{"id":781,"date":"2025-01-25T17:58:40","date_gmt":"2025-01-25T14:58:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.candanturhan.com\/?p=781"},"modified":"2025-01-25T17:58:40","modified_gmt":"2025-01-25T14:58:40","slug":"vahsi-bati-vahsi-abd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/2025\/01\/25\/vahsi-bati-vahsi-abd\/","title":{"rendered":"Vah\u015fi Bat\u0131, vah\u015fi ABD"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Y\u0131llard\u0131r hayalini kurdu\u011fum Vah\u015fi Bat\u0131 turuna \u00e7\u0131karken, bu kadar vah\u015fi bir ABD ile, bu kadar ac\u0131mas\u0131z bir t\u00fcketimcilikle kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015ftim\u2026 Ve bu t\u00fcketimcili\u011fin, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m di\u011fer derin k\u00fclt\u00fcrel ba\u011flar\u0131 ve ba\u011flamlar\u0131 g\u00f6lgeleyece\u011fini.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

D\u00fc\u015f\u00fcnemezdim; neredeyse ayr\u0131 bir gezegenden insanlarla dolu olan, medeniyete, insanca ya\u015famaya, hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere apayr\u0131 bir anlam veren Seattle \u015fehrinden oraya ge\u00e7mi\u015ftim. Hatta son birka\u00e7 ABD ziyaretim Seattle ve civar\u0131nda, has\u0131l\u0131 bamba\u015fka profilde insanlar ve \u015fehirlerle ge\u00e7ti\u011finden, iyice uzakt\u0131m bu kavramlara. <\/p>\n\n\n\n

Seattle\u2019dan Salt Lake City u\u00e7a\u011f\u0131na binerken ba\u015flad\u0131 ka\u015flar\u0131m\u0131 kald\u0131rtan durumlar. Her iki havaalan\u0131nda amiyane tabirle \u201cay\u0131\u201d olarak nitelenebilir insan oran\u0131 bir anda ciddi \u015fekilde artmaya ba\u015flad\u0131. Ba\u011f\u0131ra ba\u011f\u0131ra konu\u015fanlar, k\u00fcstah bak\u0131\u015flar, yollar\u0131, merdivenleri i\u015fgal etmeler, \u00e7evreye sayg\u0131 g\u00f6stermediklerini g\u00f6stermek i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6sterenler. Sonra yava\u015f yava\u015f her \u015fey, kuzeybat\u0131 ABD\u2019nin incelikli hallerinden uzakla\u015ft\u0131: daha b\u00fcy\u00fck, daha h\u0131zl\u0131, daha y\u00fcksek sesli, daha sert, daha \u00e7ok, daha daha\u2026<\/p>\n\n\n\n

Na\u00e7izane gezi plan\u0131m \u015f\u00f6yleydi: Birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r Kevin Costner\u2019\u0131n Yellowstone dizisinden yola \u00e7\u0131karak a\u015fina oldu\u011fum ve hayranl\u0131k duydu\u011fum Bat\u0131 Amerika \u00e7ift\u00e7ilik, hayvanc\u0131l\u0131k, tar\u0131m, do\u011fada ya\u015fam k\u00fclt\u00fcr\u00fc beni \u00e7ekiyordu. B\u00f6lgede b\u00fct\u00fcn k\u00fc\u00e7\u00fck kent ve kasabalar\u0131n yaz aylar\u0131 boyunca rodeo ve panay\u0131rlar d\u00fczenlediklerini \u00f6\u011frenince, kap\u0131 kap\u0131 onlar\u0131 gezerek bu yava\u015f yava\u015f yok olan Bat\u0131 Amerika k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc deneyimlemek istedim. En uygun yer olarak belirledi\u011fim Salt Lake City\u2019den (Utah) araba kiralay\u0131p, kula\u011f\u0131mda country m\u00fczik ve Kevin Costner t\u0131n\u0131lar\u0131yla t\u0131ng\u0131r t\u0131ng\u0131r gezmek, her g\u00fcn yeni bir yere ge\u00e7erek birka\u00e7 de\u011fi\u015fik rodeo izlemek \u00fczere yakla\u015f\u0131k on g\u00fcnl\u00fck bir program yapt\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Havaalan\u0131 \u201cay\u0131\u201dlar\u0131ndan sonra u\u00e7a\u011f\u0131m\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 bir bu\u00e7uk saat r\u00f6tar\u0131n da \u00fcst\u00fcne, ay\u0131rtm\u0131\u015f oldu\u011fum arabay\u0131 almak i\u00e7in Salt Lake City havaalan\u0131nda kimsenin umrunda olmadan bir bu\u00e7uk saat kuyruk beklemek gelince, ard\u0131ndan bir anda kendimi \u00e7ok acayip bir yolda bulunca, benzinlik, d\u00fckkan, diner gibi hi\u00e7bir \u015fey olmadan saatlerce kendi ba\u015f\u0131ma virajlar alarak dere tepe inip \u00e7\u0131k\u0131nca, deli bir f\u0131rt\u0131nadan da ge\u00e7ip ancak gece karanl\u0131\u011f\u0131nda otelime var\u0131nca, \u00fcst\u00fcne de \u015fimdiye kadar Paris\u2019te bile \u00f6demedi\u011fim bir fiyat \u00f6dedi\u011fim otelim yol kenar\u0131 s\u0131radan bir motel olarak kar\u015f\u0131ma \u00e7\u0131k\u0131nca, evet biraz moralim bozuk ba\u015flad\u0131m geziye\u2026<\/p>\n\n\n\n

