fc\u011f\u00fcn konvoyu! Onlarca araba i\u00e7lerinden sarkan bir s\u00fcr\u00fc gen\u00e7le birlikte durmaks\u0131z\u0131n kornalar \u00e7alarak, asfalt\u0131 a\u011flatarak yasak U d\u00f6n\u00fc\u015fleri yap\u0131yor ve h\u0131zla uzakla\u015f\u0131yor. Bu sadece bir ba\u015flang\u0131\u00e7, daha ne a\u015final\u0131klarla kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131m\u0131za i\u015faret sanki.<\/p>\n
Ak\u015fam yeme\u011finde Vassilis, T\u00fcrkiye g\u00f6\u00e7meni anne-babas\u0131ndan (yani yakla\u015f\u0131k 50 sene \u00f6ncesinden) kalma k\u0131r\u0131k d\u00f6k\u00fck T\u00fcrk\u00e7esiyle konu\u015fuyor; bir kad\u0131ndan \u2013ho\u015fnutsuzlukla- bahsederken \u201cElinden kahve bile i\u00e7mem,\u201d demez mi! Me\u011fer Yunanl\u0131lar da temiz, titiz olmayan insanlara bu deyimi yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131rlarm\u0131\u015f. \u015ea\u015fk\u0131nl\u0131kla bu benzerli\u011fi anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ba\u015f\u0131n\u0131 bize do\u011fru e\u011fip g\u00f6zlerimizin i\u00e7ine bakarak, a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r, \u201cAyn\u0131 toprak, ayn\u0131 tanr\u0131,\u201d diyor.<\/p>\n
Yemekten sonra y\u00fcr\u00fcyoruz Kokkari sokaklar\u0131nda. Vassilis\u2019in, T\u00fcrk erkeklerinden a\u015fina oldu\u011fumuz \u015fekilde son derece i\u00e7kili durumda bizi arabayla gezdirme teklifini zar zor reddetmi\u015fiz. Arka sokakta bir bakkal\u0131n \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7iyoruz, tezgah\u0131n \u00fcst\u00fcnde televizyon, kasan\u0131n arkas\u0131nda iki delikanl\u0131 heyecanla ma\u00e7 seyrediyor. Sabah pansiyonda kahvalt\u0131m\u0131z\u0131 haz\u0131rlayan Maria, vermesi gereken b\u0131\u00e7a\u011f\u0131 tezgah\u0131n \u00fcst\u00fcne b\u0131rak\u0131yor, \u201cYoksa kavga ederiz,\u201d diye. Kahvalt\u0131 s\u0131ras\u0131nda ise sokaktan megafonla yap\u0131lan \u00e7ok tan\u0131d\u0131k bir \u00e7a\u011fr\u0131 kula\u011f\u0131m\u0131za geliyor: Patates-so\u011fanc\u0131 usul\u00fc kalamar-bal\u0131k\u00e7\u0131, kamyonetiyle sokak sokak gezerek \u00e7a\u011f\u0131ranlara kasas\u0131nda tartt\u0131\u011f\u0131 deniz \u00fcr\u00fcnlerinden veriyor.<\/p>\n
Tek \u015ferit yolda \u00f6n\u00fcm\u00fczde a\u011f\u0131r aksak giderken yol bo\u015fal\u0131nca pencereden elini \u00e7\u0131kartarak \u201csolla\u201d i\u015fareti yapan \u015fof\u00f6rleri; meskun mahallerde etraf\u0131m\u0131zda \u201cHello, hello\u201d diye dola\u015fan \u00e7ocuklar\u0131; ara sokaklarda h\u0131z yapan teslimat kamyonlar\u0131; yorgun ve keyifsiz garsonlar\u0131yla Samos hi\u00e7bir T\u00fcrk\u2019\u00fcn kendini yaban ellerde saymayaca\u011f\u0131 bir yer. Ufak da\u011f k\u00f6y\u00fc Manolates\u2019de bir sanat at\u00f6lyesi ve gen\u00e7 bir sanat\u00e7\u0131 kad\u0131n \u00e7\u0131k\u0131yor kar\u015f\u0131m\u0131za. Hayran kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z camdam \u00fcflenmi\u015f nar\u0131n Yunanl\u0131lar i\u00e7in bir bereket sembol\u00fc oldu\u011funu, y\u0131lba\u015f\u0131 gecesi kap\u0131 \u00f6n\u00fcnde nar patlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131yor. Ben heyecanla \u201cBiz de, biz de!\u201d derken arkada\u015f\u0131m da bunun asl\u0131nda bir Ermeni gelene\u011fi oldu\u011funu a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Netice ayn\u0131: Ayn\u0131 bereketli toprak, ayn\u0131 c\u00f6mert tanr\u0131.<\/p>\n
(ekim 2006)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ege Denizi zaten g\u00fczel bir co\u011frafya, insan\u0131 kendinden alan, \u00f6te k\u0131y\u0131lara atan, oralarda b\u0131rakan. M\u00fctevaz\u0131 Samos (Sisam) da co\u011frafi g\u00fczelli\u011fine be\u015feri g\u00fczellikler katmay\u0131 bilmi\u015f, Ege\u2019ye…<\/p>\n