Bu zorlay\u0131c\u0131 yolda, telefonda ilk kez kulland\u0131\u011f\u0131m e-sim kartla ba\u011flan\u0131p haritadan yol bulmakla u\u011fra\u015f\u0131r, benzinlik ve dolay\u0131s\u0131yla tuvalet yoklu\u011fundan mecburen yol kenar\u0131nda ihtiya\u00e7 giderirken (ne kadar \u0131ss\u0131z bir yolda, ne kadar uzun s\u00fcre gitti\u011fimi anlay\u0131n!) ve son yudum suyumu i\u00e7memin \u00fcst\u00fcne ne kadar dayanabilece\u011fimi tartarken, bir siren sesi duyup arkamdan h\u0131zla yanar d\u00f6ner \u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir araban\u0131n yana\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmeyeyim mi! Hah, evet, bir o eksikti\u2026<\/p>\n\n\n\n

Pardon \u015ferif bey…<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ba\u015fparmaklar\u0131n\u0131 s\u00fctl\u00fc kahve resmi k\u0131yafetinin beline takm\u0131\u015f olarak, kafas\u0131nda ayn\u0131 renk \u015fapkas\u0131yla filmlerdeki gibi a\u011f\u0131r ad\u0131mlarla yana\u015ft\u0131 arabadan \u00e7\u0131kan zat: \u201cMerhaba bayan, ben \u015ferif yard\u0131mc\u0131s\u0131 Bilmem Kim, az \u00f6nce \u015fehir i\u00e7inden ka\u00e7 mil h\u0131zla ge\u00e7ti\u011finizi biliyor musunuz? Belgelerinizi alay\u0131m\u2026\u201d Dedim \u00e7ok hakl\u0131s\u0131n\u0131z, ben ta nerelerden gelmi\u015fim, SLC\u2019den zaten r\u00f6tarl\u0131 yola \u00e7\u0131km\u0131\u015f\u0131m, Jackson\u2019a gitmem gerek, yol bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum falan, ama tabii bunlar mazeret de\u011fil, kusura bakmay\u0131n\u2026 Neyse, T\u00fcrkiye adl\u0131 egzotik \u00fclke burada bir ilgi ve sempati yaratt\u0131 ki \u015ferif yard\u0131mc\u0131s\u0131 \u201cBundan sonra daha dikkatli olun bayan,\u201d diye uyararak b\u0131rakt\u0131, ben de ondan sonra \u00f6zellikle \u015fehir i\u00e7lerinde h\u0131z s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 asla ge\u00e7medim.<\/p>\n\n\n\n

Gelelim bunca zorlukla ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m yere: Eh, en az\u0131ndan Jackson \/ Jackson Hole g\u00fczel bir kasaba \u00e7\u0131kt\u0131! Hem rafine, g\u00fczel kafeleri ve d\u00fckkanlar\u0131 falan olan, hem tarihini ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc de koruyan ki\u015filikli bir yer. Ama ilk rodeo deneyimim, deneyim olamad\u0131: Kocaman Teton County Fair ak\u015famlar\u0131 canlan\u0131yor olmal\u0131, Jackson\u2019daki tek ak\u015fam\u0131mda canl\u0131 m\u00fczikli bir yerel barda yemeyi tercih ettim ve panay\u0131r yerine gidemedim, rodeo da benim ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131m g\u00fcn\u00fcn ak\u015fam\u0131yd\u0131. Onun yerine sabahtan yakalad\u0131\u011f\u0131m antrenmanlar ve se\u00e7meler ak\u015fam\u0131n epey hareketli olaca\u011f\u0131n\u0131n belirtisi gibiydi, heyecanland\u0131m sonraki rodeolar\u0131m i\u00e7in.<\/p>\n\n\n\n

Bir kar\u0131\u015f\u0131k yerel sanat\u00e7\u0131 sergisi ve sat\u0131\u015f fuar\u0131, \u00e7e\u015fitli sanat galerileri, epey iddial\u0131 do\u011fa ve hayvan foto\u011fraflar\u0131, yerel hediyelik ve tak\u0131lar ho\u015fuma gitti kasabada. Herkesin cowboy \/ cowgirl olmas\u0131 da! Yerel insanlar olsun, benim gibi ziyaret\u00e7iler olsun (her yer \u00f6zellikle yerli turist dolu) herkeslerin \u00fcst\u00fcnde kovboy k\u0131yafetleri: erkeklerde jean, \u00e7izme, uzun kollu g\u00f6mlek, kad\u0131nlarda \u015fort veya elbise alt\u0131na \u00e7izme, herkesin kafas\u0131nda mutlaka kovboy \u015fapkas\u0131 ve belinde mutlaka b\u00fcy\u00fck g\u00fcm\u00fc\u015f tokal\u0131 kovboy kemeri! Ufak m\u00fczik gruplar\u0131 barlarda, sokak pazar\u0131nda, panay\u0131rda, her yerlerde m\u00fczik yap\u0131yor, elk boynuzlar\u0131yla s\u00fcslenmi\u015f kasaba meydan\u0131nda kurulan Farmer\u2019s Market ufak tezgahlarda yerel meyveler, peynirler, tak\u0131lar sat\u0131yor\u2026<\/p>\n\n\n\n

Jackson\u2019dan sonra hedefim Cody. D\u00fcnyan\u0131n ilk ve en b\u00fcy\u00fck milli park\u0131 Yellowstone National Park\u2019\u0131n (YNP) i\u00e7inden ge\u00e7iyor yol. Peki, g\u00fczel tabii, yemye\u015fil ormanlar aras\u0131ndan k\u0131vr\u0131lan, sa\u011fda solda akarsu ve g\u00f6llerle \u00e7evrilen bir ortam ama\u2026 Muhte\u015fem, nefes kesici, inan\u0131lmaz dedikleri do\u011fa buysa, bah\u00e7elerinde papatya bile g\u00f6rmedikleri sonucunu \u00e7\u0131kartabiliriz?! Bana g\u00f6re Cody yollar\u0131 bir kez daha \u0131ss\u0131z, h\u0131zl\u0131, s\u0131radan\u2026<\/p>\n\n\n\n

Yollar \u0131ss\u0131z olabilir ama her yer dolu: Oteller, kamp yerleri, dinlenme tesisleri, restoranlar ve d\u00fckkanlar\u2026 Ve her yer, her \u015fey \u00e7ok, \u00e7ok, \u00e7ok: Karavanlar ve RV\u2019ler ve r\u00f6morklar, deniz ara\u00e7lar\u0131, jakuziler, kocaman SUV\u2019ler, motosikletler, atvler, dev paketler ve onlar\u0131 \u00e7eken kamyonlar, pikap kamyonetler, devasa t\u0131rlar, benzeri bir s\u00fcr\u00fc tekerlekli ara\u00e7lar ve hareketli evler ve sahip olunan biiirrr s\u00fcr\u00fc \u201c\u015fey\u201d\u2026 Yol bunlarla dolu, herkes bir \u015fey \u00e7ekiyor, herkes bir s\u00fcr\u00fc \u015feye sahip, bu \u015feylerin hepsi iri, a\u011f\u0131r, sert tav\u0131rl\u0131, kendilerini g\u00f6zlere sokuyorlar, bak\u0131n ben var\u0131m, parla\u011f\u0131m, kocaman\u0131m, sesliyim, geni\u015fim, her \u015feye hakk\u0131m var benim\u2026<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00e7ektikleri mobil evlerde, RV\u2019lerde ka\u00e7 ki\u015fi ya\u015f\u0131yor bu insanlar? Ben en fazla iki ki\u015filik gruplar g\u00f6rd\u00fcm\u2026 Evde olmamak i\u00e7in yollara \u00e7\u0131k\u0131yorlar, ama dev gibi evler ta\u015f\u0131yorlar, ne i\u00e7in? O yollarda o h\u0131zlarla gitmek i\u00e7in yak\u0131lan yak\u0131tlar, bunlar\u0131n ge\u00e7mesi i\u00e7in a\u00e7\u0131lan yollar ve konaklamalar\u0131 i\u00e7in a\u00e7\u0131lan \u201cdo\u011fada ya\u015fam\u201d alanlar\u0131, aman tanr\u0131m\u2026 Ne dolu bu evlerin i\u00e7i? \u00d6te yandan bu \u201csahipler\u201d kendileri de dev gibiler! Kad\u0131nlar, adamlar, \u00e7ocuklar, ne kadar iriyse o kadar daha k\u00fcstah, daha tav\u0131rl\u0131, daha sert bir ifade y\u00fczlerinde, g\u00f6zlerinde. Kendine g\u00fcvenle insanc\u0131ll\u0131k, ho\u015fluk veya efendilik birlikte olam\u0131yor mu?<\/p>\n\n\n\n

Greatest nation on earth!<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

YNP yollar\u0131nda kenarda otlayan \u00fc\u00e7 bizon, yolu ge\u00e7en mini sincaplar, sa\u011fda solda rangerlar ilk milli park deneyimlerim. Cody Night Rodeo da ilk rodeom – derken, bay\u0131ld\u0131\u011f\u0131m ifadelerden birini anman\u0131n zaman\u0131, nerden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulamasam da: \u201cHey, this ain\u2019t my first rodeo!<\/em>\u201d S\u0131k\u0131 bir ya\u011fmur f\u0131rt\u0131nas\u0131 sonras\u0131 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan m\u0131, yoksa zaten olup olaca\u011f\u0131 bu mudur?! Bir avu\u00e7 aragazla \u00e7al\u0131\u015fan insan, toplam bir adet hotdog stand\u0131nda ve bir adet bira stand\u0131nda s\u0131ra bekleyip, sonra ellerini kalplerine koyarak bu\u011fulu g\u00f6zlerle ve t\u00fcm g\u00fc\u00e7leriyle mikrofondaki sunucuya e\u015flik ederek ABD\u2019nin ne e\u015fsiz bir yer oldu\u011funu hayk\u0131r\u0131yor: Greatest nation on earth, our men and women serving to protect, freedom and rights, flag, duty, service, bla bla bla\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

Trib\u00fcnlerin takribi be\u015fte birinin dolu oldu\u011fu Cody Night Rodeo, Amerikan bayra\u011f\u0131n\u0131n klasik giyimli bir cowgirl taraf\u0131ndan doludizgin arenada gezdirilmesi ve milli mar\u015f\u0131n okunmas\u0131yla ba\u015flad\u0131, sen ben bizim o\u011flan tak\u0131lan amat\u00f6r rodeocular\u0131n at ve bo\u011fa s\u0131rt\u0131nda tepi\u015fmeleriyle devam etti: bareback riding, steer wrestling, mutton busting, saddle bronc riding, breakaway roping, tie down roping, barrel racing, bull riding, kids bandana fetching, clown act\u2026<\/em> Aile e\u011flencesi olan gecede tabii \u00e7ocuklara da hitap edilmeliydi: B\u00fct\u00fcn \u00e7ocuklar arenaya \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131, \u00f6nce yerlere oturtulup kumlara yat\u0131r\u0131ld\u0131lar, sonra bir buza\u011f\u0131n\u0131n kuyru\u011funa ba\u011flanm\u0131\u015f bandanay\u0131 ilk kim kap\u0131p getirecek yar\u0131\u015f\u0131na giri\u015ftiler. Bu arada, hayat\u0131mda bu kadar \u00e7ok sar\u0131\u015f\u0131n mavi g\u00f6zl\u00fc \u00e7ocu\u011fu bir arada g\u00f6rmedi\u011fimi s\u00f6ylemem gerek.<\/p>\n\n\n\n

Evet, aile de\u011ferleri, cumhuriyet\u00e7ilik, WASP\u2019l\u0131k, tabii Trump\u00e7\u0131l\u0131k: Buralar bunlar\u0131n merkezi. Yol kenar\u0131ndaki bilbordda bir emlak\u00e7\u0131 reklam\u0131: \u201cGod, family, country\u201d. Vay anas\u0131n\u0131. \u00c7o\u011fu evin \u00f6n\u00fcnde Amerikan bayra\u011f\u0131 dalgalan\u0131yor, filmdeki mant\u0131k do\u011fru mu acaba diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum: Bayrak asanlar Cumhuriyet\u00e7iler, yani evde silahlar\u0131 var, aman k\u0131zd\u0131rmayal\u0131m! Ana yolun kenar\u0131nda, marketle eczane aras\u0131nda \u2018silah ve cephane\u2019 d\u00fckkan\u0131 g\u00f6r\u00fcnce de insan bir irkiliyor tabii.<\/p>\n\n\n\n

Jackson ve Ennis gibi Cody\u2019de de bir Silver Dollar Bar var. (Ennis\u2019teki, bir adam\u0131n birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce cinnet ge\u00e7irip birka\u00e7 ki\u015fiyi vurmas\u0131yla \u00fcnlenmi\u015f.) Fena de\u011fil, bar gibi bar, sahnede Amerikan m\u00fczi\u011fi yapan \u00fc\u00e7 adam, a\u011fz\u0131na kadar dolu bir bardakla gelen Cabernet Sauvignon, cowgirller ve cowboylar ve cow-\u00e7ocuklar\u2026<\/p>\n\n\n\n

\u0130lk rodeo \u00e7uval, ikincisine de daha ka\u00e7 g\u00fcn var\u2026 O halde? Bat\u0131 Amerika k\u0131rsal\u0131n\u0131n keyfini \u00e7\u0131karmaya bakaca\u011f\u0131z. Ertesi g\u00fcn yolumda Big Timber, Bozeman ve Ennis var, tipik kasabalar. Yer isimleri harika b\u00fct\u00fcn bu civarlarda, hepsi do\u011fa unsurlar\u0131ndan olu\u015fuyor, i\u00e7lerinde mutlaka beaver, elk, creek, bear, wolf, saddle var: Slippery Otter Bar, Beaver Creek Lodge, Sleeping Elk Canyon, Running Bear Pancake House\u2026<\/p>\n\n\n\n

Sonra eskinin \u201calt\u0131na h\u00fccum\u201d furyas\u0131nda kurulan tarihi Virginia City ile Nevada City, g\u00fczel adl\u0131 West Yellowstone kasabas\u0131 ile Wild West Yellowstone Rodeo (maalesef ilkinden \u00e7ok farkl\u0131 de\u011fil, rodeo hevesim biraz daha k\u00f6reliyor) ve ard\u0131ndan uzun karl\u0131 k\u0131\u015flarda kayak yapmak \u00fczere akan rafine Amerikal\u0131lar taraf\u0131ndan ba\u015fka bir frekansa terfi ettirilmi\u015f Driggs. \u015eu a\u015famaya kadar vah\u015fi bat\u0131, rodeo ve kovboy k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn bekledi\u011fim \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fczelli\u011fiyle kar\u015f\u0131la\u015famam\u0131\u015f olmaktan k\u0131rg\u0131n, t\u00fcketimcili\u011fin kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z hakimiyeti kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fa\u015fk\u0131n\u0131m\u2026<\/p>\n\n\n\n

Aman tanr\u0131m, her \u015fey ama her \u015fey daha fazla t\u00fcketmek \u00fczere ayarlanm\u0131\u015f, tek kriter bu: Mayonez \u015fi\u015fesinin dev a\u011fz\u0131ndan yang\u0131n hortumu gibi lavabo muslu\u011funa, tek \u015ferit yolun y\u00fcksek h\u0131z s\u0131n\u0131r\u0131ndan yemek taba\u011f\u0131 boyutlar\u0131na, kartla \u00f6deme sistemlerinin a\u015f\u0131r\u0131 kolayl\u0131\u011f\u0131ndan k\u0131s\u0131lamayan pasparlak \u0131\u015f\u0131klara ve k\u0131s\u0131lamayan du\u015f sular\u0131na, az kullanma se\u00e7ene\u011fi vermeyen tuvalet ka\u011f\u0131d\u0131 rulosuna, birbirini destekleyip gerektiren \u00fcr\u00fcnlere\u2026 Tek se\u00e7enek: daha fazla! Orada ya\u015fayan arkada\u015flar\u0131m bile sistemle b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015fler, \u201cEvden \u00e7\u0131karken \u0131\u015f\u0131klar\u0131 niye kapatt\u0131n?!\u201d diye \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yor biri \u00f6tekine \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131kla\u2026 Hmm ben kapatm\u0131\u015ft\u0131m? Burda kapat\u0131lmaz\u2026 Ee hani eko, ye\u015fil, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir, do\u011fal falan ya\u015fam? Bir \u015feyin daha az\u0131n\u0131, daha k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc falan sordu\u011fumda tuhaf bak\u0131\u015flarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorum hep: E daha fazlas\u0131 var, niye daha az\u0131n\u0131 istiyorsun?!<\/p>\n\n\n\n

Iowa rocks!<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sadece t\u00fcketmek de de\u011fil konu, hi\u00e7bir \u015feyde orta karar yok burada: Kendine g\u00fcven veya sa\u011flam durmak, k\u00fcstahl\u0131k ve umursamazl\u0131k olmak zorunda m\u0131? \u0130stedi\u011fini olma ve g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcnden memnun olma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, 150 kilo ve sa\u011fl\u0131ks\u0131z ve tehditkar olma hakk\u0131 m\u0131? Aile de\u011ferlerine taraftar olman\u0131n tek g\u00f6stergesi babalar\u0131na bekaret yemini vermek mi, veya \u00f6zg\u00fcrl\u00fck demek babas\u0131n\u0131 bilmeyen ve kimseyi umursamayan \u00e7ocuklar yeti\u015ftirmeye mi e\u015fde\u011fer? Kanunla bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n bedenine s\u00f6z ge\u00e7irmeye kalkmakla, umars\u0131zca bedenini k\u00f6t\u00fcye kullanman\u0131n aras\u0131 yok mu? \u0130nsan hayat\u0131na sayg\u0131 ile insan\u0131 moron yerine koyarak beynini kulland\u0131rmama aras\u0131nda bir orta yol yok mu? \u201c\u0130yilik\u201d sand\u0131\u011f\u0131m (sayd\u0131\u011f\u0131m) \u015feylerin hep t\u00fcketime hizmet etmesi peki?<\/p>\n\n\n\n

Veganl\u0131k, ekoloji, spor ve hareket, sa\u011fl\u0131k, enerji verimi, g\u00fcvenli ara\u00e7lar, kendinle mutlu olma, ak\u0131l sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, kendine g\u00fcven, bunlar bile hep safkan sat\u0131\u015f aletleri! Bir an seviniyorsun, ah, i\u015fte insan olmak ne de\u011ferli bir \u015fey bu \u00fclkede, \u00f6nemseniyorum, umursan\u0131yorum diye, sonra i\u015fte bu de\u011fer i\u00e7in neler neler alman, neler harcaman \u201cgerekti\u011fini\u201d g\u00f6r\u00fcyorsun\u2026 Burada ya\u015fay\u0131p kendin olmak, sana kakalanan, pompalanan bunca \u015fey aras\u0131nda g\u00f6nl\u00fcn\u00fcn ger\u00e7ek rengini g\u00f6rebilmek \u00e7ok zor. Ben bu olgunlu\u011fumda bile zorlan\u0131yorum, markette veya d\u00fckkanda veya restoranda \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc ka\u00e7\u0131rmamak i\u00e7in – burada \u00e7ocuk b\u00fcy\u00fctenlerin i\u015fi aman tanr\u0131m, \u00e7ok zor!<\/p>\n\n\n\n

Misal, l\u00fcks olmay\u0131p orta s\u0131n\u0131f vatanda\u015fa hitap eden kiral\u0131k arabam\u0131n geri zekal\u0131lara hitap eden baz\u0131 giri\u015fimleri: tek tek koltuklardaki emniyet kemerleri g\u00f6steriliyor tak\u0131l\u0131 m\u0131 de\u011fil mi diye, uzun far karanl\u0131kta kendi yan\u0131p gelen olunca s\u00f6n\u00fcyor, kontak kapand\u0131\u011f\u0131nda \u201carka koltukta kimse var m\u0131\u201d diye kontrol sinyali veriyor, \u015ferit koruma adl\u0131 \u00f6zellik \u015ferit \u00e7izgisine yakla\u015f\u0131rsan seni hop geri \u015ferit ortas\u0131na itekliyor, yan\u0131ndan ara\u00e7 ge\u00e7erken sa\u011f ve sol aynalarda turuncu uyar\u0131 \u0131\u015f\u0131klar\u0131 yan\u0131yor ki aman g\u00f6rmeyip de sollama yapmayas\u0131n, pencere aral\u0131kken arabay\u0131 kilitlemeye kalkarsan alarm veriyor a\u00e7\u0131k unuttun diye, ve en vah\u015fisi: Tam punduna getirmi\u015f sollama yapacaks\u0131n, \u00f6ndeki araca yakla\u015f\u0131yorsun, ekranda \u0131\u015f\u0131klar yan\u0131p s\u00f6n\u00fcp sinyaller ba\u011f\u0131rmaya ba\u015fl\u0131yor, pre-collision alert, aman ha \u00e7arpacaks\u0131n diye! Deli olmak i\u015ften de\u011fil\u2026 B\u0131rak karde\u015fim yola bakmak, penceremi kapamak falan benim i\u015fim olsun! (\u00dcst segment ara\u00e7larda b\u00f6yle \u00f6zellikler -ve fazlas\u0131- oldu\u011funu biliyorum tabii ama bu farkl\u0131, burada ortalama bir vatanda\u015fa, \u201cBunlar olmazsa sen beceremezsin araba s\u00fcrmeyi,\u201d diyen veya \u201cSen g\u00fczel kafan\u0131 bunlarla yorma, sadece sorgulamadan t\u00fcket yeter,\u201d diyen bir tav\u0131r s\u00f6z konusu.)<\/p>\n\n\n\n

Temmuz ve a\u011fustos aylar\u0131, Amerikal\u0131lar\u0131n aile gezilerinin ve y\u0131ll\u0131k bulu\u015fmalar\u0131n\u0131n zaman\u0131 imi\u015f, peki. Aile deyince aman \u00e7ekirdek aile falan sanmay\u0131n, gruplar\u0131 duyuyorum g\u00f6r\u00fcyorum, 18 ki\u015fi, 14 ki\u015fi, 20 ki\u015fi, rezervasyonlar ve yer bulma \u00e7abalar\u0131 i\u00e7inde, \u00fcstlerinde \u00f6zel bas\u0131m \u201caile bulu\u015fmas\u0131\u201d ti\u015f\u00f6rtleri,  minib\u00fcsler minib\u00fcsler boy boy sar\u0131\u015f\u0131n \u00e7ocuklar\u2026 Bat\u0131da gezdi\u011fim s\u00fcre boyunca kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m ailelerin hepsi sar\u0131\u015f\u0131n ve ezici \u00e7o\u011funlu\u011fu \u00fc\u00e7 \u00e7ocukluydu, ve 10 g\u00fcn boyunca g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm siyah insan say\u0131l\u0131d\u0131r. Seviyeye gelince, hem\u015fehrileriyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca \u201cHurray Miami!\u201d veya \u201cIowa rocks!\u201d diye ba\u011fr\u0131nan Amerikal\u0131n\u0131n Yozgatl\u0131dan, Burdurludan fark\u0131 pek yok bence.<\/p>\n\n\n\n

Gitti\u011fim her yerde, her seyahatte deneyimimin iyi veya k\u00f6t\u00fc olmas\u0131n\u0131 belirleyen etken, insanlar. Burada, bu insanlar bana umut vermedi. Yozgatl\u0131larla bir derdim yok (hatta af dilerim kendilerinden, \u00f6rnek vermek ad\u0131na mecburen kategorize ettim) ama bunca y\u0131l\u0131n, bunca ba\u015fkan\u0131n, demokrat\u0131n\u0131n cumhuriyet\u00e7isinin, bu insanlar\u0131 e\u011fitmek, ufuklar\u0131n\u0131 a\u00e7mak, din ve \u0131rk k\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnden \u00e7\u0131karmak i\u00e7in zerre \u00e7aba sarf etmedi\u011fini, ger\u00e7ek medeniyete ilerletmek i\u00e7in zerre kadar u\u011fra\u015fmam\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcm ve bu beni \u00fczd\u00fc, umudumu k\u0131rd\u0131 insanl\u0131\u011fa dair. <\/p>\n\n\n\n

Ve bu t\u00fcket, t\u00fcket, t\u00fcket k\u00fclt\u00fcr\u00fc, fabrika gibi her \u015feyin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, herkesin ak\u0131n ak\u0131n ayn\u0131 \u015feyleri al\u0131p yiyip g\u00f6r\u00fcp alk\u0131\u015flay\u0131p \u00e7\u00f6pe at\u0131p ayn\u0131 yollar\u0131 gidip sadece plan\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmaktan \u00f6teye ge\u00e7(e)memeleri\u2026 \u00c7arklar d\u00f6n\u00fcyor ve orda sana b\u00fcy\u00fck yapay bir heyecanla hat\u0131r soran garsonun, tezgahtar\u0131n, resepsiyonistin g\u00f6z\u00fcnde sen asl\u0131nda sadece para harcayacak bir \u00e7ift elden ibaretsin. Kasada otuz saniyede yapt\u0131\u011f\u0131n al\u0131\u015fveri\u015fin \u00f6demesi i\u00e7in kar\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan kredi kart\u0131 ekran\u0131, ne kadar bah\u015fi\u015f b\u0131rakmak istedi\u011fini soruyor. <\/p>\n\n\n\n

Evet Bat\u0131 Amerika son derece vah\u015fi, ama benim bekledi\u011fimden ba\u015fka boyutlarda\u2026 Avrupa\u2019n\u0131n edebine, g\u00f6rg\u00fcs\u00fcne, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne, insani de\u011ferlerine kurban olay\u0131m! Her neyse, ne yapal\u0131m \u00f6yleyse \u00f6yle, ben de gitmi\u015f, g\u00f6rm\u00fc\u015f, deneyimlemi\u015f oldum. Seyahatin, deneyimin k\u00f6t\u00fcs\u00fc olmaz!<\/p>\n\n\n\n

2 ya\u015f\u0131nda at s\u0131rt\u0131nda<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Hem rodeo deneyimlerim son g\u00fcnlerde biraz art\u0131ya ge\u00e7ti: \u0130lk ba\u015ftaki Jackson panay\u0131r\u0131 cumartesi ak\u015fam\u0131na kadar r\u00f6lantide, Cody Night Rodeo sar\u0131\u015f\u0131n mavi g\u00f6zl\u00fcler kendilerini gaza getiriyor, Wild West Yellowstone i\u00e7g\u00fcveysinden hallice\u2026 Neyse ki son g\u00fcnlerde \u00f6nce Driggs\u2019deki Teton Valley Rodeo \u00e7\u0131kt\u0131 kar\u015f\u0131ma; profesyonel, dolu, hareketli, gitti\u011fine de\u011fen, sonra da Preston PRCA rodeosu, That Famous Preston Night Rodeo.<\/p>\n\n\n\n

Gece rodeosu diye ad\u0131na koyduklar\u0131na bakmay\u0131n, rodeolar\u0131n hepsi ak\u015fam 7 veya 8\u2019de ba\u015fl\u0131yor zaten, g\u00fcnd\u00fczler fazla s\u0131cak ve g\u00fcne\u015fli bu i\u015fler i\u00e7in. Preston civar\u0131ndan herkes buraya akm\u0131\u015f g\u00fcnd\u00fczden anla\u015f\u0131lan, bir kocaman fener alay\u0131, bayrak balon \u015feker konfeti vb ile bayram havas\u0131nda herkesin sokakta dizilip heyecanla izledi\u011fi, zaten t\u00fcm kasaba i\u015fe dahil, herkes selamla\u015f\u0131yor, yollar kapat\u0131lm\u0131\u015f, restoranlar ful \u00e7ekiyor, vs. Panay\u0131rsa tam filmlerdeki gibi, rengarenk, ba\u011fr\u0131\u015f \u00e7a\u011fr\u0131\u015f, hareketli. O zamana kadar g\u00f6rmedi\u011fim zenginlikte yemek kamyonlar\u0131, e\u011flenceler, at\u0131\u015flar, d\u00f6nmedolaplar, en \u00f6nemlisi t\u0131kl\u0131m t\u0131kl\u0131m dolu trib\u00fcnler!<\/p>\n\n\n\n

Kovboy k\u0131yafetinde \u00e7ocuklar, 2 ya\u015f itibar\u0131yla: Ne boylarda neler yap\u0131yorlar, giyimleri, atlar\u0131, ata bindiren babalar\u0131, k\u0131zlar\u0131n kovboy \u015fapkas\u0131 alt\u0131nda u\u00e7u\u015fan sar\u0131 uzun sa\u00e7lar\u0131, parmaklar jean belinde, vb\u2026 Tabii bir \u00f6zenme var ama bunlara de\u011fil de Nike giyip ruj s\u00fcrmeye \u00f6zenseler daha m\u0131 iyi ki? Adlar da bu klasik kovboy ortam\u0131yla son derece uyumlu: Erkeklerde Brandon Casey Colby Cash Billy Dalton Hawk Smash Brock Riggin, k\u0131zlarda Jennifer Peggy Brooke Shawnee Amy Jessi Gracie Sierra\u2026 Bunlar\u0131 rodeo kat\u0131l\u0131m listelerinden toparlad\u0131m, bu arada. Gen\u00e7 k\u0131zlar, gen\u00e7 erkekler ayn\u0131 derecede merakl\u0131 rodeoya ve kovboy k\u00fclt\u00fcr\u00fcne.<\/p>\n\n\n\n

Hem ne olursa olsun mesela do\u011fa hakk\u0131nda bir s\u00fcr\u00fc \u015fey \u00f6\u011frendim bu seyahatte, ona minnettar\u0131m. Mesela Continental Divide: Her k\u0131tada bir \u00e7izgi varm\u0131\u015f, kabaca kuzeyden g\u00fcneye do\u011fru inen, bat\u0131s\u0131ndaki nehirler bat\u0131daki, do\u011fusunda kalanlarsa do\u011fudaki denize yani okyanusa akarm\u0131\u015f! YNP\u2019taki Isa g\u00f6l\u00fc ise iyice \u00f6zel bir \u00f6rnek: G\u00f6l\u00fcn bir kenar\u0131 Atlantik\u2019e, bir kenar\u0131 Pasifik\u2019e do\u011fru ak\u0131yor. \u201cCalderra\u201d volkanik patlama sonucu \u00e7\u00f6ken ve yeniden yerle\u015fen b\u00f6lgelere denirmi\u015f. Bizon bufalonun daha resmi ad\u0131ym\u0131\u015f ve bizonda da domuz gibi \u201ciri tekler radikal hareketlerde bulunur\u201dmu\u015f. Ay\u0131 \u00e7iftle\u015ftikten sonra k\u0131\u015f uykusuna yatarm\u0131\u015f, uyku s\u0131ras\u0131nda, bedeni yeterince iyi besili ise gebelik olu\u015furmu\u015f ve k\u0131\u015f uykusu s\u0131ras\u0131nda do\u011fururmu\u015f, zaten uykusu tamamen bilin\u00e7siz bir uykudan \u00e7ok inziva gibiymi\u015f. \u0130ddial\u0131 s\u0131rt \u00e7antas\u0131 markas\u0131 \u201cosprey\u201d me\u011fer kartalgillerden vah\u015fi bir ku\u015fmu\u015f (birinin yuvas\u0131n\u0131 teleskopla bulan rehberimiz bize anneyle iki yavrusunu g\u00f6zlemleme f\u0131rsat\u0131 verdi). \u201cLong pole pine\u201d denilen \u00e7am hakikaten d\u00fcmd\u00fcz uzayan g\u00f6vdesiyle yerlilerin \u00e7ad\u0131rlar\u0131n\u0131 yapt\u0131klar\u0131 ana malzemeymi\u015f; kozala\u011f\u0131 55-60 derece santigradlarda a\u00e7\u0131l\u0131rm\u0131\u015f yani rezerv tohumlar\u0131 yang\u0131n sonras\u0131 devreye girermi\u015f, park\u0131n \u00fc\u00e7te birinin yand\u0131\u011f\u0131 dev 1988 yang\u0131n\u0131 sonras\u0131nda hi\u00e7bir insan m\u00fcdahalesi yap\u0131lmadan orman\u0131n tekrar do\u011fal b\u00fcy\u00fcmesi bu sayedeymi\u015f. Has\u0131l\u0131 milli parkta orman yang\u0131nlar\u0131 dahil herhangi bir orman olu\u015fumuna hi\u00e7bir m\u00fcdahale edilmezmi\u015f, yollara veya \u00e7ok az olan binalara tehlike yaratmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece. Yellowstone b\u00f6lgesine 1995 y\u0131l\u0131nda geri getirilen kurtlar\u0131n tak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve inlerinin oldu\u011fu b\u00f6lge belirliymi\u015f \u00e7\u00fcnk\u00fc tasmalarla takip edilmektelermi\u015f\u2026<\/p>\n\n\n\n

Hem sonra k\u00fc\u00e7\u00fck, tatl\u0131 s\u00fcrprizler de oldu tabii bu genel olarak beklentimin alt\u0131nda kalan gezide: Misal t\u00fcm ihti\u015fam\u0131yla Teton da\u011flar\u0131n\u0131 tan\u0131d\u0131m. Tremonton gibi k\u00fc\u00e7\u00fck, kendi halinde bir kasabada tatl\u0131 bir kafe buldum, kendine \u00f6zg\u00fc, m\u00fctevaz\u0131 ama yemesi i\u00e7mesi mekan\u0131 her \u015feyi \u00e7ok iyi, hem ilk defa insana t\u00fckettirme amac\u0131 ta\u015f\u0131mayan. Ayn\u0131 kasabadaki yol kenar\u0131 motelde \u201cHey, y\u2019all!\u201d ve \u201cPlease hold your horses\u201d tabelalar\u0131na g\u00fcl\u00fcmserken resepsiyon gececisinin Lost in Translation\u2019daki Bill Murray \u015fap\u015fall\u0131\u011f\u0131na i\u00e7inden kahkaha att\u0131m. Birka\u00e7 yerde da\u011f yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, de\u011fi\u015fik sanatsal \u00fcretimler, e\u015fsiz do\u011fa foto\u011fraflar\u0131, ta\u015f ve cam sanatlar\u0131, Anadolu\u2019nunkilere \u00e7ok benzeyen yerli kilimleri falan buldum. Bir \u00f6rne\u011fi daha olmayan ta\u015f ve seramik eserler ald\u0131m. Sonra k\u0131rsal hayat\u0131n g\u00fczel, sayg\u0131l\u0131 \u00f6rneklerini g\u00f6rd\u00fcm, devasa s\u0131\u011f\u0131r \u00e7iftlikleri i\u00e7inde tek bir noktada, ah\u015fap ve \u00e7evreyle uyumlu mesken binalar \u015feklinde. Amerika\u2019n\u0131n en \u00e7ok kar alan k\u0131\u015f turizm merkezlerini tan\u0131m\u0131\u015f oldum. Oldu yani k\u00fc\u00e7\u00fck tatl\u0131l\u0131klar.<\/p>\n\n\n\n

Ve yedinci g\u00fcnde tanr\u0131 dinleniyor<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Seyahatin son bir ilgin\u00e7li\u011fi, Salt Lake City\u2019de ge\u00e7irdi\u011fim g\u00fcn oldu. Tamam, Mormonlar\u0131n burada topland\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyordum, bask\u0131n mezheplerin bask\u0131s\u0131ndan bezerek kimselerin olmad\u0131\u011f\u0131 ve o zaman ABD\u2019ye de dahil olmayan Utah eyaletine yerle\u015ftiklerini ve bu \u015fehri kurduklar\u0131n\u0131 \u00e7ok zaman \u00f6nce\u2026 Ama bu kadar t\u00fcketim merkezli bir \u00fclkede, pazar g\u00fcn\u00fc tap\u0131naklar d\u0131\u015f\u0131nda hemen her yerin kapal\u0131 olaca\u011f\u0131 hi\u00e7 akl\u0131mdan ge\u00e7memi\u015fti. \u015eehri a\u015f\u0131r\u0131 sessiz ve sakin bulunca bir anda ampul yand\u0131 kafamda: Tabii ya, yedinci g\u00fcnde tanr\u0131 dinleniyor!\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Yakla\u015f\u0131rken bilbordlarda kar\u015f\u0131ma \u00e7\u0131kan \u0130sa ve Tanr\u0131 reklamlar\u0131 da sonradan akl\u0131ma geldi, beni uyand\u0131rmas\u0131 gerekti diye! Aval aval \u0131ss\u0131z sokaklarda dola\u015f\u0131rken, tap\u0131naktan \u00e7\u0131kan y\u00fczlerce gen\u00e7 Mormonun aras\u0131nda kald\u0131m: Erkeklerin hepsi koyu renk pantalon, beyaz g\u00f6mlek. Kad\u0131nlar\u0131n hepsi, kollu elbise veya etek. Biraz \u00fcrpertici, ama ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ba\u015fka \u015fekilde yine akl\u0131ma d\u00fc\u015f\u00fcyor: Ben ne hakla, ni\u00e7in onlar\u0131 k\u0131nayabilirim? Ki\u015fisel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ad\u0131na yolunu kaybetmi\u015f ve sadece t\u00fcketerek sa\u011falaca\u011f\u0131na inanm\u0131\u015f milyonlarca insan d\u00fcnyay\u0131 ve kendi varl\u0131klar\u0131n\u0131 giderek \u00e7irkinle\u015ftirmekteyken, geleneksel de\u011ferlere ba\u011fl\u0131 kalman\u0131n nesini k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6rmem mazur g\u00f6r\u00fclebilir ki?<\/p>\n\n\n\n

* * *<\/p>\n\n\n\n

Eh, temel ilkesi \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnme, t\u00fcket!\u201d olan bu \u00fclke bir insan\u0131 ancak bu kadar d\u00fc\u015f\u00fcnmeye sevk edebilir! Benim bu seferden ald\u0131\u011f\u0131m da \u00f6zet olarak insana ve insanl\u0131\u011fa dair bu d\u00fc\u015f\u00fcnceler, bu sorgulamalar olsun\u2026 <\/p>\n\n\n\n

(8\/2024)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Y\u0131llard\u0131r hayalini kurdu\u011fum Vah\u015fi Bat\u0131 turuna \u00e7\u0131karken, bu kadar vah\u015fi bir ABD ile, bu kadar ac\u0131mas\u0131z bir t\u00fcketimcilikle kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015ftim\u2026 Ve bu t\u00fcketimcili\u011fin, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m di\u011fer…<\/p>\n

Devam\u0131 i\u00e7in…Vah\u015fi Bat\u0131, vah\u015fi ABD<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[13],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/781"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=781"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/781\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":782,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/781\/revisions\/782"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=781"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=781"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.candanturhan.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=781"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}